Stelling

Bibliotheken moeten sneller en radicaler moderniseren

Stem

Agenda

Van Croÿ tot Arenberg
Een van de favoriete verblijfplaatsen van de familie Arenberg was het kasteel in Heverlee, bij Leuven. Tot begin 17de eeuw was het in het bezit van een andere adellijke familie, de Croÿs. Het was Willem van Croÿ die de oude burcht langs de Dijle liet ombouwen tot een kasteel dat gezien wordt als hét voorbeeld van de Vlaamse Renaissance. Het kasteel op 'de manier van Brabant' gebouwd kreeg zelfs navolging buiten de Lage Landen.
Achter de muur
De multimediale tentoonstelling The Pink Floyd Exhibition: Their Mortal Remains biedt een bijzondere inkijk in het gesloten pantheon der rocksterren. Drummer Nick Mason bij de presentatie in Dortmund: ‘This band was famous for not getting on, this exibition is about collaboration.’

Momentum voor de gruwel

04 december 2018 Siebrand Krul

De notulen van de Wannseeconferentie vormen een uniek document. Letterlijk omdat van de dertig gemaakte kopieën er maar één exemplaar bewaard is dat na de Tweede Wereldoorlog is opgedoken. Figuurlijk omdat in geen enkel ander document van nazi-Duitsland de ideeën over de massamoord op de Joden zo samenhangend, duidelijk én cynisch zijn geformuleerd.

Het document van vijftien bladzijden biedt geen letterlijke transcriptie van wat er gezegd is tijdens een vergadering van hooguit anderhalf uur, op 20 januari 1942 in een villa aan de rand van Berlijn. Veeleer gaat het om een status quaestionis om heel Europa te ‘zuiveren’ van elf miljoen Joden. Hitler had dat voornemen al in 1939 aangekondigd als het tot een ‘wereldoorlog’ zou komen.

 

Reinhard Heydrich slaagde er tijdens de conferentie in om uiteenlopende opvattingen onder de nazi-top ter bestrijding van het jodendom te verenigen: uitroeiing.

 

Aanwezig waren vijftien mannen, hooggeplaatste ambtenaren en militairen, op uitnodiging van Reinhard Heydrich. Die had in juli 1941 de opdracht gekregen een totaalplan voor het vraagstuk van de Joden op te stellen, maar werd door de feiten ingehaald. In oktober 1941 waren de eerste deportaties naar vernietigingskampen in het district Lublin, Riga, Minsk en Lódz begonnen. Dat gebeurde op initiatief van SS-leider Himmler die zijn moordcommando’s tegelijk liet experimenteren met grootschalige vernietigingsmethoden. De Wannseeconferentie heeft vooral het momentum gecreëerd om het Joodse volk tot het laatste individu uit te roeien.

 

De Villa Marlier aan de Großer Wannsee nabij Berlijn waar tot de Endlösung werd besloten.

 

Het beste bewijs is dat voor het eerst het beladen begrip Endlösung gebruikt wordt. Die stelling werkt de Britse hoogleraar Peter Longerich in dit boek schitterend uit. De intentie om het Joodse volk uit te roeien was onderdeel van Hitlers succes terwijl het nazi-apparaat voldoende ruimte liet voor persoonlijke initiatieven à la Himmler. Stap voor stap werd zodoende een moordprogramma concreet waarbij niemand zich nog vragen stelde. Middelmatige, op orde en discipline gestelde functionarissen, zoals deze vijftien, werden handlangers in de grootste misdaad uit de geschiedenis. Een standaardwerk door de bronnenkritiek, de woordkeuze, de argumentatie en de contextualisering. De notulen zijn ook integraal opgenomen, vertaald en geannoteerd.
(Luc Minten)

Peter Longerich, De Wannseeconferentie. De weg naar de Endlösung
Het Spectrum, Utrecht 2018. 213 blz., € 22,50 ISBN 978 90 003 5885 4
(vert. Fred Reurs)

Lees nog veel meer besprekingen van bijzondere nieuwe geschiedenisboeken in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Momentum voor de gruwel

De notulen van de Wannseeconferentie vormen een uniek document. Letterlijk omdat van de dertig gemaakte kopieën er maar één exemplaar bewaard is dat na de Tweede Wereldoorlog is opgedoken. Figuurlijk omdat in geen enkel ander document van nazi-Duitsland de ideeën over de massamoord op de Joden zo samenhangend, duidelijk én cynisch zijn geformuleerd.

Lees verder

Kroniek

Vrouw mag niet veel

In zaal De Doele in Bolsward hield maandagavond 1 december 1908, 110 jaar geleden, de 'Vereeniging voor vrouwenkiesrecht' eene vergadering. Een van de sprekers was Mejuffrouw C.S. Groot, Presidente der afdeeling Hoorn. Spreekster toonde met aanhalingen uit ’t Burgerlijk Wetboek hoe weinig de Nederlandsche vrouwen mogen.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder