Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Het ijs bedwongen

27 januari 2020 Siebrand Krul

Het absolute Noorden fascineert de mensheid al eeuwenlang, maar het is ook al eeuwenlang een wingewest voor vele landen. De tentoonstelling Strijd om het IJs in het Amsterdamse Scheepvaartmuseum verhaalt over de complexe relatie tussen ons eigen land en de Arctische gebieden. Deze relatie kun je grofweg verdelen in de hoofdstukken ‘verkennen’, ‘walvisvaart’, ‘nationale identiteit’, ‘wetenschap’ en ‘toerisme’.

Het verkennen gaat over de voorstellingen die mensen maakten van het Terra nullius. Een feest voor de kaartenliefhebber, omdat veel kaarten (o.a. een Mercator uit 1630) nog niet ‘af’ zijn en de kijker het moet doen met veelzeggende witte vlakken.
De walvisvaart is vooral een literaire aangelegenheid en bestaat uit journalen van verblijvers en overwinteraars op Spitsbergen en Jan Mayen. Poolreizigers uit de eerste helft van de 17de eeuw krijgen hier een naam – mannen als ‘Tjebbe Jellis’ en ‘Jeroen Carcoen’.

De Varna in het ijs, foto Henri Ekama, 1883.

De beroemde overwintering van Willem Barentz en zijn mannen in het Behouden Huis op Nova Zembla (1596-1597) werd pas een groots verhaal toen Nederland in de loop van de 19de eeuw een natiestaat werd en heldenverhalen nodig had. Teruggevorderde kleinoden als een tekenpasser of een kandelaar zijn dus te bewonderen als dragers van een nationale identiteit. Jammer genoeg waren het Noorse en Engelse poolreizigers die op de betreffende plek restanten van de inventaris vonden, wat uiteraard niet paste in het verhaal over waar-een-klein-land-groot-in-was.

Eikenhouten grafkruis afkomstig van het Graven eiland op Spitsbergen.

Met de wetenschappelijke intenties komen we in de tweede helft van de 19de eeuw, toen klassificeren mode was en expeditieschepen als de Willem Barents en Varna uitvoeren. Schitterend zijn de vele impressionistische tekeningen, gemaakt door bemanningsleden van de Willem Barents. Indrukwekkend zijn ook de foto’s van amateurfotograaf William Grant en de glasnegatieven van natuurkundige Henri Ekama. Behalve wetenschappelijke documenten zijn deze stukken ook van waarde als getuigenissen uit een verloren beeldcultuur.
Jaap Krol

Het Scheepvaartmuseum, Kattenburgerplein 1, Amsterdam
www.hetscheepvaartmuseum.nl Strijd om het ijs / Rijzend water
Tot en met 10 mei 2020, ma-zo 09-17

Openingsbeeld: Wereldkaart in de atlas Cosmographia van Claudius Ptolemaeus (editie Ulm, 1486).

Lees het volledige verslag, en nog meer recensies van actuele historische tentoontstellingen in de nieuwe G/GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50 euro!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder