Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Rhine Meadow Camps

24 augustus 2020 Siebrand Krul

Duitse krijgsgevangenen van het westelijke front tussen 1940 en 1944 werden veelal naar Groot-Brittannië overgebracht, van het Afrikaanse strijdtoneel kwamen ze terecht in Egypte, in Australië, Canada of de VS. Na D-Day en de bevrijding van Frankrijk, België en zuidelijk Nederland werd de groep Duitse krijgsgevangenen snel groter. Nu ging het om honderdduizenden soldaten. Waar moesten die heen?

Om de transportlijnen niet teveel te belasten werden Duitse krijgsgevangenen vanaf augustus 1944 ook op het continent zelf vastgehouden, vergemakkelijkt doordat de geallieerden hier controle kregen. Toen de Britten deze snelgroeiende taak niet meer aan konden, ging het beheer van de krijgsgevangenen in februari 1945 over naar het Amerikaanse leger. Vanaf maart 1945 begonnen Duitse eenheden zich massaal over te geven. Het keerpunt was het oversteken van de Rijn over de brug van Remagen op 7 maart en de amfibische oversteken bij Nierstein (Patton) op 22 maart en bij Wesel (Montgomery) op 23 maart 1945. Tegen eind maart hadden meer dan 320.000 Duitse soldaten gecapituleerd, in april volgden er nog anderhalf miljoen. Tussen 1 en 8 mei 1945 gaven een miljoen Duitse soldaten zich over in het Westen. Na de capitulatie kwamen daar nog een pak troepen bij en staken Duitse soldaten over naar de Amerikaanse sector om te voorkomen dat ze in Russische handen zouden vallen, en bijgevolg in Siberië terechtkomen. Veel van deze soldaten waren gewond, allen waren uitgeput en uitgehongerd.

Krijgsgevangen Wehrmachtsoldaten in kamp Sinzig, maart 1945. De kleren die ze aanhadden was het enige wat ze beschutte tegen het weer. Putten gaven wat soelaas. (Galerie Bilderwelt/Getty Images)

Massa krijgsgevangenen

Op een totaal van een elf miljoen Duitse krijgsgevangenen hadden de westelijke geallieerden er 7,7 miljoen op te vangen, de Russen 3,3 miljoen. Voor de 3,4 miljoen Duitse krijgsgevangenen van de laatste twee maanden werden op de westelijke Rijnoever door het Amerikaanse leger verzamelkampen aangelegd, de Prisoner of War Temporary Enclosures (PWTE), die op 50.000 krijgsgevangenen waren voorzien. De kampen werden beter bekend als de Rheinwiesenlager of Rhine Meadow Camps naar de plaats van oprichting, aan de boorden van de Rijn. Het PWTE van Remagen telde eind april 169.036 krijsgevangenen, op 8 mei verbleven er nog 134.029. Ondertussen hadden de geallieerden nog 22 andere omheinde verzamelpunten opgericht. Overal waren er meer krijgsgevangenen dan waar het kamp op voorzien was. De administratieve en praktische organisatie werd aan Duitse krijgsgevangenen overgelaten, de Amerikanen regelden de bewaking en de aanvoer van voedsel, drank en medische hulp.

Vrouwelijke Duits militair personeel had iets meer geluk met beschutting, sanitair en voedsel, juni 1945. (Galerie Bilderwelt/Getty Images)

Drinkwater- en sanitaire voorzieningen waren op de gebruikte akkers en weiden rudimentair, voedselrantsoenen draaiden rond de 1.200 calorieën. Gebrek aan tenten en extra kledij maakten dat voor velen de enige bescherming het graven van putten in de grond was als ze hun veldtent kwijt waren. Zieken werden door Amerikaanse veldhospitalen verzorgd. In Remagen gebeurde dat door het 62ste US Field Hospital, geholpen door 120 Duitse dokters en 750 (militaire) verplegers. Van de 13.499 geregistreerde zieke Duitse krijgsgevangenen overleden er 532. In totaal stierven er in het verzamelkamp te Remagen tussen 28 april en 15 juli 1945 1.090 Duitse krijgsgevangenen. In alle Amerikaanse kampen zouden minstens 10.000 Duitse krijgsgevangenen gestorven zijn aan de combinatie van oorlogswonden, en infecties verergerd door maandenlange ondervoeding. Vanaf midden juni verbeterde de situatie langzaam aan. De enige kampzones die minder problemen hadden waren die voor de vrouwelijke krijgsgevangenen. Zowel vrouwelijke soldaten als militaire verpleegsters werden een tijdlang opgesloten vooraleer ze ontslagen werden.
Harry van Royen

Openingsbeeld: Een indruk van de massa Duitse krijgsgevangen soldaten die zich tijdens de laatste maand overgaven. Sinzig bij Remagen was een van de grootste tijdelijke kampementen onder Amerikaans toezicht. (Ullstein Bild/Getty Images)

Lees ook de andere helft van dit artikel, plus nog veel meer boeiende geschiedenis, in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder