Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Prachtband

29 januari 2019 Siebrand Krul

De kerkfabriek van de Heilig Kerstparochie in Gent bewaarde in zijn archiefkamer eeuwenlang een ‘afschrift nummer 517 uit 1618’. Achter deze dorre titel gaat een schitterend versierd register schuil, een prachtband met zilver en stenen belegd op rood fluweel. Het is een materieel topstuk dat recent is overgedragen aan het Rijksarchief in Gent.

Maurits Gysseling beschreef het stuk in 1956 nogal loconiek: Net afschrift van nr. 517, 1618’.
Maar om wat voor document gaat het nu? Zoals de beschrijving aangeeft, is het register een verzorgde kopie van een ouder stuk, in dit geval een ledenlijst van de broederschap van de Heilige Jozef. Het werd op aansturen van de Vier Leden van Vlaanderen (de steden Gent, Brugge en Ieper en het Brugse Vrije) in 1618 geredigeerd en aan de broederschap geschonken.

Deze bijzonder rijke schenking (met een eigentijdse waarde van honderd florijnen) aan een broederschap in een minder aanzienlijke stadsparochie lijkt op zijn zachtst gezegd niet alledaags. De verklaring is te vinden bij de oorsprong van de broederschap: deze werd met de steun van de aartshertogen Albert en Isabella in 1604 gesticht door hofdame Magdalena de Trazegnies. Het project paste perfect in de aartshertogelijke politiek van reconciliatie en katholiek herstel na de woelige tweede helft van de 16de eeuw en de confrérie kwam onder patronaat van het echtpaar.

De ledenlijsten getuigen van het bijzondere gewicht dat dit aan de stichting gaf: niet enkel leden van de Gentse elite, maar ook tal van hovelingen, hele religieuze congregaties en zelfs leden van internationale vorstenhuizen worden als lid vermeld. De keuze voor de Heilige Jozef was eveneens een bewuste zet: na het Concilie van Trente werd immers actief en succesvol op deze heilige ingezet bij het ‘heroveren’ van de katholieke zielen, wat zijn populariteit flink deed toenemen. Het ledenaantal steeg navenant en de broederschap kende een grote bloei. De schenking van het stuk aan een Gentse parochie onderstreepte bovendien het feit dat Gent als de meest vooraanstaande stad van Vlaanderen werd beschouwd.

Al in 1967 werd het oud kerkarchief van de Gentse Heilig Kerstparochie overgebracht naar het Rijksarchief te Gent, dat toen nog in het Duivelsteen huisde. Het broederschapsregister bleef evenwel ter plaatse. In 2015 werd het voor onderzoeksdoeleinden een tijdlang in bruikleen gegeven aan het Rijksarchief, waarna het naar de kerk terugkeerde. In het voorjaar van 2018 oordeelde de kerkfabriek echter dat het stuk ter plaatse niet aan de ideale bewaringsvoorwaarden kon voldoen. Het register werd daarom overgedragen aan het Rijksarchief, om het na meer dan vijftig jaar definitief te herenigen met het overige kerk- en parochiearchief en het in optimale omstandigheden te bewaren en raadpleegbaar te maken.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder