Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Doorgeschoten bescherming

23 augustus 2019 Siebrand Krul

Sinds de invoering van de AVG, Algemene Verordening Gegevensbescherming in 2018 hebben zij die hun familiegeschiedenis onderzoeken en in kaart willen brengen in de vorm van een stamboom het moeilijk. Wat Cees Heystek, voorzitter HCC!genealogie van de HCC, de grootste computerclub van de Benelux, betreft is men met de AVG knap doorgeschoten.

Als voorbeeld noemt hij de jaarlijkse uitgave van hun Gens Humana. Naast een hoeveelheid aan artikelen en probeerversies van genealogische computerprogramma’s staan daarop ook honderden stambomen. ‘Tot voor de privacywetgeving was het best leuk om een aantal stambomen te lezen. Die lol is er nu af, want informatie als geboortedatum en -plaats, huwelijk of overlijden mogen niet meer worden genoemd wanneer de betreffende persoon niet minstens honderd jaar geleden is overleden. Veel van die bij ons gepubliceerde stambomen zijn nu voor de helft anoniem, en gaan voor een deel verloren voor onderzoek. Het is de bedoeling dat men informatie met andere ondezoekers kan delen om te zien of er overlappingen zijn en die informatie dan aan te vullen,’ aldus Heystek.

Het kan echter altijd nog gekker. Binnen de archiefsector is er een werkgroep AVG actief die kijkt hoe de sector moet omgaan met de AVG, waarbij de casus ‘gezins-kaarten’ wordt gebruikt. Dat zijn kaarten zoals die vroeger in gebruik waren bij de gemeenten, de Burgerlijke Stand. Nu meldt de Autoriteit Persoonsgegevens: ‘Ook de belangen van nabestaanden van overleden personen op de gezinskaarten zouden moeten worden meegenomen in de afweging van risico’s bij het online publiceren van de gezinskaarten.’ De Autoriteit kan bij elk soort publicatie een risico-analyse eisen waardoor het uitgangspunt dat publicatie van overledenen on line ongestoord kan plaatsvinden te niet wordt gedaan. Dit heeft zowel voor de archieven als voor de genealogen een grote en verstrekkende impact. ‘Tot voor kort mochten we op basis van de tekst van de regeling denken dat de AVG alleen voor de levenden gold, nu lijkt de Autoriteit Persoonsgegevens de tekst zodanig op te rekken dat ook de voorouders van levenden onder dit regime worden gebracht. Een vraag is tot hoever wil de Autoriteit Persoonsgegevens dan wel gaan in zijn beschermingsdwang,’ vraagt Cees Heystek zich af.

De oude kaartenbakken van voor 1920 van de gemeentelijke afdelingen Burgerlijke Stand zijn overgebracht naar de archieven en vervolgens openbaar gemaakt. Op die manier zijn zij een onmisbare informatiebron bij stamboomonderzoek en ander historisch onderzoek. Niet in de minste plaats omdat naast de gebruikelijke gegevens op die kaarten ook informatie was te vinden over de geloofsovertuiging, het beroep en de woonadressen. Omdat ook de kinderen op die kaarten staan vermeld, komt het voor dat sommigen daarvan nog in leven zijn en het storend vinden dat het beroep of de geloofsovertuiging van hun vader of moeder wordt openbaar gemaakt. Omdat we hier komen in het gebied van de belangenafweging tussen het belang van de historicus en de genealoog enerzijds en dat van de privacy van de op een gezinskaart vermeld persoon is het te verwachten dat de rechter nog vaak zal worden gevraagd om onduidelijkheden in de AVG te dichten en ook om aan te geven in hoeverre de AVG de werkingsfeer van de Archiefwet kan beperken. Dat met smart op dergelijke uitspraken wordt gewacht, blijkt uit een door de Autoriteit uitgesproken dreiging.

Boetedreiging
Toen de Autoriteit Persoonsgegevens vorig jaar een archief dreigde te beboeten begonnen de archieven uit angst voor die dreiging snel foto’s en documenten van hun websites te verwijderen. Inmiddels worden die langzaamaan weer teruggezet, want het is onduidelijkheid troef. Het netwerk voor de innovatieve informatiewerker BREED vraagt zich af of ‘AGV en Archiefwet in principe onverenigbaar zijn.’ De Archiefwet wordt ook wel een openbaarheidswet genoemd, na opname in de archiefbewaarplaats zijn archiefbescheiden in principe openbaar. Daar lijkt nu wel een einde aan een tijdperk te komen schat BREED in.

YouTube in de bocht
En alsof dit alles niet genoeg is haalde YouTube onlangs het complete videoarchief van het Regionaal Archief Alkmaar van het internet omdat beelden van de Tweede Wereldoorlog ‘haatzaaiend’ zouden zijn. Het Regionaal Archief Alkmaar heeft inmiddels aan NH Nieuws laten weten dat zeker tien jaar aan video-verzamelwerk verloren is gegaan, althans voor wat betreft YouTube. Het originele bronmateriaal is niet kwijt. Dat staat gewoon veilig in (offline) depots en de eigen servers van het Archief, dat YouTube gebruikt om zo veel mogelijk (en makkelijk) mensen te bereiken, dat is iets wat niet kan met de eigen website.
Naast beelden uit de Tweede Wereldoorlog gingen ook andere historische beelden uit de regio verloren. ‘Dit is censuur van officieel materiaal’, zei het Archief. ‘Ze zetten ons weg als haatzaaiers, terwijl we een officiële instelling zijn.’
‘Het lijkt ook wel een ratjetoe,’ zegt Heystek, ‘neem als voorbeeld het archief Erfgoed Leiden e.o., daar staan kranten vanaf 1947 tot 1992 online. Met foto’s en dus ook met namen van personen.’

Welke wet?
De AVG bijt in een aantal gevallen ook nog andere wetten. Terwijl de Archiefwet onder meer wat zegt over het inzien (openbaarheid) van archieven. Wanneer het om persoonsgegevens gaat walst de AGV hier overheen. Ook van een cultuurhistorisch perspectief trekt de wet zich niets aan. De regionale historische centra hebben in de loop van de tijd kostbare bijzondere beeldbanken opgezet. Het beschikbaar stellen van dit fotomateriaal is vragen om moeilijkheden. In veel gevallen kunnen ook aanvullende persoonsgegevens gekoppeld worden aan bepaald beeldmateriaal. De AVG verbiedt ook dat.
Als Europese verordening heeft de AVG voorrang op de Archiefwet. Dit betekent dat persoonsgegevens alleen op grond van de Archiefwet mogen worden bewaard, als deze in overeenstemming met de AVG zijn verzameld. ‘Daarbij lijkt men voorbij te gaan aan het feit dat de betreffende gegevens vaak worden geraadpleegd in verband met historisch onderzoek.’
Ligt er inmiddels een bom onder de wet? Met de mogelijke goedkeuring van een verdrag onder de vlag van de FATF (Financial Action Task Force) wordt onder het mom van anti-witwasmaatregelen de privacy geschonden. De grootste privacyschending van onze tijd zou daarmee in de maak kunnen zijn. Binnenkort moeten verschillende ministers van Financiën dit verdrag ondertekenen waarin een clausule verstopt zit die vereist dat zogenoemde virtual asset service providers alle persoonlijke informatie van klanten moeten registreren. Dit betekent dat alle persoonsgegevens in de hele keten van transacties beschikbaar moeten zijn.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder