Stelling

Alle scholieren moeten een gratis museumpas krijgen

Stem

Agenda

‘Hoe maakt u het?’
Zondag 28 april is de Vlaamse Erfgoeddag, met 950 gratis activiteiten rondom ambachten en vakmanschap. ‘Handenwerk’ spreekt steeds meer mensen aan, net als de bijhorende verhalen over het doorgeven van vaardigheden, kennis en inzicht. Het erfgoed dus. Het rijke programma van deze editie is vanaf nu online raadpleegbaar op www.erfgoeddag.be
Onse huysen verciert
Werd Nederland tijdens de Tachtigjarige Oorlog geboren, het was de Synode van Dordrecht (1618-1619) die onze taal en (protestantse) cultuur heeft gevormd. De stad herdenkt deze destijds internationale gebeurtenis met drie tentoonstellingen en tal van activiteiten, zoals in het Dordts Patriciërshuis, waar de expositie ‘Kerkelijke en politieke strijd in prenten’ veel zegt over de gevarendriehoek remonstranten, contraremonstranten en katholieken.

Prachtband

29 januari 2019

De kerkfabriek van de Heilig Kerstparochie in Gent bewaarde in zijn archiefkamer eeuwenlang een ‘afschrift nummer 517 uit 1618’. Achter deze dorre titel gaat een schitterend versierd register schuil, een prachtband met zilver en stenen belegd op rood fluweel. Het is een materieel topstuk dat recent is overgedragen aan het Rijksarchief in Gent.

Maurits Gysseling beschreef het stuk in 1956 nogal loconiek: Net afschrift van nr. 517, 1618’.
Maar om wat voor document gaat het nu? Zoals de beschrijving aangeeft, is het register een verzorgde kopie van een ouder stuk, in dit geval een ledenlijst van de broederschap van de Heilige Jozef. Het werd op aansturen van de Vier Leden van Vlaanderen (de steden Gent, Brugge en Ieper en het Brugse Vrije) in 1618 geredigeerd en aan de broederschap geschonken.

Deze bijzonder rijke schenking (met een eigentijdse waarde van honderd florijnen) aan een broederschap in een minder aanzienlijke stadsparochie lijkt op zijn zachtst gezegd niet alledaags. De verklaring is te vinden bij de oorsprong van de broederschap: deze werd met de steun van de aartshertogen Albert en Isabella in 1604 gesticht door hofdame Magdalena de Trazegnies. Het project paste perfect in de aartshertogelijke politiek van reconciliatie en katholiek herstel na de woelige tweede helft van de 16de eeuw en de confrérie kwam onder patronaat van het echtpaar.

De ledenlijsten getuigen van het bijzondere gewicht dat dit aan de stichting gaf: niet enkel leden van de Gentse elite, maar ook tal van hovelingen, hele religieuze congregaties en zelfs leden van internationale vorstenhuizen worden als lid vermeld. De keuze voor de Heilige Jozef was eveneens een bewuste zet: na het Concilie van Trente werd immers actief en succesvol op deze heilige ingezet bij het ‘heroveren’ van de katholieke zielen, wat zijn populariteit flink deed toenemen. Het ledenaantal steeg navenant en de broederschap kende een grote bloei. De schenking van het stuk aan een Gentse parochie onderstreepte bovendien het feit dat Gent als de meest vooraanstaande stad van Vlaanderen werd beschouwd.

Al in 1967 werd het oud kerkarchief van de Gentse Heilig Kerstparochie overgebracht naar het Rijksarchief te Gent, dat toen nog in het Duivelsteen huisde. Het broederschapsregister bleef evenwel ter plaatse. In 2015 werd het voor onderzoeksdoeleinden een tijdlang in bruikleen gegeven aan het Rijksarchief, waarna het naar de kerk terugkeerde. In het voorjaar van 2018 oordeelde de kerkfabriek echter dat het stuk ter plaatse niet aan de ideale bewaringsvoorwaarden kon voldoen. Het register werd daarom overgedragen aan het Rijksarchief, om het na meer dan vijftig jaar definitief te herenigen met het overige kerk- en parochiearchief en het in optimale omstandigheden te bewaren en raadpleegbaar te maken.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Haat-liefde

Werden in het verleden handboeken over de geschiedenis van de Katholieke Kerk vooral vanuit de Nijmeegse universiteit geschreven, nu namen Tilburgse collega’s het stokje over. Schelkens, Van Geest en Van Gennip hebben hun colleges over twee millennia christendom uitgewerkt tot een compact handboek. In een heldere stijl zijn de auteurs er goed in geslaagd om, weliswaar laverend, een gulden middenweg te bewandelen tussen enerzijds een institutionele geschiedschrijving en anderzijds een ideeën- en mentaliteitsgeschiedenis.

Lees verder

Kroniek

Robinson Crusoe verschijnt

Op 25 april 1719, 300 jaar geleden, wordt Daniel Defoes ‘Robinson Crusoe’ gepubliceerd. Doordat de auteursnaam in de eerste editie ontbrak, namen de lezers aan dat Crusoe werkelijk bestond en dit een autobiografische vertelling van diens wonderlijke avonturen was.

Lees verder

Heilige van de week

Joris 23 april († 303)

Joris is afgeleidt van het Griekse georgius. Dit betekent landbouwer.

Lees verder