Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Krassen in erfgoed

27 mei 2020 Siebrand Krul

Je naam op antieke monumenten krassen - vandaag is het zonder meer vandalisme. In de voorbije eeuwen ook, maar toch hebben de graffiti van de vroegste reizigers nu historische waarde, en zijn ze in Egypte haast niet meer weg te denken van de tempels en de graven. Roger De Keersmaecker was één der eersten die er zich in verdiepte.

De Keersmaeckers rijke documentatie is onlangs uit Antwerpen overgebracht naar het Griffith Institute, de befaamde Egyptologische afdeling van de Oxford University, waar ook alles over de ontdekking van het graf van Toetanchamon wordt bewaard.
Graffiti zijn op vrijwel alle monumenten van Egypte te vinden. In de 19de eeuw was het bijna een vaste gewoonte; weinig reizigers konden aan de verleiding weerstaan om hun naam, meestal met veel zorg, op de tempel- en grafmuren te (laten) krassen of beitelen, als blijvend bewijs van hun bezoek.

Detail van het openingsbeeld. De soldaten van Napoleon lieten in Egypte heel wat inscripties na; Jean-Charles Tardieu schilderde Halte de l’armée française à Syène, 2 février 1799.

Kregen die vele inscripties van namen en jaartallen tot voor kort weinig of geen aandacht, ondertussen worden ze meer en meer gezien als deel uitmakend van de geschiedenis van de bouwwerken, en als historische bronnen voor al wie zich wil verdiepen in de vroegste bezoekers van Egypte tot in Soedan. Dikwijls is hun tocht van graffito tot graffito te volgen, en kan aan de hand daarvan de belangstelling van de Europeanen voor de sites worden ingeschat, evenals hun toenmalige toestand qua zichtbaarheid en toegankelijkheid. De weinig of niet bekende namen vormen tevens het vertrekpunt voor moeizaam speurwerk naar biografische gegevens van die vroege reizigers of militairen.

Graffito van Hermann graaf von Pückler-Muskau (1785-1871), Duits landschapsarchitect, reiziger en schrijver in het Ramesseum te Luxor.

Roger De Keersmaecker uit Antwerpen ging er van 1965 tot eind jaren 1980 bijna jaarlijks actief naar op zoek. De namen werden zorgvuldig genoteerd, gefotografeerd (ruim 1.500 dia’s), overgetekend en op honderden steekkaarten geklasseerd. Vanaf 2002 publiceerde hij Travellers graffiti from Egypt and the Sudan, waarvan in totaal zestien volumes verschenen zijn, meestal gewijd aan één bepaald monument.

Roger O. De Keersmaecker (Leopoldville/Kinshasa 1931) bouwde geheel op eigen houtje zijn collectie uit, aangemoedigd door Belgische en Britse egyptologen.

De grens ligt op 1899, het einde van de pionierstijd. In de 20ste eeuw nam het georganiseerde reizen, door Thomas Cook gestart in 1869, steeds grotere proporties aan; namen werden nog hardnekkig ingekerfd, maar de weerstand groeide. In 1909 schreef Gaston Maspero: ‘Het staat vast dat toeristen de monumenten van Egypte steeds meer verknoeien door hun namen in grote of kleine letters erop te schrijven. Mensen met smaak zijn geïrriteerd wanneer ze die zien, en de directeurs van oudheden putten zichzelf uit om dergelijke praktijken in hun rapporten ten strengste te verwerpen. Het is hun plicht om dit te doen en ook ik heb mijn steentje bijgedragen.’
http://www.egypt-sudan-graffiti.be/
André Capiteyn

Lees het volledige artikel, en nog veel meer geschiedenis, in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder