Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Verdwenen Rusland

17 maart 2020 Siebrand Krul

Begin 20ste eeuw vonden in tsaristisch Rusland twee ingrijpende gebeurtenissen plaats die decennialang de loop van de geschiedenis veranderden. Dat waren de Eerste Wereldoorlog en de Bolsjewistische revolutie. Aan de vooravond daarvan reisde fotograaf Sergei Mikhailovich Prokudin-Gorskii door het sterk rurale Rusland, niet wetend dat deze wereld ten einde liep.

Kort na de eeuwwisseling bedacht Prokudin-Gorskii het plan om een fotografische reis door het Russische Rijk te maken. Hij won er de steun van tsaar Nicolaas II mee. Tussen 1909 en 1915 trok Prokudin-Gorskii met de trein kriskras door het tsarenrijk, foto’s makend in de elf regio’s.

‘Zindan (=gevangenis), met gevangenen die door tralies kijken, en een cipier met Russisch geweer, uniform en laarzen, Centraal-Azië.’ Het ontsnappingsgevaar uit het gebouw is groot, maar in de eindeloze vlakten komen de boeven, of wat daarvoor doorgaat, nooit ver.
‘Dagestaanse types.’ (Deze en alle onderstaande beelden: Prokudin-Gorskiĭ/Library of Congress)

Opgeleid als scheikundige stapte Prokudin-Gorskii over naar de experimentele kleurenfotografie, waarvan in St. Petersburg, Berlijn en Parijs de voorhoede zaten. Prokudin was een slimme knutselaar en ontwikkelde bruikbare kleurnegatieven. Hij wist kleuren te vangen door glasplaten driemaal snel na elkaar door drie verschillende kleurenfilters te belichten, rood, groen en blauw. Vervolgens werden de platen achter verschillende lenzen over elkaar heen geprojecteerd waardoor kleurschakeringen ontstonden. Het was dus een proces van splitsen en weer samenvoegen.
Op deze manier wist Prokudin-Gorskii meer dan tweeduizend foto’s van het Russische Rijk te maken, met van alles voor de lens: mensen, architectuur en de prille industrialisatie.

‘Zicht op het paleis van Likanskii vanaf de Kurarivier.’
‘Groep Joodse kinderen met onderwijzer. Samarkand.’

De foto’s tonen een verdwenen wereld. Veel gebouwen zijn in de periode van revolutie en oorlog verwoest. Tevens laten de foto’s de grote etnische verscheidenheid zien, van jonge Russische boerenmeisje tot Oezbeekse mannen en vrouwen.
De complete verzameling van Prokudin-Gorskii’s werk is in 1948 opgekocht door de Amerikaanse Library of Congress, waar ze online zijn te bewonderen. Van tijd tot tijd vinden er tentoonstellingen omheen plaats, de laatste vijf jaar geleden in Parijs.

Openingsbeeld: ‘Kirgizische nomaden. Steppe van Golodnaia.’
Natasha Geiling/Smithsonian magazine

‘Basjkierse seinwachter’. Foto uit de buurt van Ust’Katac langs de oever van de Yuryuzan tussen Ufa en Cheliabinsk in de Oeral.‘
‘Spoorwegwerkzaamheden aan de railverbinding van Shadrinsk-Sinara in de buurt van de stad Shadrinsk.’
‘Weiden langs de bosrand in de bergen.’
‘Groep spoorwegconstructeurs.’
‘Lawei (=signaaltoren) bij de stad Burkovo.’
‘Onderweg naar de fabriek van Satkinskii.’
‘Sergei Prokudin-Gorskii en anderen, zittend bij een kampplaats op de oever van de Chusovaia.’
‘Mannenklooster van de Heilige Drieeenheid in de stad Tiumen.’
‘Vrouw ten voeten uit, vermoedelijk een Kirgizische of Turkmeense, staand op een tapijt voor de ingang van een yurt, traditioneel gekleed en versierd.’
‘In Alupka, op de Krim.’
‘Een grote groep mannen, de meesten op paarden, verzameld nabij een heuvel.’
‘Vier mannen op een kar met paard, nabij een klif.’
‘Boerenmeisjes.’ Jonge Russische vrouwen bieden bezoekers bessen aan op het boerenland langs de Sheksnarivier, bij de stad Kirillov.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder