Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Het drama van Faan

04 december 2018 Siebrand Krul

Op 24 september 1731, in het Groningse gehucht Faan in de huidige gemeente Grootegast, verzamelde een grote menigte zich vroeg in de ochtend in het plaatselijke kerkje om getuige te zijn van de uitspraak in het proces aangespannen door Rudolph de Mepsche, hoogste rechter in het gewest Oostlangewoldsteradeel, tegen 35 jongens en mannen, die door hem waren opgepakt en verhoord op beschuldiging van sodomie.

De zitting werd geopend door een goede bekende van De Mepsche, Henricus van Byler, de dominee van Faan, Niewkerk en Oldekerk en tevens de auteur van het pamflet Helsche boosheit of grouwelyke zonde van sodomie dat hij enkele maanden eerder had geschreven. Daarna klonk 22 keer het ‘aan een paal te worden geset, door de scherprechter doodgeworgd en voorts desselfs lichaam tot asse verbrand’. Twee verdachten werden veroordeeld tot levenslange opsluiting in een tuchthuis omdat zij nog maar dertien jaar oud waren. De overigen kregen vrijspraak.

 

De nu geheel verdwenen woonplaats van Rudolph van Mepsche.

 

Direct daarna werden de veroordeelden, onder wie ook Sicke Arents, die het hardhandige verhoor door De Mepsche in diens borg Bijma in Faan niet had overleefd, op zeven karren naar het Kaakheem op de Westergast te Zuidhorn gebracht, waar zij werden opgewacht door een cordon van zo’n tweehonderd soldaten die de orde moesten handhaven en de Groningse stadsbeul Antony Snijder. Nadat deze zijn werk had gedaan werden de lijken verbrand en hun as aan de wind prijsgegeven.

 

Gedenksteen aangebracht op het Utrechtse Domplein ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de homojacht.

 

Het monsterproces van Faan stond echter niet op zichzelf. Tussen 1730 en 1733 zijn in de Republiek zo’n 366 jongens en mannen wegens homoseksuele handelingen ter dood veroordeeld. Deze klopjacht begon in Utrecht, nadat de bewaker van de Domtoren door een gat in de vloer van zijn kamer twee mannen in het vertrek daaronder had betrapt op onzedelijke handelingen. Het Utrechtse gerecht besloot daar werk van te maken. Verschillende mannen werden opgepakt, die al of niet onder martelingen vele nieuwe namen noemden, waardoor duidelijk werd dat er een uitgebreid netwerk bestond van sodomieten met een eigen codetaal en geheime locaties. De overheden reageerden geschokt en veroordeelden sodomie tot een halsmisdrijf met als een gevolg een ongekende klopjacht op deze plegers van wat wel de ‘stomme zonde’ werd genoemd, een tegennatuurlijke daad die zo pervers was dat daar geen woord voor kon worden bedacht.
Over het waarom van deze plotselinge heksenjacht op homo’s in de toch zo voor die tijd tolerante Republiek is eindeloos gespeculeerd. Lees de studies van Gert Hekma, Theo van der Meer en Dirk Jaap Noordam.
(Ben Speet)

 

(Openingsbeeld: Ook de stad Kampen ontkwam niet aan de homovervolging van 1730-1733.)

 

Lees nog veel meer interessante geschiedenis in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder