Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Macht van het uniform

12 januari 2020 Siebrand Krul

Wilhelm Voigt behoorde tot de verliezers in het nieuwe Duitse keizerrijk. In 1863, op zijn veertiende, kwam hij in aanraking met de wet, waarna hij in de gevangenis belandde. Ook een groot deel van zijn verdere leven bracht de schoenmakersgezel uit Tilsit achter de tralies door, wegens diefstal of valsheid in geschrifte. Hoe werd hij dan toch wereldberoemd? En werkte hij Wilhelm II op de lachspieren?

Op z’n 57ste was Voigt wel toe aan een krasse stunt om zijn leven over het dode punt te helpen: in diverse uitdragerijen had hij een kapiteinsuniform van het 1ste Garderegiment infanteristen bij elkaar gescharreld en daarin uitgedost marcheerde hij door het Berlijnse stadsdeel Plötzensee, tot hij op een bataljon gardesoldaten stuitte: ‘Volg mij!’ – ‘Jawoll, Herr Hauptmann!’

Politiefoto uit 1906.

Na op dezelfde toon nog wat wachtposten bij zijn troep ingelijfd te hebben, voerde hij die naar het toen nog zelfstandige Köpenick, waar hij die middag het raadhuis liet bezetten. ‘In naam van Zijne Majesteit’ en zonder enige andere legitimatie dan zijn uniform verklaarde hij de gemeentesecretaris en de burgemeester tot zijn gevangenen en legde hij beslag op de gemeentekas – zonder een weerwoord of vragen om uitleg te krijgen. Dat er niet meer dan 3.500 mark in kas was, moet voor Voigt een teleurstelling zijn geweest, maar hij viel er niet van uit zijn rol. Hij beval ‘zijn’ mannen het raadhuis nog een half uur bezet te houden en verdween per trein richting Berlijn.

Prentbriefkaart met de hilarische geschiedenis rond de vagebond.

Tien dagen later werd Voigt daar na een tip van een vroegere celgenoot aangehouden. Maar toen had het nieuws van zijn ‘Köpenickiade’ al alle Duitse en zelfs vele buitenlandse kranten gehaald. ’s Lands grootste uniformfetisjist, keizer Wilhelm II, schijnt hartelijk om het voorval gelachen en zich aan de overmaat aan subordinatie niet gestoord te hebben: ‘Zo zie je maar wat echte discipline is! Geen volk ter wereld doet ons dat na!’ Wel verleende hij de tot vier jaar tuchthuis veroordeelde oplichter gratie, zodat die van diens bekendheid gebruik kon maken om met optredens een eerlijke boterham te verdienen.

Voigt verlaat de gevangenis van Tegel. Hij is inmiddels een nationale held.
Bronzen standbeeld van de vermeende Hauptmann bij het stadhuis van Köpenick.

Het bijzondere aan het verhaal is niet alleen de blamage voor het militaire karakter van de Pruisische staat, maar in tegenspraak daarmee de grote mate van zelfspot van de Duitsers rond de Hauptmann. Niet alleen de keizer kon er smakelijk om lachen, in Köpenich en omgeving zijn tal van objecten die herinneren aan de stunt van Voigt. Ontelbare middelbare scholieren met Duits in hun vakkenpakket kennen het verhaal door Carl Zuckmayers ‘Der Hauptmann von Köpenick. Ein deutsches Märchen’.
Franz Metzger

Lees het volledige artikel, en nog veel meer over Berlijn, in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder