Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Gevaarlijk baggeren

09 oktober 2019 Siebrand Krul

Een vijver uitbaggeren lijkt simpel maar voor vijvers en grachten rondom kastelen en buitenplaatsen is het toch vaak een precaire aangelegenheid. Het terrein verdraagt het werken met zware machinerie vaak slecht en tegelijk speelt een deel van het verleden zich in het water van de gracht af. Vaak was dit het decor van strijd en oorlog.

Op buitenplaats Landfort in het Gelderse Megchelen werd in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog zwaar gevochten waardoor de aanwezigheid van explosieven heel reëel was. Tuinbaas Paul-Robert van der Zouw van de historische buitenplaats in de gemeente Oude IJsselstreek vertelt me hoe de stichting Erfgoed Landfort het baggeren van de slingervijver heeft aangepakt: ‘Het zijn vaak unieke projecten waarop geen standaardwerkwijze van toepassing is. Al met al is verliep het proces toch voorspoedig. In 2018 werd eerst contact met grondverzetbedrijf Hofmeijer gelegd. Omdat bij de gemeente veel geregeld moest worden (vergunningen en procedures) maar ook onderzoek moest worden verricht naar de mogelijke aanwezigheid van explosieven, zijn tal van zaken tegelijk gestart. Het onderzoek naar explosieven bracht echter veel meer met zich mee dan vooraf kon worden voorzien. Gelukkig kent het Rijk een regeling die terreineigenaren tot 70% subsidie tegemoet komt in de kosten. Dat moet via de gemeente, zelfs via de gemeenteraad. Dat ging hier overigens vlot’.

Een gepantserde graafmachine aan het werk.

Explosieven in de modder

Rondom Huis Landfort is ten tijde van de bevrijding in 1945 hevig gevochten. Het huis heeft daar zeer onder te lijden gehad, de Ottomaanse duiventil was gedecimeerd, veel bomen beschadigd en van het koetshuis was nog maar weinig over. Het terrein vertelt dit verhaal nog na. Explosieven, waaronder mitrailleurkogels, boorden zich met vaart diep de grond in en bleken daar als een onopgemerkt risico jaren zitten.
Eind oktober 2018 begon men met de eerste werkzaamheden nadat goed over de aanpak was nagedacht. De monumentale slingervijver op Huis Landfort wordt zowel gevoed door grondwater als kwelwater vanuit de Oude IJssel die vlakbij de vijver van de buitenplaats loopt.

Explosief uit de Tweede Wereldoorlog.

Gepantserd materiaal

Om het baggeren zo goed mogelijk te kunnen uitvoeren en vanwege de monumentaliteit van de gracht werd de slingervijver opgedeeld in compartimenten. Die werden beurtelings leeggepompt waarna de goeddeels lege delen op explosieven werden onderzocht. Dit gebeurde met gepantserd materieel. De bagger werd met gepantserde kiepwagens op een naburig weiland verspreid om daar in te drogen. Dit weiland was eerder op de aanwezigheid van explosieven door een detectiewagen onderzocht. Later werd de bagger nogmaals onderzocht. Alle ruime hoeveelheid aangetroffen explosieven werden op een terrein in een zwaar vergrendelde kluis bewaard en zijn later door de Explosieven Opruimingsdienst (EOD) tot ontploffing gebracht. Een bijkomend voordeel van werken in compartimenten was overigens dat vissen naar waterrijke delen konden zwemmen of konden worden gevangen om te worden overgezet. In totaal is een baggerlaag van 15 tot 35 centimeter opgeruimd, met een verbluffend resultaat.

Paul-Robert van der Zouw.

Afwikkeling

Na het baggeren werd het weiland waarop de bagger was verspreid, ontdaan van puin, takken en stronken. Nadat de bagger was ingedroogd werd de massa omgespit en vermengd met de aanwezige grond. Aansluitend werd de weide opnieuw ingezaaid met een gras-/klavermengsel.
De beschoeiing van de slingervijver was een ander vraagstuk. Probleem hierbij is dat het grondwaterpeil in de gracht sterk fluctueert. Daarbij speelt de droogte een grote rol. Welk type beschoeiing moet je dan kiezen? Stichting Erfgoed Landfort koos voor een houten beschoeiing op gemiddeld waterpeil. De oevers werden hierbij met klei afgestreken zodat een erosiebestendige laag ontstaat. Hiervan is een deel weer met gras ingezaaid.
Na afloop merkte iemand op dat de gracht er weer uit ziet zoals deze in de tijd waarin hij werd aangelegd er uit gezien moet hebben. Een plaatje uit 1823 noemde ze het.
Bron: Stichting Digitaal Portaal voor Nederlandse Kastelen, historische Buitenplaatsen en Landgoederen (sKBL) https://www.skbl.nl/

Openingsbeeld: De Slingervijver te Landfort, Megchelen.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder