Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Röntgens eerste

18 juni 2019 Siebrand Krul

Het Haarlemse Teylers Museum stuitte onlangs op een spectaculaire vondst in eigen depot. De nalatenschap van Nobelprijswinnaar Hendrik Antoon Lorentz blijkt een uiterst zeldzame complete set van de oudste röntgenfoto’s ter wereld te bevatten, afgedrukt door Wilhelm Röntgen zelf. Lorentz kreeg ze door Röntgen toegestuurd.

De afdrukken, waaronder de beroemde foto van de hand van Röntgens echtgenote, door Time Magazine bij de honderd invloedrijkste foto’s ooit geschaard, zijn tot en met 14 juli te zien in Teylers Museum.
‘Ik heb mijn dood gezien!’ schijnt Bertha Röntgen vol verbijstering te hebben uitgeroepen toen ze de foto zag die haar man van haar hand met ring had gemaakt met zijn net ontdekte, mysterieuze ‘X-stralen’. Begin november 1895 doet de (Nederlands-Duitse) natuurkundige Wilhelm Conrad Röntgen een eerste waarneming die hem op het spoor van deze nieuwe straling zet. Nog wonderlijker is de daaropvolgende observatie: Röntgen denkt een aftekening van zijn eigen skelet te zien als hij tussen de stralingsbron en een lichtgevoelig scherm staat.

De beroemde foto van de hand van Röntgens vrouw, die zich daarvan een hoedje schrok. DE opname is van 22 december 1895. (Coll. Teylers Museum)

Zeldzame set afdrukken
Eind december 1895 drukt Röntgen een aantal sets foto’s af. Hij stuurt ze rond aan een kleine groep prominente natuurkundigen, waaronder Lorentz, als bewijsstukken bij de publicatie waarmee hij zijn ontdekking van de ‘X-stralen’ wereldkundig maakt. Deze eerste afdrukken zijn uiterst zeldzaam: voor zover bekend is er verder alleen nog een complete set in Londen.
Er zijn weinig natuurkundige ontdekkingen die zo snel een wijdverbreide toepassing vonden als die van Röntgen, vooral in de geneeskunde. Binnen een jaar na Röntgens mededeling beschikten enkele ziekenhuizen in Nederland al over röntgenapparatuur. In veel steden sprongen de private ‘röntgeninstituten’ uit de grond.

Lorentz.

Het Lorentz Lab
Hendrik Antoon Lorentz was van 1910 tot zijn dood in 1928 directeur van Teylers Natuurkundig Laboratorium. De bijzondere foto’s doken onlangs op in de verzameling publicaties die Teylers Museum bezit uit de persoonlijke nalatenschap van Lorentz. Deze wetenschappelijke artikelen, enkele duizenden in totaal, werden hem toegezonden door collega’s uit binnen- en buitenland, onder wie ook Einstein.
Het laboratorium van Lorentz is twee jaar geleden na een grondige restauratie heropend en is te bezoeken met de theatrale rondleiding De Lorentz Formule. Samen met twee acteurs reis je terug in de tijd naar de hoogtijdagen van Lorentz.

Openingsbeeld: Röntgen.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder