Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Maagdenhuis ontruimd

08 mei 2019 Siebrand Krul

Vijftig jaar geleden, op 21 mei 1969, dringt een grote met gummiknuppels gewapende politiemacht het monumentale Maagdenhuis aan het Amsterdamse Spui binnen om honderden studenten en jongeren, die dit bestuurscentrum van de Universiteit van Amsterdam (UvA) hadden bezet, eruit te slepen. Het werd een iconisch kantelpunt in de overgang naar een nieuwe maatschappelijke ordening.

Tot de ontruiming was besloten nadat de bezetters een compromisvoorstel van burgemeester Yvo Samkalden hadden verworpen, omdat deze te weinig wilde toegemoetkomen aan hun eisen: meebeslissingsrecht van studenten en openbaarmaking van alle universitaire beleidstukken.
De studentenactie begon op maandag 12 mei toen een groepje studenten van de actiegroep ‘De loze kreet’ de kamer van prof.mr. A. Belinfante, de rector magnificus van de UvA, bezette uit protest tegen diens uitspraak dat de roep om meer inspraak een loze kreet was. Maar na enkele uren al verlieten de studenten het Maagdenhuis na daartoe te zijn gesommeerd door enkele rechercheurs.

Voor het gerechtsgebouw waar de Maagdenbuisbezetters worden berecht, zingen Elly Nieman en Rikkert Zuiderveld, 16 juni 1969. (Foto Joost Evers, Anefo/Nationaal Archief)

Vier dagen later echter drongen vijf studenten via het dak van een aangrenzend pand het Maagdenhuis binnen, overrompelden de vier bewakers en openden de voordeur van het Maagdenhuis voor de inmiddels honderden studenten en jongeren, die zich solidair hadden verklaard met het studentenprotest. Kort daarna werd de rode vlag uitgestoken en een communiqué uitgevaardigd met daarin de mededeling dat de UvA voortaan de ‘Ferdinand Domela Nieuwenhuis Universiteit’ heette, vernoemd naar een van de belangrijkste voormannen van de socialistische beweging in Nederland aan het einde van de 19de eeuw en oprichter van het tijdschrift met de veelzeggende titel ‘Recht voor allen’.

Tussen Maagdenhuis en Universiteitsbibliotheek wiebelt een luchtbrug, 18 mei 1969. (Foto Joost Evers, Anefo/Nationaal Archief)

Na vijf dagen, waarin driftig werd gediscussieerd hoe de UvA gedemocratiseerd moest worden en hoe medezeggenschap kon worden geborgd, was voor het gezag de maat vol. Rector Belinfante posteerde zich met een megafoon voor het Maagdenhuis om de studenten op te roepen zich over te geven, hetgeen bij hen een massaal gezongen ‘We gaan nog niet naar huis’ ontlokte. Enkele uren later was het Maagdenhuis schoongeveegd. Van de ruim 600 aangehouden bezetters bleek een derde niet te zijn ingeschreven als student.

De politie voert Maagdenhuisbezetters af naar bussen, 21 mei 1969. (Foto Joost Evers, Anefo/Nationaal Archief)

Ondanks de korte duur van de actie staat de Maagdenhuisbezetting in het Nederlandse collectie geheugen gegrift en is voor velen het symbool geworden van het massale verzet onder met name de jongeren tegen de vermolmde elite in de jaren zestig. Dat dit verzet niet tevergeefs is geweest, bleek een jaar later. In december 1970 stemde de Tweede Kamer voor de invoering van de Wet op de Universitaire Besluitvorming, waarin werd geregeld dat voortaan zowel het wetenschappelijk personeel, het ondersteunend personeel als de studenten het recht kregen mee te besturen in nieuw te vormen universiteits- en faculteitsraden.
Ben Speet

Openingsbeeld: De politie bezet het Spui, het plein voor het Maagdenhuis, 20 mei 1969. (Foto Joost Evers, Anefo/Nationaal Archief)

Benieuwd naar nog veel meer historische verhalen? Koop de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu in de winkel voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder