Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Sporen van katholiek reveil

09 november 2018 Siebrand Krul

In Nederlands-Limburg is er een 400-tal kloosterpanden te vinden. Thorn en Steyl zijn plaatsen die automatisch aan een klooster worden gelinkt. In de oude kern van Maastricht kan men bijna geen straat inlopen zonder op een kloosterpand te stoten. In zowat elk Limburgs dorp zijn er terug te vinden. Hoe is de stand van zaken met deze bijzondere gebouwen, wat is hun huidige functie?

Vanaf 1850 ging de nieuwe grondwettelijke godsdienstvrijheid in Nederland hand in hand met politieke bewustwording van die bevolkingsgroepen die voorheen onder protestants bestuur hun geloof verdoken hadden moeten beleven. Middeleeuwse (contemplatieve) orden herleefden en voor tal van specifieke opdrachten in de gezondheidszorg, het onderwijs en de missie werden religieuze genootschappen of congregaties opgericht. Van de middeleeuwse abdijen en kloosters die tijdens de Tachtigjarige Oorlog waren geconfisqueerd, was weinig over. Het aankopen of bouwen van nieuwe kloosters was de enige optie, die ongestoord verderging tot in de jaren 1980.

 

St.-Paschalis (Oostrum). De Gentse Broeders van Liefde bouwden in 1935 hun noviciaat voor hun Nederlandse huizen in de bossen van Oostrum. Vanaf 1962 werden hier geen novicen meer opgeleid en werd het een kliniek voor verslavingsziekten. Sinds 2013 staat het klooster leeg, er zijn plannen voor een ombouw tot hotel met 114 kamers. (Van de Water Groep, Oosterhout)

 

Van de kloostergebouwen die vanaf midden 19de eeuw werden gebouwd, zijn er nog veel aanwezig. Net als veel kerken staan ook steeds meer kloosterpanden leeg. De oorzaak is identiek: de laïcisering genereert minder kandidaten die zich geroepen voelen om regulier geestelijke te worden en kleinere kloosters worden samengevoegd.
In de aanloop naar het Jaar van het Religieus Erfgoed in Nederland in 2008 werd door de Konferentie Nederlandse Religieuzen (KNR) een inventarisatieproject van het kloosterbestand opgestart, vooral met aandacht voor herbestemmingen, die de culturele waarde van lege kloosterpanden voor volgende generaties kan bewaren.

 

Kruisherenkerk (Maastricht). In Maastricht kregen verschillende kerken een nieuwe functie. Die van het tussen 1434 en 1796 gebruikte Kruisherenklooster werd in gebruik genomen door het leger en het Rijkslandbouwproefstation. Sinds 2004 is er een luxueus hotel in ondergebracht. (Etienne van Sloun, Boschcour)

 

Zonder zich specifiek uit te spreken over welke nieuwe functies er in deze panden kunnen ondergebracht worden, maakte auteur Hoebens een integrale inventaris van de kloosterpanden die er (geweest) zijn in Nederlands-Limburg. Naast de achtergronden van de stichtingen, zoals de invloed van de Duitse en Franse antireligieuze overheidspolitiek eind 19de eeuw op een aantal kloosterstichtingen (de Belgische rol wordt in de inleiding onderbelicht), is dit vooral een studie van de bouw- en bewoningsgeschiedenis van de kloosters. Daarbij heeft de huidige gebruikstoestand in elk lemma een open eind. Het is een integrale studie die de doelstellingen van de KNR van tien jaar geleden volledig invult voor de provincie (Nederlands) Limburg.
(Harry van Royen)

 

Openingsbeeld: Kasteel De Berckt (Baarlo). Het uit de 15de eeuw stammende kasteel was tussen 1902 en 1995 in monastieke handen. Franse karmelietessen kochten en verbouwden het in 1902 en de paters van het Heilig Sacrament verkochten het aan de familie Nagels die er een vakantieverblijf voor groepen in onderbracht. (www.hollandfoto.net, Peter Hoeks)

 

Frans Hoebens, Kloosters in Limburg. Matrijs, Utrecht 2018. 396 blz., € 39,95
ISBN 978 90 534 5519 7

 

Lees nog veel meer besprekingen van boeiende historische boeken in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder