Stelling

Alle scholieren moeten een gratis museumpas krijgen

Stem

Agenda

‘Hoe maakt u het?’
Zondag 28 april is de Vlaamse Erfgoeddag, met 950 gratis activiteiten rondom ambachten en vakmanschap. ‘Handenwerk’ spreekt steeds meer mensen aan, net als de bijhorende verhalen over het doorgeven van vaardigheden, kennis en inzicht. Het erfgoed dus. Het rijke programma van deze editie is vanaf nu online raadpleegbaar op www.erfgoeddag.be
Onse huysen verciert
Werd Nederland tijdens de Tachtigjarige Oorlog geboren, het was de Synode van Dordrecht (1618-1619) die onze taal en (protestantse) cultuur heeft gevormd. De stad herdenkt deze destijds internationale gebeurtenis met drie tentoonstellingen en tal van activiteiten, zoals in het Dordts Patriciërshuis, waar de expositie ‘Kerkelijke en politieke strijd in prenten’ veel zegt over de gevarendriehoek remonstranten, contraremonstranten en katholieken.

Een manier van leven

16 maart 2019 SKL

Aan het Noord-Willemskanaal nabij Vries, in het noorden van Drenthe, staat de villa Bosch en Vaart te pronken. Dat de buitenplaats er zo goed uitziet, is te danken aan het taaie doorzetten van bewoner Pieter Battjes. Met familie en vrienden is de verwaarloosde villa met veel liefde en werk terug in oude staat.

Battjes: ‘Vroeger woonde ik met mijn ouders en vier broers en een zus op het platteland van Groningen, afgelegen, in een woning zonder elektriciteit en stromend water. We woonden heel vrij en hadden de ruimte. Die ruimte heeft me altijd aangetrokken. Op mijn 23ste had ik een eigen huis in een dorp. Een prima huis, maar ik miste die ruimte. Rond mijn 30ste kwam het huis Bosch en Vaart te koop. Alleen de villa, die sterk verwaarloosd was en heel koud. Maar ik was van huis uit wel wat gewend. Ik vond het direct een prachtig huis, maar er moest heel veel gebeuren. Toen de prijs nog wat omlaag ging nam ik een besluit: “Ik doe het”. Het weer opbouwen en onderhouden van een buitenplaats is meer dan een flinke klus; het is een manier van leven, maar ik heb er nooit spijt van gehad dat ik het Groningse land heb verruild voor Drenthe. De mentaliteit van de Drenten verschilt wel erg van die van de Groningers. Voor mij is het normaal om recht op de man af te gaan, de Drent doet zijn verhaal liever met omwegen. Dat was even wennen, maar er wonen erg leuke mensen in de omgeving.’

Pieter Battjes met vriend Kees Andriesse en mede-eigenares Greet Battjes.

Kippen en nertsen
‘In 1881 kocht de vermogende Groningse bonthandelaar Harmannus Inden elf hectare grond aan het Noord-Willemskanaal nabij Vries en liet er villa ‘Anna’ bouwen, genoemd naar zijn dochter. Een buitenplaats om de zomers aangenaam door te brengen. Het huis was omgeven door een landschapspark met koetshuis, theekoepel, oranjerie en stookhok. Het is niet duidelijk of er al eerder een huis op deze plek heeft gestaan. We weten wie de aannemer was en dat hij gebouwd heeft op een bestaande fundering, maar verder kunnen we niets vinden.
In 1907 verkocht Inden het landgoed aan Hendrikus Dieters Janneszn., die het twee jaar later vanwege zijn faillissement alweer moest afstaan. De buitenplaats kwam achtereenvolgens korte tijd in handen van Meindert Meindersma, Simon Reinders en Herman Tenhoff. In 1933 werd Marten Stavast eigenaar en bleef ruim 35 jaar op Bosch en Vaart wonen waar hij begon met fruitteelt. Het landgoed veranderde in een boomgaard met broeikassen, kippenhokken en een nertsfarm.’

Greet in het Koetshuis zonder vloer.

Uitgewoond
‘Janny Stavast was enige erfgenaam en is er bij de verkoop in 1969 nogal bij ingeschoten. De makelaar, die aangaf dat het complex onverkoopbaar was, heeft zelf de buitenplaats gekocht op naam van een familielid en zich verrijkt met de verkoop van delen van het geheel, met name de grond. Het huis werd uiteindelijk, nogal uitgewoond, ook verkocht. De nieuwe eigenaar, Hans Heeren, kwam uit Zeeland en wilde eigenlijk terug. Ze deden niets aan huis en tuin en hebben zelfs de pilaren van het ingestorte zijbalkon verkocht. Bij toeval heb ik ze teruggevonden, notabene in mijn geboortedorp. In 1984 kocht ik het huis van Hans Heeren. De familie Stavast beschikte over een groot fotoarchief. We hebben dozen vol gekregen van Janny Stavast, de laatste bewoonster.’

Oranjerie en stookhok.

