Stelling

Antisemitisme is een onuitroeibaar menselijk defect

Stem

Agenda

Topstukken in perspectief
p donderdag 21 maart opent journalist en presentator Jort Kelder de tentoonstelling ‘Topstukken in perspectief – Van Plakkaat van Verlatinge tot Abdicatie’ in het Nationaal Archief in Den Haag. Aanleiding voor deze expositie is de verkiezing van het Plakkaat tot het Pronkstuk van Nederland.
Cold Case Hammarskjöld
Begin april komt de film ‘Cold Case Hammarskjöld’ in de bioscopen. De Deense regisseur Mads Brügger en de Zweedse privédetective Göran Björkdahl onderzoeken de mysterieuze dood in 1961 van VN-secretaris Dag Hammarskjöld. De Zweed streed voor Congo’s onafhankelijkheid en maakte zich daarmee gehaat in het Westen.

Momentum voor de gruwel

04 december 2018

De notulen van de Wannseeconferentie vormen een uniek document. Letterlijk omdat van de dertig gemaakte kopieën er maar één exemplaar bewaard is dat na de Tweede Wereldoorlog is opgedoken. Figuurlijk omdat in geen enkel ander document van nazi-Duitsland de ideeën over de massamoord op de Joden zo samenhangend, duidelijk én cynisch zijn geformuleerd.

Het document van vijftien bladzijden biedt geen letterlijke transcriptie van wat er gezegd is tijdens een vergadering van hooguit anderhalf uur, op 20 januari 1942 in een villa aan de rand van Berlijn. Veeleer gaat het om een status quaestionis om heel Europa te ‘zuiveren’ van elf miljoen Joden. Hitler had dat voornemen al in 1939 aangekondigd als het tot een ‘wereldoorlog’ zou komen.

 

Reinhard Heydrich slaagde er tijdens de conferentie in om uiteenlopende opvattingen onder de nazi-top ter bestrijding van het jodendom te verenigen: uitroeiing.

 

Aanwezig waren vijftien mannen, hooggeplaatste ambtenaren en militairen, op uitnodiging van Reinhard Heydrich. Die had in juli 1941 de opdracht gekregen een totaalplan voor het vraagstuk van de Joden op te stellen, maar werd door de feiten ingehaald. In oktober 1941 waren de eerste deportaties naar vernietigingskampen in het district Lublin, Riga, Minsk en Lódz begonnen. Dat gebeurde op initiatief van SS-leider Himmler die zijn moordcommando’s tegelijk liet experimenteren met grootschalige vernietigingsmethoden. De Wannseeconferentie heeft vooral het momentum gecreëerd om het Joodse volk tot het laatste individu uit te roeien.

 

De Villa Marlier aan de Großer Wannsee nabij Berlijn waar tot de Endlösung werd besloten.

 

Het beste bewijs is dat voor het eerst het beladen begrip Endlösung gebruikt wordt. Die stelling werkt de Britse hoogleraar Peter Longerich in dit boek schitterend uit. De intentie om het Joodse volk uit te roeien was onderdeel van Hitlers succes terwijl het nazi-apparaat voldoende ruimte liet voor persoonlijke initiatieven à la Himmler. Stap voor stap werd zodoende een moordprogramma concreet waarbij niemand zich nog vragen stelde. Middelmatige, op orde en discipline gestelde functionarissen, zoals deze vijftien, werden handlangers in de grootste misdaad uit de geschiedenis. Een standaardwerk door de bronnenkritiek, de woordkeuze, de argumentatie en de contextualisering. De notulen zijn ook integraal opgenomen, vertaald en geannoteerd.
(Luc Minten)

Peter Longerich, De Wannseeconferentie. De weg naar de Endlösung
Het Spectrum, Utrecht 2018. 213 blz., € 22,50 ISBN 978 90 003 5885 4
(vert. Fred Reurs)

Lees nog veel meer besprekingen van bijzondere nieuwe geschiedenisboeken in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Rennersretoriek

Vlaanderen mag zich opmaken voor de organisatie van het honderdste wereldkampioenschap wielrennen, in 2021. Een meer dan terechte beslissing. Geen streek ter wereld heeft zovele wielerhelden én commentatoren voortgebracht die met kennis van zaken, vindingrijkheid, verbeeldingskracht én enthousiasme de dramatiek van de koers wisten te beschrijven.

Lees verder

Kroniek

Stoom en rook

Tweehonderd jaar geleden begon de eerste oceaanoversteek met aandrijving van een stoommachine. Nou ja, stoom… Het grootste deel moest worden gezeild. De ‘Savannah’ was de droom van Moses Rogers, die wel eens wat spannenders wilde dan steeds maar een kustvaarder besturen.

Lees verder

Heilige van de week

Quirinus van Neuss

30 maart († tussen 117 en 130) Quirinus is een Romeinse familienaam en betekent hij die de lans zwaait. Quirinus wordt tot het christendom bekeerd door paus Alexander I en onder keizer Hadrianus onthoofd. Zijn relieken worden door paus Leo IX aan zijn zuster Gepa van de benedictinessenabdij van Neuss (Rijnland) geschonken. Sindsdien wordt hij in het Duitse Rijnland als helper in nood aangeroepen en vereerd. Moderne namen, afgeleid van Quirinus: Corijn, Korijn, Krien, Krieno, Krine, Krijn, Kryn, Krijnardus, Krijno, Quirien, Quirijn, Grein, Krein, Krien, Krienes, Krina, Krine, Quirina, Quirien, Quirina, Quirijna

Lees verder