Stelling

Alle scholieren moeten een gratis museumpas krijgen

Stem

Agenda

‘Hoe maakt u het?’
Zondag 28 april is de Vlaamse Erfgoeddag, met 950 gratis activiteiten rondom ambachten en vakmanschap. ‘Handenwerk’ spreekt steeds meer mensen aan, net als de bijhorende verhalen over het doorgeven van vaardigheden, kennis en inzicht. Het erfgoed dus. Het rijke programma van deze editie is vanaf nu online raadpleegbaar op www.erfgoeddag.be
Onse huysen verciert
Werd Nederland tijdens de Tachtigjarige Oorlog geboren, het was de Synode van Dordrecht (1618-1619) die onze taal en (protestantse) cultuur heeft gevormd. De stad herdenkt deze destijds internationale gebeurtenis met drie tentoonstellingen en tal van activiteiten, zoals in het Dordts Patriciërshuis, waar de expositie ‘Kerkelijke en politieke strijd in prenten’ veel zegt over de gevarendriehoek remonstranten, contraremonstranten en katholieken.

Bovenlandschesluis wint

22 oktober 2018

Op de 12de Nationale Sluizendag van de stichting Historische Sluizen en Stuwen Nederland (HSSN) zijn de jaarlijkse HSSN-prijzen voor goede restauraties van sluizen en stuwen uitgereikt. De Nationale Sluizendag vond dit jaar plaats in het Waterloopbos te Marknesse (Noordoostpolder). De Vereniging Natuurmonumenten trad op als gastheer, de hoofdprijs ging naar Waalwijk, naar de Bovenlandsche Sluis.

Om een erfgoedobject goed te onderhouden, restaureren of renoveren, valt nog niet mee, zo bleek uit het bericht van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed: door brand, nalatigheid of onnadenkend ‘herstel’ vallen objecten wel eens van de lijst van erkende monumenten.
De Bovenlandschesluis maakt deel uit van de werken ten behoeve van de scheiding van Maas en Waal. Met het graven van de Bergsche Maas kreeg de Maas een eigen uitmonding, waardoor bovenstrooms minder problemen zouden ontstaan. Desondanks was het ook nodig dat het gebied ten zuidoosten van ’s-Hertogenbosch een goede afwatering kreeg. Daartoe werd het Afwateringskanaal ’s-Hertogenbosch-Drongelen gegraven. In de monding van dit kanaal kwam een uitwaterings- of keersluis.

 

 

Het Afwateringskanaal kruist het ten zuiden van de Bergsche Maas gelegen Oude Maasje. Dit water moest worden verbonden met het te graven Zuiderkanaal dat het oostelijke deel van het Oude Maasje verbond met een meer westelijk deel (de Bergsche Maas volgt ter plekke de bedding van het Oude Maasje). Tussen het oostelijke Oude Maasje en het Zuiderkanaal moest een inlaat- en uitwateringssluis komen. Om kosten te besparen werd besloten beide sluizen te verenigen tot één kunstwerk. Het oude Maasje loopt via vier sifons onder de uitwateringssluis in het Afwateringskanaal door naar de sluis in het Zuiderkanaal.
De uitwateringssluis in het Afwateringskanaal ’s-Hertogenbosch-Drongelen kreeg een grote doorstroomopening aan weerszijden geflankeerd door twee kleinere doorstroomopeningen, alle voorzien van hefschuiven. Daarnaast werd de grote opening ook nog voorzien van een stel vloeddeuren en een stel ebdeuren. De vier kleine openingen kregen twee stel schotbalksponningen. De inlaat- en uitwateringssluis in het Zuiderkanaal werd voorzien van twee paar houten puntdeuren: eb- en voeddeuren. Naast deze sluis werden een stoomgemaal en een niet onaardige dienstwoning gebouwd.

Het kunstwerk is in de tweede oorlog zwaar gebombardeerd, waardoor de sluizen ernstige schade opliepen. De grote hefschuif in de middenopening is daarom in 1946 vervangen door de huidige stalen Stoney-schuif. Dit bijzondere schuiftype werd omstreeks 1880 uitgevonden door de Ierse ingenieur F.G.M. Stoney en is in Nederland in de eerste helft van de 20ste eeuw meerdere keren toegepast. Bij dit schuiftype wordt de waterdruk overgebracht via een rolwagen die tussen de schuif en de aanslag in de wand is opgehangen. In 1985 werden het gemaal en de dienstwoning gesloopt. Rond die tijd werden ook drie van de vier sifons afgesloten en over de uitwateringssluis een nieuwe en bredere betonnen plaatbrug gelegd.

 

Restauratie
In 2017 onderging het sluiscomplex een grootscheepse restauratie. Het metselwerk werd waar nodig hersteld. Een belangrijk deel van de restauratie was het herstel van natuurstenenonderdelen. De bewegingswerken van de vier schuiven in de kleine openingen van de uitwateringssluis werden voorzien van een elektromotor en de al eerder aangebrachte motor bij de Stoney-schuif werd vervangen door een zwaarder exemplaar. De schuiven zijn nu volledig geautomatiseerd en op afstand bedienbaar gemaakt. Bij de restauratie is ook de vierde sifon onder de afwateringssluis afgesloten. In de meest westelijke doorgang is een vissluis aangebracht ten behoeve van de vismigratie. Ter plaatse van het voormalige stoomgemaal, met de relicten van de stoommachine, werd een terras met zitbank aangelegd.

 

Foto’s: ir. G. Jan Arends (HSSN)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Haat-liefde

Werden in het verleden handboeken over de geschiedenis van de Katholieke Kerk vooral vanuit de Nijmeegse universiteit geschreven, nu namen Tilburgse collega’s het stokje over. Schelkens, Van Geest en Van Gennip hebben hun colleges over twee millennia christendom uitgewerkt tot een compact handboek. In een heldere stijl zijn de auteurs er goed in geslaagd om, weliswaar laverend, een gulden middenweg te bewandelen tussen enerzijds een institutionele geschiedschrijving en anderzijds een ideeën- en mentaliteitsgeschiedenis.

Lees verder

Kroniek

Robinson Crusoe verschijnt

Op 25 april 1719, 300 jaar geleden, wordt Daniel Defoes ‘Robinson Crusoe’ gepubliceerd. Doordat de auteursnaam in de eerste editie ontbrak, namen de lezers aan dat Crusoe werkelijk bestond en dit een autobiografische vertelling van diens wonderlijke avonturen was.

Lees verder

Heilige van de week

Joris 23 april († 303)

Joris is afgeleidt van het Griekse georgius. Dit betekent landbouwer.

Lees verder