Buitenplaats hersteld
‘Direct na de aankoop begon ik met het herstel van het huis. Acht jaar later kocht mijn zus Greet het koetshuis en nog weer een paar jaar later kwamen het nabijgelegen land en een rentenierswoning beschikbaar. Toen wij dat ook konden kopen kwam de eenheid van de buitenplaats weer in beeld. Uiteindelijk kon ook het overland erbij gevoegd worden en nu grenzen we aan het Drentse Landschap. De provincie was direct gecharmeerd van onze activiteiten, maar de gemeente was aanvankelijk sceptisch en werkte niet makkelijk mee om het boerenland een natuurbestemming te geven. Inmiddels is de gemeente ook lovend over de buitenplaats.’
‘Het park stelde dertig jaar geleden niets voor. Alleen maar grasland. Rond het huis was nog iets van een park, maar alles was dood en overwoekerd met wilgen, esdoorns en huizenhoge braamstruiken. Er waren toen wel vogels die er nu niet meer zijn, omdat ze alleen in woestenij broeden. Landschapsbeheer Drenthe heeft de boel toen rigoureus opgeschoond. Er is geen documentatie over het oorspronkelijke tuinontwerp, maar gezien de stijlkenmerken wordt vermoed dat hier de tuinarchitectenfamilie Vroom aan het werk is geweest. We herstellen het park zoveel mogelijk naar het oorspronkelijke ontwerp. Recht voor het huis was een vijver waarin ook werd gezwommen, maar die is verdwenen. Er is nu ook geen ruimte meer voor, omdat het kanaal is verbreed.’

De ooit toegevoegde uitbouw is weer verwijderd.

Vrijwilligers
‘Het onderhoud doen we zelf met een paar vrijwilligers op zaterdag, waaronder een paar scholieren. Die jongens lopen hier jarenlang rond, ze weten goed wat ik wil en je kent hun capaciteiten. Ik wil graag zichtlijnen, want ik houd niet alleen van bos. Voor de subsidie moet er echter een bepaalde hoeveelheid bos worden onderhouden. Daar wordt op gecontroleerd; de bomen worden geteld. Er zijn nu vijftig soorten. Stavast had veel bos gekapt voor de fruitteelt. Die fruitbomen waren weg toen ik kwam, er stonden alleen nog peren op de oprijlaan, die ik heb vervangen door linden. Afgelopen droge zomer hebben we de boel in leven kunnen houden met onze vijf pompen. Vier die uit de vijver putten en een grondpomp. De vijver krijgt, met toestemming, water uit het kanaal.
Hoewel Bosch en Vaart particulier bewoond wordt komen er toch veel mensen op de buitenplaats. We zijn een NSW-landgoed (Natuurschoonwet) en voor een deel opengesteld voor wandelaars. Verder doen we mee met Open Monumentendag en de Dag van het Kasteel. We ontvangen tuinenclubs, die thee kunnen drinken in de oranjerie. Het wordt steeds drukker op de buitenplaats: vrijwilligers, asielzoekers, IVN, Milieufederatie, Bond Heemschut. Het Drentse Landschap heeft hier met Pasen een eierzoekactie en op Moederdag zijn ze te gast met hun donateurs voor een wandeling op het landgoed.’

Omgeving huis.

sKBL
‘We waarderen de sKBL (Stichting Kastelen, Buitenplaatsen en Landgoederen) om haar medewerking aan de voorpublicatie van ons boek. De stichting heeft een interessante en informatieve website. Het zou mooi zijn als sKBL mee zou werken aan een handleiding voor het omvormen van landbouwgrond naar natuurbestemming. Welke stappen moet je allemaal nemen in welke volgorde? Wij zijn vast niet de enigen die hiermee mee te maken hebben.
Van alle bewoners heb ik hier nu het langst gewoond. Het mooiste is dat alles weer bij elkaar is, één geheel. Om dat geheel te behouden hebben we Bosch en Vaart ondergebracht in een (ANBI) stichting. We willen het zo perfect mogelijk nalaten en het een generatie verder tillen. Omdat we hier ook begraafrecht hebben, hoeven we hier nu echt nooit meer weg.’

Over de geschiedenis van Bosch en Vaart en de verschillende bewoners, de oorlogsjaren, Prins Bernhard, de fruitbomen, de dieren en nog veel meer, is te lezen in het boek dat in 2018 verscheen: ‘Bosch en Vaart, schoonheid aan het water’. Het boek kan worden besteld via info@landgoedboschenvaart.nl

Meer informatie is te vinden op de website: www.landgoedboschenvaart.nl

Bron: nieuwsbrief van www.skbl.nl:

https://www.skbl.nl/aan-het-woord-is-pieter-battjes-op-bosch-en-vaart/


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Haat-liefde

Werden in het verleden handboeken over de geschiedenis van de Katholieke Kerk vooral vanuit de Nijmeegse universiteit geschreven, nu namen Tilburgse collega’s het stokje over. Schelkens, Van Geest en Van Gennip hebben hun colleges over twee millennia christendom uitgewerkt tot een compact handboek. In een heldere stijl zijn de auteurs er goed in geslaagd om, weliswaar laverend, een gulden middenweg te bewandelen tussen enerzijds een institutionele geschiedschrijving en anderzijds een ideeën- en mentaliteitsgeschiedenis.

Lees verder

Kroniek

Robinson Crusoe verschijnt

Op 25 april 1719, 300 jaar geleden, wordt Daniel Defoes ‘Robinson Crusoe’ gepubliceerd. Doordat de auteursnaam in de eerste editie ontbrak, namen de lezers aan dat Crusoe werkelijk bestond en dit een autobiografische vertelling van diens wonderlijke avonturen was.

Lees verder

Heilige van de week

Joris 23 april († 303)

Joris is afgeleidt van het Griekse georgius. Dit betekent landbouwer.

Lees verder