Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Slavernij Nederlands-Indië

31 mei 2019 Siebrand Krul

Meestal richt onderzoek naar het slavernijverleden van Nederland zich op de Atlantische slavenhandel en slavernij in de Nederlandse koloniën in de West. Maar ook in Azië zijn in de periode 1600-1900 grote aantallen mensen tot slaaf gemaakt en verhandeld in de Nederlandse koloniën. Maar dat is veel minder bekend. Mogelijk komt daar nu verbetering in.

Met onder andere lijsten van vrijgemaakten, veroordelingen van slavenhandelaars en documenten waarin slavenaantallen geschat worden, brengt de zoekhulp ‘Slavernij en slavenhandel in Nederlands-Indië (1820-1900)’ met de onderliggende indexen daar verandering in.
Wie specifiek op zoek is naar stukken over slavernij en slavenhandel in Nederlands-Indië (1820-1900) kan via de zoekhulp makkelijk zoeken in de indexen. Deze indexen bestaat uit verwijzingen naar stukken in de verbaalarchieven van het ministerie van Koloniën (toegangen 2.10.01 en 2.10.02). Het gaat zowel om verwijzingen naar stukken uit het verbaalarchief zelf, als om de serie mailrapporten die onderdeel zijn van deze archieven. Met de verwijzingen zijn de stukken eenvoudig te reserveren of te laten scannen. De zoekhulp biedt naast de index ook uitgebreide achtergrondinformatie over slavernij en slavenhandel in Nederlands-Indië.

Een Boelengse lijfeigene. J. van Kinsbergen, 1865.

Slavenhandel en slavernij in de Oost

In de uitgestrekte Indische archipel kende slavernij een lange traditie. Lang voordat Europeanen rond 1500 voet aan wal zetten, was slavernij in grote delen van Oost-Indië een wijdverbreid verschijnsel. Wanneer de Verenigde Oost-Indische Compagnie begin 17de eeuw haar intrede deed in Azië, betrad ook zij de slavenmarkt. Slaven gemaakten werden niet alleen ingezet op plantages, zij werkten ook als huisdienaars, scheepsladers en handwerkslieden. Slavernij in Nederlands-Indië was zeer divers en niet toe te spitsen op bijvoorbeeld een specifieke vorm van arbeid. Tot op de dag van vandaag hebben we beperkt zicht op de omvang van de slavernij in de Oost. Ook is nog weinig bekend over de omgang met slavernij onder Nederlands gezag in Nederlands-Indië. Het maakt slavernij in Oost-Indië minder vastomlijnd en zichtbaar dan in Nederlandse koloniën in de West – zoals Suriname, Berbice, Essequebo, Demerary en Curaçao – waar slaven uit Afrika werden geïmporteerd en tewerkgesteld op plantages.

Een versterkte woning van een slavenhouder op Celebes. A.C. Kruijt, 1905. (KITLV)

Afschaffing van de slavernij in Nederlands-Indië

De afschaffing van de slavernij onder Nederlandse vlag volgde een aantal decennia na de afschaffing van de slavenhandel. Pas in 1860 werd het wetsvoorstel tot afschaffing van slavernij in Nederlands-Indië doorgevoerd – drie jaar voor afschaffing in de West-Indische koloniën (1 juli 1863). In praktijk kwam in 1860 alleen een eind aan slavernij in de centraal geregeerde gebieden Java en Madura.

Openingsbeeld: Slavernij in Nederland-Indië. (Rijksmuseum)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder