Stelling

De zwarte Zwarte Piet verdwijnt - uiteindelijk

Stem

Agenda

Saskia eventjes thuis
Een van de meest persoonlijke meesterwerken van Rembrandt van Rijn, ‘Saskia en profil in kostbaar kostuum’ komt voor het eerst in ruim 250 jaar naar Nederland. Rembrandt voltooide het portret van zijn vrouw Saskia Uylenburgh kort na haar dood in 1642. Vanaf 24 november is het werk te zien in de tentoonstelling ‘Rembrandt & Saskia: Liefde in de Gouden Eeuw’ in het Fries Museum.
Schilder tussen de mensen
Van de Vlaamse schilder Adriaen Brouwer (ca. 1605-1638) is eigenlijk niet veel bekend. Hij werd geboren in Oudenaarde als zoon van een kartonschilder, maar woonde daar niet lang. Tijdens zijn turbulente leven zwierf hij door zowel de Noordelijke Nederlanden (Gouda, Amsterdam, Haarlem) als Zuidelijke Nederlanden. Hij stierf berooid in Antwerpen, waar hij ook nog enige tijd vastzat.

Ortelius’ Utopia naar Plantin-Moretus

22 oktober 2018 Siebrand Krul

Een kans die zich slechts zeldzaam voordoet: de kaart ‘Utopia’ (1595-1596) van Abraham Ortelius kwam op de markt, de visuele weergave die de cartograaf maakte van het Utopia van Thomas More. Dit unieke stuk wordt in langdurige bruikleen gegeven aan het Museum Plantin-Moretus in Antwerpen, waar het een prominente plaats krijgt.

De ‘Utopia’-kaart (380 op 475 mm groot) is een belangrijke aanwinst voor zowel de collectie van de Koning Boudewijnstichting –die de aanschaf deed- als de presentaties in het Museum Plantin-Moretus. De cartograaf Abraham Ortelius maakte ze in 1595/96 op basis van het boek Utopia van de humanist Thomas More. Ze werd in twaalf exemplaren gedrukt. Op heden is echter wereldwijd nog slechts één exemplaar bekend, de kaart die nu terugkeert naar het museum. Ze was eerder soms tijdelijk te zien, zoals op de expo ‘Op zoek naar Utopia’ in Museum M in Leuven (2016), maar wordt nu voor altijd in een publieke collectie opgenomen.
De kaart werd recentelijk door een privéverzamelaar te koop aangeboden. De Koning Boudewijnstichting kon ze verwerven voor 175.000 euro dankzij de middelen van het Fonds Charles Vreeken dat zij beheert. Deze aanwinst voldoet in alle opzichten aan de doelstelling van de Stichting om topstukken van het Belgische erfgoed te verwerven, te valoriseren en publiek toegankelijk te houden, met het oog op het bewaren van dit patrimonium voor toekomstige generaties. Het Fonds Charles Vreeken deelt deze missie, met de opdracht de middelen te besteden aan stukken die de collecties van Belgische musea aanzienlijk verrijken.

 

 

Abraham Ortelius (1527-1598) startte zijn loopbaan als inkleurder bij Christoffel Plantijn, maar ontwikkelde zich tot cartograaf en humanist. Hij werd een vriend des huizes en een van de grote auteurs verbonden aan de drukkerij, waar het overgrote deel van zijn atlassen gedrukt werd. Hij verwierf vooral roem als uitvinder van de moderne atlas: Ortelius bracht als eerste in 1570 een reeks kaarten samen op één formaat en in één stijl, het Theatrum Orbis Terrarum. Hij slaagde in dit opzet dankzij zijn grote kennis van zaken en vele contacten met geleerden in heel Europa, en wel enkele jaren voor zijn tijdgenoten Gerard de Jode en Gerard Mercator eveneens een atlas zouden uitbrengen.

Ortelius baseerde zich voor het ontwerp van zijn kaart Utopia heel getrouw en zeer gedetailleerd op de aanwijzingen in het beroemde boek van Thomas More, voor de helft geschreven toen More in 1515 in Antwerpen verbleef op diplomatieke missie. In deze satire op het Engeland en Europa van zijn tijd, beschrijft de humanist het ideale, denkbeeldige eiland Utopia, een land dat uitsluitend geregeerd wordt door de rede en waar egoïsme uit het privé- en publieke leven is gebannen. Dat ook Ortelius zich maatschappijkritisch opstelde, blijkt ook elders: op een wereldkaart van zijn hand citeert hij Seneca: ‘Is dit dat stipje dat met vuur en zwaard onder zo veel naties wordt verdeeld? Hoe belachelijk zijn de grenzen van stervelingen?’

 

(Copyrights kaartrepro: © Michel Wuyts & Bart Huysmans)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Wilhelmina niet, Hendrik wel

Sporthistoricus Jurryt van de Vooren heeft een buitengewoon aangenaam boek geschreven over de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam. Tal van deels onbekende aspecten passeren de revue. Die Spelen wekten bij mij altijd de indruk dat ze gericht waren op Amsterdam en omgeving. Niet helemaal ten onrecht, zo blijkt uit het boek.

Lees verder

Kroniek

IJsberende keizer

Het is zes uur in de ochtend wanneer de dienstdoende sergeant bij de Limburgse grenspost Witte Huis te Eijsden een stoet van negen auto’s ziet naderen. Groot is zijn verbazing wanneer één van de inzittenden zich bekendmaakt als Wilhelm II von Hohenzollern, dat Nederland hem asiel wil verlenen en dat hij graag verder wil.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder