Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Onse huysen verciert

16 april 2019 Siebrand Krul

Werd Nederland tijdens de Tachtigjarige Oorlog geboren, het was de Synode van Dordrecht (1618-1619) die onze taal en (protestantse) cultuur heeft gevormd. De stad herdenkt deze destijds internationale gebeurtenis met drie tentoonstellingen en tal van activiteiten, zoals in het Dordts Patriciërshuis, waar de expositie ‘Kerkelijke en politieke strijd in prenten’ veel zegt over de gevarendriehoek remonstranten, contraremonstranten en katholieken.

Tijdens het Twaalfjarig Bestand laaide er een felle theologische discussie op tussen de remonstrantse Arminianen en de contraremonstrantse Gomaristen. Op politiek niveau werden deze zogeheten rekkelijken en de preciezen vertegenwoordigd door de gematigde raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt enerzijds en de geharde militair Maurits van Oranje anderzijds. Plaats: de Kloveniersdoelen. Uitslag: winst contraremonstranten. Gevolgen: het calvinisme werd de dominante kerkstroming, de remonstranten konden vertrekken en Van Oldenbarnevelt werd geëxecuteerd.
Tegenwoordig leeft het idee dat het calvinisme synoniem is met zuinigheid en vlijt, maar dat is vooral een 19de-eeuwse, Kuyperiaanse uitvinding. De fraaie tentoonstelling Werk, bid en bewonder in het Dordrechts Museum laat zien dat de nieuwe calvinistische elite zich in de begindagen maar wat graag liet portretteren door beroemde vakschilders als Rembrandt van Rijn, Ferdinand Bol of Joachim Wtewael. De zwarte kleding, dikwijls aangezien voor een teken van soberheid, was in de eerste plaats een uiting van trots en weelde, omdat zwart de duurste stof was.

Rembrandt van Rijn, Portret van Eleazar Swalmius (1637), collectie KMSKA, Antwerpen

Het burgerlijke gezag investeerde ook ruimhartig in wetenschap, muziek en literatuur. Toenmalig bestsellerauteur Jacob Cats (1577-1660), tegenwoordig bijna vergeten, is dan ook prominent aanwezig. Waarschuwde hij in het leerdicht Houwelick voor ‘geyle beelden’, in de schilderkunst was functioneel naakt een veel voorkomend thema. Het geeft aan hoe onder binnen de nieuwe orde de standpunten nogal uiteen konden lopen. Je zou zeggen: toen al.
Overigens is het theologische deel van de expositie net zo interessant. De portrettengalerij rond het beroemde schilderij De Synode van Dordrecht (1621) van Pouwels Weyts de Jonge geeft in zijn overdaad een mooie impressie van de hectische onderhandelingen – een keycord ontbreekt er nog maar aan.
De Synode was ook het startsein voor de vertaling en uitgave van de beroemde Statenbijbel. De bescheiden tentoonstelling Te kust en te keur – 400 jaar Statenbijbels in het Hof van Holland vertelt het verhaal van het drukkersgeslacht Keur, dat generaties lang vakwerk afleverde – foutloos gezet en opgesierd met indrukwekkende illustraties. Al vanaf 1637 werden de Bijbels op maat gemaakt, alsof het een exclusief maatpak betrof.
Jaap Krol

Opening van de Synode van Dordrecht (1621), voor Pouwels Weyts de Jonge. (Dordrechts Museum)

Dordrechts Museum
Museumstraat 40, Dordrecht
0031-78 77 08 708, www.dordrechtsmuseum.nl
Werk, bid en bewonder, een nieuwe kijk op kunst & calvinisme
Tot en met 26 mei, di-zo 11-17
Meer info: www.synode400.nl

Openingsbeeld: Ferdinand Bol, Portret van Wigbold Slicher en Elisabeth Spiegel als Paris en Venus (1656), Dordrechts Museum. (Bruikleen RCE)

Ontdek nog veel meer interessante historische tentoonstellingen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder