Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Geef terug!

09 oktober 2019 Siebrand Krul

Ruim een eeuw na de abdicatie van keizer Wilhelm II houden de Hohenzollern de Duitse gemoederen bezig. Onder aanvoering van de achter-achterkleinzoon Georg Friedrich Ferdinand eisen zij een flink deel van de geconfisqueerde familiebezittingen op. Hoewel veel verontwaardiging hun deel is, hebben ze in juridische zin gelijk. Maar in moreel opzicht?

Het gaat hierbij niet om klein bier: duizenden kunstwerken, meubels (waaronder de stoel waarin Frederik de Grote zijn laatste adem uitblies), kostbaar porselein en een bibliotheek vol zeldzame boeken. Daarnaast eisen ze het eigendom terug van tientallen kastelen en landgoederen. En als kers op de slagroomtaart ook nog het mede-gebruiksrecht van het schitterende Cecilienhof, het vermaarde landhuis in Potsdam waar in juli 1945 Truman, Stalin en Churchill beslisten over het lot van het verslagen Derde Rijk.
De 43-jarige Georg Friedrich, sinds 1994 hoofd van het Huis Hohenzollern, zet hoog in en heeft de claim grondig onderbouwd. Zijn aanspraak op het kasteel Rheinfels onderbouwde hij met een document van meer dan driehonderd pagina’s.

Georg Friedrich von Hohenzollern woont tegenwoordig in Potsdam en zou daar graag met zijn gezin in Cecilienhof trekken.

Enig recht van spreken heeft de familie wel. In 1926 bepaalde een volksraadpleging dat alle Hohenzollernbezit geconfisqueerd moest worden, maar rijkspresident Hindenburg sprak zijn veto erover uit. De staat regelde daarop een compromis dat voor de familie relatief gunstig uitpakte. En op deze contractuele afspraken beroept Georg Friedrich zich. Een complicerende factor is dat een groot deel van de bezittingen die in 1926 aan de Hohenzollern werden toegewezen, in 1945 tot de Sovjetbezettingszone van Duitsland behoorde. De Sovjetmachthebbers gingen meteen over tot onteigening van deze ‘verderfelijke vormen van grootgrondbezit’.

De 13de-eeuwse burcht Rheinfels, ten zuiden van Koblenz op de Rijnoever, is een imposant (Unesco-)complex. Nog in 2005 zei Georg Friedrich dat hij geen kasteel nodig had om zich te profileren. Nu staat Rheinfels op zijn wensenlijst.

Na de Duitse hereniging gloorde er weer hoop voor de familie: voormalige bezitters konden deels gecompenseerd worden of een deel van de roerende goederen weer opeisen. Het lastigste juridische struikelblok blijkt de clausule dat er een uitzondering wordt gemaakt voor hen die ‘het nazibewind aanmerkelijke hulp’ hebben verleend. De oudste zoon van de afgezette keizer liet zich kennen als een fanatiek geestverwant van Hitler. Zo stond kroonprins Wilhelm in vol ornaat naast Hitler toen op 23 maart 1933 de gekortwiekte nieuwe Rijksdag werd geïnstalleerd.
Om deze reden is het maar de vraag wat de rechters met de claims gaan doen. In Duitse media wordt druk gespeculeerd over het motief van de Hohenzollern. De Duitse media neigen naar financiële redenen, vooral omdat de voorbije jaren voor vele tientallen miljoenen aan allerlei paleizen en buitens is vertimmerd. Die hebben een publieke functie gekregen en die wil de federale overheid, deelstaatregeringen en stadsbesturen behouden. In de rechtzaal zal het daarom gaan tussen juristen en moralisten.
Cor van der Heijden

Openingsbeeld: Niet voor niks staat deze foto van Cecilienhof in Potsdam op de site van VisitBerlin: het is een formidabele publiekstrekker. De staat Brandenburg verzet zich dan ook fel tegen teruggave

Lees het volledige verhaal in de nieuwste G/GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder