Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Kruitvat van Europa

27 mei 2020 Siebrand Krul

De Balkan en zeker de Adriatische kust was tussen 1970 en 1990 een geliefde want goedkope vakantiebestemming. Het uiteenvallen van Joegoslavië betekende niet alleen de heropstanding van Servië en Montenegro als land, maar ook van brute burgeroorlogen, etnische zuiveringen en religieus getinte genocide, UNO blauwhelmen en het militair onvermogen van de Europese Unie.

De overtuiging dat er in Europa na 1945 geen nieuwe genocide meer zou voorkomen, viel in elkaar als een kaartenhuisje. Alleen Amerikaans militair optreden kon nog erger voorkomen.
Onderhuids rommelt het er nog steeds en Rusland probeert zijn oude ‘beschermersrol’ op te eisen. De aversie van orthodoxe katholieken tegenover moslims en rooms-katholieken is niet getaand en maakt het zinvol om meer te weten van de historische processen die de samenlevingen op de Balkan vorm hebben gegeven.

Le Petit Journal van oktober 1908 verbeeldt de Bosnische crisis: Bulgarije verklaart zich onafhankelijk en zijn prins Ferdinand wordt tot tsaar uitgeroepen. Oostenrijk-Hongarije, in de persoon van Franz Jozef, annexeert Bosnië-Herzegovina. De Ottomaanse sultan Abdul Hamid II kijkt hulpeloos toe.

De historische analyse in het boek van Raymond Detrez begint ruim duizend jaar geleden en ruimt veel plaats in voor de groei en de organisatie van de Turkse (Ottomaanse) staat. Het herkennen van een aantal (bewust) in stand gehouden mythes, zeker als die anti-Turks zijn, is belangrijk. Die van de verplichte islamisering wordt hierbij grondig ontkracht; de Joodse, Orthodoxe en Roomse katholieken waren fiscaal veel te interessant.

Een Servische soldaat speelt op een gajde op Sint Vitusdag. 1918, Servenkamp Königsbrück Dresden.

Het territoriaal grote rijk dat de Ottomaanse dynastie beheerde, werd in de 19de eeuw geopolitiek steeds interessanter voor Rusland, Oostenrijk, Italië, Frankrijk en Groot-Brittannië. De ‘oude, zieke man van Europa’ had door inefficiënt conservatief bestuur geen verhaal tegenover moderne buitenlandse legers. Ooit was het anders geweest (zie G-Geschiedenis, 2014-8). Alleen slecht bewapende en georganiseerde lokale opstanden, in de Balkan en in Anatolië, kon het systeem nog onderdrukken. De keuze om in de Grooten Oorlog aan Duitse zijde mee te vechten was logisch vanwege de invloed van Pruisische officieren op de reorganisatie van het Turkse leger en overheidsapparaat en door de blijvende Franse, Britse én Russische druk op het Ottomaanse territorium.

Het strand in het noorden van Dalmatië. De Balkanstranden langs de Adriatische Zee zijn vanoudsher geliefde vakantiebestemmingen.

De wrijvingen tussen de Balkanlanden verminderden niet in de 20ste eeuw, evenmin als buitenlandse inmenging. De geweldspiraal ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, waar oude religieuze spanningen politiek vertaald werden in een wrede guerrillaoorlog, werden nadien in het min of meer neutrale communistische Joegoslavië van Tito onderdrukt door de staatspolitie. De desintegratie van de communistische landen (ook Stalinistisch Albanië) liet oude geesten uit de kast ontsnappen.
Harry van Royen

Raymond Detrez, De Balkan. Een geschiedenis
Houtekiet, Antwerpen-Amsterdam 2019. 611 blz., € 29,99, ISBN 978 90 892 4766 7

Lees nog veel meer recensies van boeiende geschiedenisboeken, in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder