Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Vreemde corona-nepverhalen

07 juli 2020 Siebrand Krul

In mei lanceerde een Brits-Nederlands team van onderzoekers een online enquete om de invloed van nepnieuws op het brede publiek in kaart te brengen. De analyse van de antwoorden van ruim duizend deelnemers kunnen overheden helpen om nepnieuws te ontzenuwen en bestrijden.

Wetenschappers van de University of Wolverhampton (VK), het Meertens Instituut en de Vrije Universiteit vroegen mensen naar hun online-gedrag tijdens de coronacrisis en hun gevoeligheid voor complottheorieën. Het onderzoeksteam heeft onder meer een aantal vreemde nepberichten onderzocht die circuleren in het Verenigd Koninkrijk en Nederland.
Ze troffen onder meer complottheorieën aan over eikenprocessierupsen, benzinestations, gezichtsherkenningtechnologie, Brexit en de Derde Wereldoorlog. Mike Thelwall, hoogleraar Data Science aan de University of Wolverhampton: ‘Deze nepberichten zijn hoogst gevarieerd en sommige zijn verrassend precies. De meeste verhalen bevatten een kern van waarheid, ook al zijn ze onwaar.’

David Icke.

De top 5 van opvallendste corona-nepnieuwsverhalen:

  1. Eikenprocessierups
    ‘De eikenprocessierups speelt een rol in de verspreiding van het coronavirus.’
    Dit nieuws circuleert vooral in Nederland, waar de eikenprocessierups al jaren een toenemende plaag is. De haartjes van de rups veroorzaken een brandend en jeukend gevoel op de huid en in ogen. De oorsprong van dit verhaal is een Nederlandse satirische website. We zien hier hoe satire wordt verward met gerucht of nieuws. De reacties onder het artikel laten zien dat veel lezers de grap ervan inzagen, maar ook dat andere lezers erdoor in verwarring achterbleven. Het artikel beweert overigens dat de rupsen 5G-straling uitzenden met hun antenne-achtige haren.
  2. Buitenaardse wezens
    ‘COVID-19 is verspreid door aliens om de mensheid uit te dunnen of uit te roeien.’
    De schrijver H.G. Wells heeft wellicht voedingsbodem gegeven voor dit verhaal. Zijn roman ‘War of the Worlds’ (1898), waarin Marsbewoners de aarde veroveren, maar uiteindelijk ten onder gaan aan aardse virussen, blijft een bron van fantasierijke inspiratie in deze vreemde tijd.
  3. Samenzweringstheoretici Icke and Ossebaard
    Sommige volgers van de Brit David Icke en zijn Nederlandse tegenhanger Janet Ossebaard geloven dat er een geheime elite bestaat, de Illuminati, bestaande uit de 1% rijkste mensen ter wereld. Deze elite is van plan een gemeenschap te vormen van shape-shiftende reptielachtigen (‘reptilians’) die de wereld willen overheersen en een Nieuwe Wereldorde willen vestigen, met de rest van de mensheid gevangen in een dictatuur.
  4. Gezichtsherkenning en de anderhalvemeter-regel
    De anderhalvemeter-regel is een samenzwering die het camera’s, voorzien van gezichtsherkennings-technologie, makkelijker maakt om mensen te herkennen en hen te volgen.
  5. Virtueel geld
    Een deelnemer aan de enquête schreef: ‘Het coronavirus vormt de nekslag voor contant geld, waar banken erg blij mee zijn.’ Wanneer er alleen maar digitaal geld bestaat zouden banken ieders kapitaal in bezit hebben. Banken worden gezien als onderdeel van het plan om de wereld te overheersen. Niemand zou meer contant geld bezitten om zeggenschap te hebben over het eigen leven. Banken krijgen het volledige gezag over je kredieten.

Wantrouwen ten aanzien van de elite
Hoogleraar Volksverhalen en orale cultuur Theo Meder van het Meertens Instituut over de corona-nepnieuwsverhalen: ‘Voor volksverhaalonderzoekers behoren nepnieuws en samenzweringstheorieën tot het genre van de moderne sage; in de volksmond wel aangeduid met broodjeaapverhaal. Je ziet af en toe zelfs dat een satirisch bericht door sommige mensen serieus wordt genomen. Veel van de serieuze complottheorieën die circuleren zijn gebaseerd op een wantrouwen ten aanzien van de elite. Mensen kunnen het sterke vermoeden hebben dat politici, wetenschappers en journalisten een geheime en kwaadaardige agenda hebben, en dat dit systematisch wordt verdoezeld.’

Meer deelnemers corona-nepnieuwsenquête gezocht
Zolang het onderzoeksproject nog loopt, is de corona-nepnieuwsenquête geopend voor deelnemers. Het onderzoeksteam roept hierbij deelnemers van harte op om deel te nemen aan het onderzoek. De enquête is anoniem en staat open voor iedereen, niet alleen voor Britse en Nederlandse staatsburgers. Deelnemers krijgen na het doorlopen van de enquête een ‘Conspiracy Mentality’-score, evenals advies over hoe ze zichzelf kunnen beschermen tegen nepnieuws over corona. De Nederlandstalige enquête staat hier: https://nquire.org.uk/mission/corona-feit-of-fake/contribute

Meertens Instituut

Openingsbeeld: Janet Ossebaard. (NTR)

https://www.meertens.knaw.nl/cms/nl/nieuws-agenda/nieuws-overzicht/278-2020/146238-top-5-vreemdste-corona-nepnieuwsverhalen


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder