Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Franca Viola, heldin

17 december 2019 Siebrand Krul

In 1966 schudde Italië op zijn grondvesten toen een dappere vrouw de ingesleten Italiaanse omgang met verkrachters bestreed. Droevig genoeg nog altijd een relevant thema. Franca Viola werd de eerste Italiaanse vrouw die weigerde het ‘rehabiliterende huwelijk’ (matrimonio riparatore) te ondergaan met haar verkrachter en ontvoerder.

Viola groeide op in Alcamo, Sicilië, in een boerengezin. In 1963, ze was vijftien, verloofde ze met Filippo Melodia, neefje uit een lokale maffiaclan, toen 23. Toen Melodia werd gearresteerd voor diefstal, stond Viola’s vader er op dat zijn dochter de verloving verbrak. Dat deed ze, en vertrok vervolgens naar Duitsland.

In 1965 was Viola opnieuw verloofd, nu met een andere man. Intussen was Melodia terug in Alcamo en probeerde tevergeefs weer een rol in haar leven te spelen. Dat ging nogal nadrukkelijk: hij stalkte haar en bedreigde zowel haar vader als haar verloofde.

Viola praat met de politie nadat ze uit de handen van haar ontvoerders is bevrijd.

Op de vroege ochtend van 26 december 1965 brak Melodia, met een groep van twaalf gewapende compagnons, in Viola’s huis en ontvoerde haar. Ze werd in een auto gesmeten, haar moeder werd mishandeld, haar broertje, de achtjarige Mariano die zich verzette, kreeg rake klappen.

Nadat Viola weigerde om met haar verkrachter te trouwen, werden haar familieleden bedreigd, en door de meeste inwoners van het stadje verstoten en vervolgd.. Dat ging zo ver dat hun boomgaard en schuur werden afgebrand.

Mariano werd na een paar uur losgelaten, maar Franca werd acht dagen lang opgesloten in het huis van Melodia’s zus en zwager, een boerderij aan de rand van het dorp. Daar werd ze herhaaldelijk verkracht.
Dit was een vooropgezet plan, gesteund door de Italiaanse regel dat een verkrachte vrouw met haar verkrachter moet trouwen om een de schande te ontkomen van een ongehuwd moederschap.
Tot grote schrik en woede van Melodia piekerde Viola er niet over. Integendeel: ze zou haar belager aanklagen voor ontvoering en verkrachting.

Mannen verdringen zich om een plek in de zittingszaal te bemachtigen.

Het proces kreeg enorme publiciteit, vooral omdat Viola’s verzet botste met de traditionele sociale conventies in het land, zeker in het zuiden van Italië. Volgens de sociale code zou ze nu een ‘donna svergognata’, een ‘onteerde vrouw’, letterlijk een schaamteloze vrouw, worden. Ze had immers haar maagdelijkheid verloren zonder huwelijk.

Viola wordt tijdens het proces afgeschermd van de pers.

Overigens zijn zulke conventies niet voorbehouden aan Italië, Sicilië of landelijke streken. Tot zekere hoogte stonden ze zelfs in het Italiaanse Wetboek van Strafrecht, namelijk artikel 544, waarin verkrachting wordt beschouwd als zijnde tegen de publieke moraal, niet tegen een specifiek persoon, en de oplossing geformaliseerd in het ‘rehabiliterende huwelijk’ (matrimonio riparatore). Daarmee heeft de verkrachter zijn daad automatisch vereffend.

Viola en haar ouders hangen uit hun raam.

Het proces, in Alcamo, was een sensatie. Het publiek stroomde toe en de New York Times volgde het op de voet met de denigrerende kop ‘No Admirers Call On Sicily’s Franca.’ Ondanks de harde inhoud van haar verzet, beschreven de media haar vooral als verschijning: vriendelijk, slank, knap.

Filippo Melodia en zijn handlangers wachten het proces achter tralies af.

Melodia werd schuldig bevonden en veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf (in hoger beroep tien), zeven van zijn kameraden tot vier jaar. Het duurde tot 1981 voordat het wetsartikel dat een verkrachter vrijpleit als hij zijn slachtoffer huwt, werd geschrapt. Seksueel geweld werd pas in 1996 niet langer omschreven als strijdig met de moraal, maar als misdaad tegen personen.
Melodia kwam vrij in 1976 en van Sicilië weggestuurd vanwege zijn maffiacontacten. Twee jaar later liet hij het leven in een vuurgevecht in Modena.

In Amerika is het proces groot nieuws: een jonge vrouw die het opneemt tegen de massieve macho-cultuur.

Franca Viola huwde Giuseppe Ruisi in december 1968, toen ze bijna 21 was. Ze gingen als van kindsbeen met elkaar om. Ruisi, een boekhouder, volhardde in zijn liefde voor Viola ondanks alle ellende, maar voelde zich wel gedwongen een registratie voor een vuurwapen te regelen om zichzelf en zijn vrouw te beschermen.

Franca Viola woont nog steeds, met haar man, in Alcamo, Sicilië.

Zowel de Italiaanse president Giuseppe Saragat als paus Paulus VI spraken publiekelijk hun waardering uit voor de moed van Franca Viola, en hun solidariteit met het stel.
Viola en Ruisi kregen twee zonen en een dochter. Ze wonen nog altijd in Alcamo.

(Rare Historical Photos, beeld collectie Daisy Alioto).


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder