Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

‘My kingdom for a horse!’

20 februari 2019 Siebrand Krul

A horse! A horse! My kingdom for a horse! en To be or not to be, that is the question zijn allicht de twee meest aangehaalde quotes uit het oeuvre van William Shakespeare (1564-1616). Het werk van de Engelse toneelschrijver die leefde en werkte in Stratford-upon-Avon en Londen is onverminderd populair. Met 24 pagina’s in Brewer’s Famous Quotations (2006) is Shakespeare zowat de grootste internationale inspiratiebron aller tijden.

De toneelstukken van ‘Shakespeare the Player’ worden nog altijd opgevoerd en opnieuw uitgelegd, zowel in het Engels als in tientallen vertalingen. De laatste is er een in het Maori. In de Lage Landen werden delen van Shakespeare’s oeuvre sinds 1997 spraakmakend hertaald door Tom Lanoye en in Antwerpen en Rotterdam op de planken gezet. De werken worden ook nog steeds gepubliceerd, ook in andere talen. De recentste integrale vertaling van het oeuvre in het Nederlands staat op het palmares van Willy Courteaux (1924-2017), een huzarenstuk van 3.712 pagina’s waarvan een vierde verbeterde druk in 2014 werd uitgegeven. Hij is na de ‘dietse’ vertalingen uit de jaren 1880 door Leendert Burgersdijk pas de tweede die dit monnikenwerk aandurfde in de Lage Landen. Courteaux’ bibliotheek werd na zijn overlijden aan de Antwerpse Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience geschonken, waar in de toekomst nieuwe Shakespearevertalers inspiratie uit kunnen putten.

John Gilbert, The Plays of Shakespeare, 1849. (Dahesh Museum of Art)

Studie en spelen gaan hand in hand. Sinds 1975 voert de Brusselse Shakespeare Society met veel plezier stukken van de bard op. Academisch wordt dat vanaf 1993 verder aangevuld door het Shakespeare Genootschap van Nederland en Vlaanderen. Een van de oudste studiegenootschappen is evenwel de Deutsche Shakespeare-Gesellschaft die sinds 1864 bestaat. Alhoewel een nationaal icoon wordt pas sinds 2002 in Engeland gewerkt aan de vorming van de volgende generatie liefhebbers door de British Shakespeare Association. De Engelse Shakespeare Birthplace Trust organiseert al enkele jaren in maart een actieweek voor scholen rond de figuur en het oeuvre van de bard.

Ook Google eerde het 400-jarig oeuvre van Shakespeare. Zoekbalktekening uit 2016.

Een leven na de dood

Dat oeuvre is veelomvattend met minstens 36 toneelstukken, 154 sonnetten, twee verhalende gedichten en verschillende andere stukken, waarvan het auteurschap niet altijd aan Shakespeare kan worden toegewezen. De grote internationale doorbraak van de man en zijn werken danken we aan de 19de-eeuwse romantiek, alhoewel hij nooit helemaal uit beeld is geweest. Tijdens zijn leven werden reeds losse folio’s met teksten gepubliceerd en in 1606 gaf hij zijn sonnetten zelf uit. Het eerste verzamelde werk werd door enkele vrienden in 1623 gepubliceerd met op de titelpagina een sindsdien veel gekopieerd portret van Shakespeare, een ets gemaakt door Martin Droeshout, een gevluchte Vlaamse protestant.
Het oeuvre heeft opeenvolgende generaties van auteurs, componisten, schilders en illustratoren geïnspireerd. Zelfs psychoanalisten zoals Sigmund Freud vonden er bruikbare denkpistes in om hun theorieën over de menselijke aard vorm te geven. Sinds de 18de-eeuwse Verlichting wordt het werk steeds opnieuw in de eigen tijd gezet, ver weg van de oorspronkelijke Engelse setting van eind 17de eeuw. Een van de meest ideologisch geïnspireerde bewerkingen werd door communistische toneelgezelschappen op de planken gezet en gaven Berthold Brecht inspiratie voor zijn theatervormgeving.

Titelpagina van het verzameld werk van Shakespeare uit 1623 met portretets door Martin Droeshout.

Een van de zes handtekeningen

Het Nachleben of afterlife van Shakespeare is even rijk gevuld als de verzamelde werken zelf. Het genereerde voor elke generatie en elke kunststroming een gedroomde schatkamer. Doordat er weinig archivalische sporen van Shakespeare bewaard zijn, worden er geregeld hypotheses geopperd over andere auteurs die mee zouden hebben geschreven aan een of meerdere werken of die gewoon Shakespeare als façade gebruikten.

De interesse voor Shakespeare taant niet. De aanloop naar de herdenking in 2016 om 400 jaar leven en werk onder de aandacht te brengen, resulteerde in een nieuwe stoet van boeken en artikels (zie G-Geschiedenis: 2011-1, 2014-7 en 2016-6). Eind 2017 werden negentig archiefstukken, de Shakespeare Documents, die betrekking hebben op leven en werk van de bard door de Unesco toegevoegd aan het International Memory of the World register. Alle bekende eigentijdse documentaire sporen van en over Shakespeare worden bewaard in zeven verschillende erfgoeddepots in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Daaronder de aankoopakte of deed van een stuk land in het Londense Blackfriars, met een van de slechts zes bewaarde handtekeningen van William Shakespeare.
[Harry van Royen]

Openingsbeeld: John Martin, Macbeth and the witches. Drama en landschapsromantiek samen. (Scottish National Gallery, Edinburgh)

Lees de andere helft van dit boeiende verhaal in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder