Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Kinderencyclopedie

16 juni 2020 Siebrand Krul

Je kunt ermee leren hoe je zelf speelkaarten maakt, maar leest er bijvoorbeeld ook een vurig betoog tegen slavernij in. En dat alles zelfs in meerdere talen. Het zijn maar enkele voorbeelden uit een bijzondere 18de-eeuwse jeugdencyclopedie, aangeschaft door de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Wereldwijd bestaat er maar één compleet exemplaar van dit boek.

Officieel heet het naslagwerk ‘Nieuw printenboek voor kinderen’ en is 1798 en 1810 in afleveringen uitgegeven door de Nijmeegse uitgever H.C.A. Thieme. Het geeft een uniek beeld hoe de wereld aan de Nederlandse jeugd werd uitgelegd in die tijd. Het is een soort onderwijs op afstand voor kinderen van ouders die zich een dergelijk luxe boek konden veroorloven. Een groot contrast met de onderwijsmogelijkheden van vandaag.

Tegen de slavernij

‘Het printenboek is, om het oneerbiedig te zeggen, een verzameling plaatjes met een praatje’, aldus Marieke van Delft, conservator Oude drukken van de KB. ‘Per aflevering kreeg je vijf informatieve verhalen met een afbeelding. Het naslagwerk is onderverdeeld in verschillende categorieën: over de natuur, over landen en volken, over godsdienst en over industrie. Een heel bijzonder onderdeel is een artikel dat zich sterk tegen slavernij keert. Dat verwacht je wellicht niet, omdat slavernij toen nog op veel plaatsen in de wereld voorkwam.’
‘Een ander bijzonder aspect aan het boek is dat het in meer talen is geschreven’, gaat Van Delft verder. ‘Naast het Nederlands staan er namelijk stukken in het Frans, Engels, Duits, en Italiaans. Van een Amsterdamse uitgever uit die tijd zou je zoiets misschien verwachten, maar voor een uitgever uit Nijmegen is dit heel opvallend. Het boek was waarschijnlijk ook bedoeld voor de buitenlandse markt.’

Gaaf exemplaar

De KB beschikte al over een exemplaar van het printenboek, maar dat was incompleet. De laatste twintig afleveringen ontbreken – en die zijn heel zeldzaam – en ook een aantal platen. Nu beschikt het over een puntgaaf exemplaar van een bijzondere boek. Ban Delft: ‘De KB speelt een belangrijke rol op het gebied van Nederlands erfgoed en ons incomplete exemplaar werd als autoriteit gezien. Daarom dacht men dat het werk tot 1802 verscheen. Nu is duidelijk dat het tot 1810 doorliep. Om die reden vinden wij het belangrijk om een gaaf exemplaar van het printenboek in ons bezit te hebben. Het komt nu beschikbaar in openbaar Nederlands bezit voor raadpleging en onderzoek.’


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder