Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Britse spionage-duiven

08 mei 2019 Siebrand Krul

Ondanks steeds technologischer oorlogvoering speelden duiven nog in de Tweede Wereldoorlog een belangrijke rol als koerier. Radioberichtgeving was kwetsbaar, spionnen liepen doorlopend het risico opgepakt te worden. Dan was inlichtenwerk via duiven een stuk sneller en minder risicovol. Wel gingen ook hier de meeste berichten verloren.

Voor de Britse inlichtingendiensten was het belangrijk om contacten te kunnen leggen met mensen die informatie wilden terugsturen, want (denk aan de Britse komediereeks over het verzet in WO II – ‘Allo ‘Allo) Londen wilde graag weten hoe de Duitse invasieplannen en kustverdediging er uit zagen, wat de gemoedstoestand van de bezette bevolking was en of die de BBC konden ontvangen. Een methode uit de Grote Oorlog werd – met veel scepsis want old school – hernomen en verbeterd, operatie Columba. Niet een luchtballon, maar vliegtuigen zouden nu duiven droppen boven bezet Frankrijk, België, Nederland en Denemarken.

Het speelse omslag van het ‘geheime’ Columba-dossier met informatie over de organisatie. (The National Archives)

Op 8 april 1941 werden de eerste duiven boven België geparachuteerd door de RAF voor MI14(d). Vele zouden volgen. Sommige duiven verongelukten, vele werden voor een beloning naar de Duitsers gebracht of opgegeten door de vinders. In het doosje van de duif zat een brief met de vraag om informatie met de duif terug naar Engeland te sturen. Dat gebeurde dus niet altijd, zoals de cijfers voor 1943 pijnlijk aantonen. Van de 5.814 duiven die boven Europa werden gedropt, kwamen er 634 terug. Daarvan hadden er slechts 378 een bericht mee.

Het briefje wordt in de koker gestopt. (Coll. familie Debaillie)

De duif die bij de familie Debaillie terecht kwam, zorgde voor de oprichting van de verzetsgroep ‘Leopold Vindictive’. De boodschap met codenummer 37 over de Duitse versterkingen van de Belgische kust was zo uitgebreid dat het zelfs op het bureau van Churchill terecht kwam. Idealisme deed de leden van deze (en andere) amateuristische verzetsgroepen veel risico’s nemen. Het verzamelen van voor de geallieerden militair belangrijke informatie was niet eenvoudig, maar het gevaarlijkste onderdeel was om die gegevens in Engeland te krijgen.

Een kaart opgesteld door Leopold Vindictive. Deze kaart geraakte niet in Engeland door de rivaliteit tussen de Britse geheime diensten.

In Voor God en Vaderland combineert BBC security correspondent Corera zijn kennis over de Secret Pigeon Service van de Britse militaire inlichtingendienst met de geschiedenis van de families (Joseph) Raskin, (Arseen) Debaillie en (Hector) Joye die bij het inlichtingennetwerk Leopold Vindictive betrokken waren. Deze verzetslieden bekochten in 1943 hun patriottisme met de dood onder een Duitse guillotine. Niet alleen in Nederland woedde een Englandspiel, ook in België werden gevangengenomen Britse agenten door de Abwehr, de Duitse militaire contraspionagedienst, gebruikt om fake news naar Engeland te sturen en verse agenten en voorraden ‘te verwelkomen’. Door de interne machtsstrijd tussen de Britse geheime diensten zoals MI6 en SOE en die van de regeringen in ballingschap werd er veel te laat of niet gereageerd. Belangrijke informatie kwam zo niet terecht en er sneuvelden ook nodeloos veel Britse agenten (dikwijls ballingen) en verzetslui. Niet alleen duiven werden opgeofferd…
Harry van Royen

Openingsbeeld: Een Britse duif bij de familie Debaillie in Lichtervelde, net voor vertrek in juli 1941. De trotse familie is ook stoutmoedig, door
zo’n foto te maken.

Benieuwd naar het complete artikel? Koop de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu in de winkel voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder