Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Dodelijke chocola

12 januari 2020 Siebrand Krul

Een cadeau is leuk om te krijgen, en chocola lekker, maar een explosieve chocoladereep, gegeven door Hitler en de zijnen, en bedoeld om de Britse oorlogsleider Winston Churchill te doden, dat is toch van een andere orde. Het verhaal van Hitlers levens gevaarlijke chocolade.

Dat Adolf Hitler Winston Churchill geen warm hart toedroeg, is een understatement. De charismatische sigaar-rokende en whisky-drinkende Engelsman was een doorn in het oog van Hitler, niet alleen omwille van zijn politieke en militaire beslissingen, maar ook omdat Churchill – misschien nog meer dan koning George VI – hét symbool was van The British Empire. En zoals Hitler de verpersoonlijking was van het Derde Rijk, zo kon Churchill gezien worden als het uithangbord en de spreekbuis van de westerse geallieerden met president Roosevelt en generaal De Gaulle in zijn schaduw.

Churchill en zijn vrouw Clementine aan de thee. (Roche Production)

Bommetje!
De dood van Winston Churchill zou de moraal van de geallieerden een zware slag toebrengen en dus bedachten de nazi’s een plan om de Britse premier fysiek uit te schakelen. Duitse specialisten ontwikkelden een ingenieuze bom, vermomd als een reep chocolade. Of Hitler hier zelf voor iets tussen zat, weten we niet. Hij was vegetariër, geheelonthouder, maar ook een zoetekauw en stond bekend als een fervent liefhebber van chocolade.

Peter’s Chocolate.
De Cabinet War Room, de vergaderzaal. (Imperial War Museum, Londen)

Bom in staal
De Duitsers ontwikkelden een bom, die er uitzag als een reep Peter’s Chocolate, een bekend Zwitsers chocolademerk, dat zowel in Duitsland als in Engeland populair was. In de zwarte verpakking met goudgele letters stak een ogenschijnlijk gewone chocoladereep, maar onder een fijn laagje chocolade zat een vernuftige bom in staal. Wie een stuk van de reep afbrak, zou zo aan een canvas-strook trekken en daarmee het explosief activeren. Binnen enkele seconden zou de bom tot ontploffing komen en dood en vernieling zaaien bij de onmiddellijke omstaanders.

Brief van MI5-baas Rothschild aan tekenaar Fish over de chocolade-bom.
Cabinet War Room, kaartenzaal en communicatiecentrum. (Imperial War Museum, Londen)

Smulpaap
Het was de bedoeling dat Churchill of één van zijn naaste medewerkers deze reep chocolade zou aanbreken tijdens een kabinetsvergadering in de Cabinet War Room, de ondergrondse bunker waar de Britse regering en de legertop tijdens de Tweede Wereldoorlog bijeenkwamen. Dit ondergrondse verblijf lag midden in de regeringswijk Whitehall vlakbij Downing Street 10, de officiële residentie van de premier.
Hoe de nazi’s dachten deze reep in de regeringskelders te smokkelen, is niet bekend. Mogelijk hadden ze een infiltrant op het oog die de dodelijke chocolade zou klaar leggen bij de etenswaren op de tafel van Churchill. Gezien zijn Bourgondische levensstijl zou smulpaap Churchill – zo redeneerden de Duitsers – een stuk chocolade niet lang onaangeroerd laten liggen.

De tekening van Fish met uitleg over de bom.

Spion
Het plan is nooit ten uitvoer gebracht, want in de lente van 1943 kwam de Britse spionagedienst MI5 er achter dat de nazi’s dergelijke bommen hadden ontwikkeld: ‘We have received information that the enemy are using pound slabs of chocolate which are made of steel with a very thin covering of real chocolate. Inside there is high explosive and some form of delay mechanism…’
Lord Victor Rothschild, één van de MI5-bazen en verantwoordelijk voor de contra-sabotage-eenheid van de inlichtingendienst, was er niet gerust op en vroeg aan een tekenaar om een schets te maken van zo’n bom, zodat alle betrokkenen zouden beseffen waarvoor ze moesten opletten: een reep chocola!
Laurence Fish, een jonge artiest, kreeg de opdracht via een geheime brief. Zijn schetsen zijn bewaard gebleven en laten zien hoe de bom zou functioneren. Op de tekening staat het opengebroken stuk chocolade, klaar om te exploderen.

Thermos-bom, een tekening van Fish.

Conswervenblikkenbommen
Op vraag van MI5 maakte Fish nog andere tekeningen van potentieel gevaarlijke bommen, verborgen in alledaagse onschuldig uitziende voorwerpen. Een thermoskan, een soepketel, een blik motorolie, een zakhorloge, erwten in conserven, enzovoort. Van deze laatste soort troffen MI5-agenten vier exemplaren aan bij een groepje Duitse spionnen, die werden gearresteerd in Ierland. Ze zouden deze conservenblikken afleveren bij de catering van Buckingham Palace en zo de koninklijke familie willen treffen.

Sigaartje?
Geen van deze explosieve toestellen heeft ooit effectief gewerkt tijdens de oorlog. Misschien hadden de Duitsers hun huiswerk beter moeten maken en een sigaar laten bezorgen aan Churchill. Hij rookte dagelijks een kleine acht à tien stuks Cubaanse sigaren van het Julieta-type. Eén explosief exemplaar ertussen had mogelijk wél effect geressorteerd. Maar ja, Hitler was geen roker en kon zich misschien niet voorstellen dat een sigaar een beter lokmiddel was dan een stuk chocolade.
Canvas Curiosa/Koen De Vos


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder