Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Ottomaans Jeruzalem

27 november 2019 Siebrand Krul

Bijzondere foto’s van het alledaagse leven in Jeruzalem omstreeks 1900, in de laatste dagen van het 400-jarige Turke bewind over de stad. Gedurende deze lange geschiedenis zijn de bewoners en bestuurders van de stad talrijke keren gewisseld, van prehistorische heidenen via bijbelse Israelieten en Byzantijnse cchristenen tot Ottomaanse moslims.

Jeruzalem werd in 1517 door de Ottomaanse sultan Selim I ingenomen. Hij vestigde een Turks bestuur dat 400 jaar bleef. In de 16de eeuw ontwikkelde de stad zich sterk. Er kwamen nieuwe stadsmuren die nog altijd de Oude Stad omgeven, herstel van de watervoorziening, nieuwe madrasahs (religieuze scholen) en allerlei zorgvoorzieningen. Aan het einde van die eeuw ging het economisch bergafwaarts en die depressie duurde tot de 19de eeuw.

Jeruzalem, omstreeks 1900.
Zicht vanaf Jeruzalem, 1900.
Straatbeeld Jeruzalem, 1900.
Een Arabier op een ezel, 1900.

Gedurende die periode ontwikkelden allerlei ruzies tussen christelijke sekten over rechten in de heilige plaatsen van Jeruzalem en Bethlehem zich tot conflciten tussen Europese grootmachten. De Russen werden beschermers van de rechten van de orthodoxe kerken, de Fransen en Venetianen van de Latijnse instellingen.

Een lokaal kind. Jeruzalem, c. 1900.
Joden en moslims in Jeruzalem. c. 1900.
Straat in Jeruzalem, 1900.
Jeruzalem, c. 1900.

In 1831 werd Jeruzalem bezet door Ibrahim Pasha, zoon van de Albanese regent in Egypte Mu?ammad Ali. Hij zette een reeks hervormingen in gang die de Turken handhaafden toen zij de stad in 1840 weer onder controle kregen. Deze crisis trok de westerse machten nog sterker in dit Oosterse politieke moeras. Midden 19de eeuw hadden ze allemaal een eigen consulaat in Jeruzalem. Elk voor zich probeerde zijn invloed te versterken door rechten te geven of vergroten van niet-moslim inheemsen. Die waren tot die tijd gewoon onderdaan van het mohammedaanse gezag.

Jeruzalem, 1910.
Een katholieke bisschop arriveert om Kerstdiensten te houden, 1915.
Een Grieks-orthodoxe processie, 1915.
Een ortodoxe voetwassingsceremonie, 1915.

Onder Europese druk gunde het Ottomaanse rijk de christenen en joden rechten, tegen de zin van menige moslim. Ofschoon in 1887 een soort gemeentebestuur werd geïnstalleerd, bleef de politiek goeddeels oligarchisch en de meeste cruciale functies in handen van leden van vooraanstaande moslimfamilies zoals de ‘Alamis, ?usaynis, en Khalidis. Intussen veranderde de toenemende immigraties van joden, vooral uit Oost-Europa, de bevolkingssamenstelling en de verhouding tussen Oude Stad en nieuwe wijken, buiten de muren. Het zionisme alarmeerde de moslims; ze waren onderwijl een minderheid geworden.

De Kerk van het Heilig Graf, 1915.
Druk straatleven in Jeruzalem, 1915.
Jeruzalem, 1915.
Grieks-orthodoxe christenen verzameld rond de tombe van het Maagd Maria, 1915.
Grieks-orthodoxe priester, 1915.
Jeruzalem, 1918
Een vrouw kijkt uit over Jeruzalem vanaf de Olijfberg, 1918.

In 1917, vier eeuwen na de komst van de eerste Ottomaanse bestuurders, werden stad en omgeving bezet door Britse troepen en werd een mandaatbestuur ingesteld. De Britten bestuurden dit mandaat-Palestina tot oplopende fricties tussen joodse en arabische nationalisten uitliepen op een burgeroorlog en de Arabisch-Israelische Oorlog van 1947/48 en de oprichting van de staat Israël in 1948.

Openingsbeeld: Jeruzalem omstreeks 1900.

(Rare Historical Photos, beeld Bain News Service/Library of Congress)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder