Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Alleen maar slachtoffers?

17 maart 2020 Siebrand Krul

De Vlaamse jurist en historicus Joran Vermeersch heeft aan de lange lijst met boektitels die met een jaartal beginnen een nieuwe toegevoegd: 1349. In dat jaar sloeg de Zwarte Dood ook in Vlaanderen genadeloos toe. Hoewel de auteur zich niet waagt aan absolute of relatieve schattingen – het ontbreken van adequate bronnen maakt dit ook niet goed mogelijk – moet de pestepidemie er flink ingehakt hebben.

Overtuigend maakt Vermeersch gehakt van de aanname (in 1950 geponeerd door de gerenommeerde mediëvist Van Werveke) dat Vlaanderen grotendeels aan de Zwarte Dood zou zijn ontsnapt. Vermeersch concentreert zich in zijn boek (een bewerking van een bekroonde masterthese uit 2015) op de sociale en economische gevolgen van de epidemie. Haarscherp beschrijft en analyseert hij wat er in de jaren voorafgaand aan en volgend op de uitbraak van de epidemie in het graafschap Vlaanderen gebeurde.

Omdat deze regio toen het kloppend hart van de (West-)Europese economie vormde, krijgt ook de interactie met de wijde omgeving ruime aandacht; vooral naar Frankrijk, Engeland en Noord-Italië worden uitstapjes gemaakt. Dit levert veel verrassende observaties op (zoals: ook toen al namen overheden soms maatregelen die uitsluitend ‘voor de bühne’ bestemd waren). Volgens Vermeersch waren op het platteland de adellijke grootgrondbezitters en kerkelijke instellingen die met handen en voeten gebonden waren aan langlopende pachtcontracten de grote verliezers. Een sterke inflatie (in een paar jaar tijd een geldontwaarding van wel vijftig procent) holde hun inkomens- en vermogenspositie uit. De pachtboeren behoorden tot de winnaars. In Gent, Brugge en Ieper ging het adagium ‘rijk werd arm’ echter niet op. Daar werden, dankzij en met behulp van de stedelijke keuren en ambachtsreglementen, de maatschappelijke verhoudingen bestendigd.
Cor van der Heijden

J. Vermeersch, Hoe de Zwarte Dood Vlaanderen en Europa veranderde
Uitgeverij Vrijdag, Antwerpen 2019. 205 blz., € 22,50 ISBN 978 94 600 1826 8

Lees de volledige recensie en nog veel meer recensies van boeiende geschiedenisboeken, in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder