Stelling

Alle scholieren moeten een gratis museumpas krijgen

Stem

Agenda

‘Hoe maakt u het?’
Zondag 28 april is de Vlaamse Erfgoeddag, met 950 gratis activiteiten rondom ambachten en vakmanschap. ‘Handenwerk’ spreekt steeds meer mensen aan, net als de bijhorende verhalen over het doorgeven van vaardigheden, kennis en inzicht. Het erfgoed dus. Het rijke programma van deze editie is vanaf nu online raadpleegbaar op www.erfgoeddag.be
Onse huysen verciert
Werd Nederland tijdens de Tachtigjarige Oorlog geboren, het was de Synode van Dordrecht (1618-1619) die onze taal en (protestantse) cultuur heeft gevormd. De stad herdenkt deze destijds internationale gebeurtenis met drie tentoonstellingen en tal van activiteiten, zoals in het Dordts Patriciërshuis, waar de expositie ‘Kerkelijke en politieke strijd in prenten’ veel zegt over de gevarendriehoek remonstranten, contraremonstranten en katholieken.

Dames van de barok

09 oktober 2018

Welke rol speelden vrouwelijke kunstenaars in het door mannen gedomineerde Italië tussen de late Renaissance en de Barok? Deze vraag onderzoekt het Museum voor Schone Kunsten Gent in zijn najaarstentoonstelling. Aan de hand van een vijftig-tal topwerken brengt het museum de cruciale rol van de vrouw in de Italiaanse schilderkunst van 1580 tot 1680 aan het licht.

Spilfiguur is Artemisia Gentileschi (1593-1652), zonder twijfel dé bekendste schilderes uit de Italiaanse 17de eeuw. Het MSK linkt haar werk aan haar vrouwelijke tijdgenoten en evoceert de leefwereld van deze kunstenaars. Vrouwelijke kunstenaars in het Venetië, Rome, Napels en Bologna van de 16de en 17de eeuw delen een onmiskenbare verwantschap, die binnen de esthetiek van de barok een bijzondere plaats inneemt. Deze vrouwen hadden van schilderen hun beroep hadden gemaakt, en daardoor alleen al staken ze de gevestigde meesters en hun ateliers naar de kroon. Ze waren dochters, zussen, echtgenotes van bekende kunstenaars maar ook kloosterzusters en hun werken vertonen een conceptuele en vormelijke continuïteit binnen de diversiteit van de toen gangbare stijlen. Met gedurfde ingrepen en knappe expressieve vondsten omzeilden ze – subtiel als het moest, doortastend als het kon – de heersende artistieke regels en gebruiken.

 

Artemisia Gentileschi, Maria Magdalena (1616-1618). (Galleria degli Uffizi, Florence)

 

In de archiefdocumenten en de bestaande literatuur treedt vooral de figuur van Artemisia Gentileschi (1593-1652) op de voorgrond. Net als haar vader Orazio Gentileschi werd Artemisia sterk gevormd door Caravaggio’s dramatische realisme. Ze symboliseert de strijd tegen de artistieke autoriteit: met haar werk wedijverde ze met haar mannelijke tegenhangers, en ze behaalde overduidelijke successen. Om haar werk goed te kunnen begrijpen, moeten we ons hoeden voor de overinterpretatie van bepaalde gebeurtenissen uit Artemisia’s leven, zoals haar verkrachting als jonge vrouw. In het verleden werd aan die ervaringen soms een te belangrijke rol toebedeeld. Met de tentoonstelling zal het MSK dit beeld uitbreiden naar de omstandigheden waarin ook andere kunstenaressen uit de late Renaissance en de Barok leefden en werkten. Want Artemisia was lang niet de enige voorvechtster van een ‘vrouwelijke schilderkunst’.

 

Artemisia Gentileschi, Judith en haar meid met het hoofd van Holofernes, ca. 1613. (Galleria degli Uffizi, Florence)

 

Sofonisba Anguissola, Giovanna Garzoni, Lavinia Fontana en Fede Galizia tot Orsola Maddalena Caccia, Virginia da Vezzo en Elisabetta Sirani. Deze vrouwen moesten volgens de gangbare regels vrede nemen met het schilderen van portretten en symbolische vruchten- en bloemstukken. Maar ze gebruikten de hen opgelegde thema’s als krachtige instrumenten.
De portretten en zelfportretten die vaak schuilgaan achter hun allegorische, mythologische en religieuze figuren, worden gekenmerkt door een fenomenale naturalistische présence. Datzelfde naturalisme is terug te vinden in hun arrangementen van bloemen en fruit.

‘De dames van de barok’ toont hoe de kunstenaars deze traditionele symbolen van
vergankelijkheid en vruchtbaarheid, en de sociale restricties die hen werden opgelegd, omvormen tot krachtige kunstwerken en soms zelfs tot instrumenten van transgressie en verzet.

De tentoonstelling opent op zaterdag 20 oktober 2018 en loopt tot 20 januari 2019
Museum voor Schone Kunsten Gent www.mskgent.be
Vrouwelijke schilders in het Italië van de 16de en 17de eeuw

 


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Haat-liefde

Werden in het verleden handboeken over de geschiedenis van de Katholieke Kerk vooral vanuit de Nijmeegse universiteit geschreven, nu namen Tilburgse collega’s het stokje over. Schelkens, Van Geest en Van Gennip hebben hun colleges over twee millennia christendom uitgewerkt tot een compact handboek. In een heldere stijl zijn de auteurs er goed in geslaagd om, weliswaar laverend, een gulden middenweg te bewandelen tussen enerzijds een institutionele geschiedschrijving en anderzijds een ideeën- en mentaliteitsgeschiedenis.

Lees verder

Kroniek

Robinson Crusoe verschijnt

Op 25 april 1719, 300 jaar geleden, wordt Daniel Defoes ‘Robinson Crusoe’ gepubliceerd. Doordat de auteursnaam in de eerste editie ontbrak, namen de lezers aan dat Crusoe werkelijk bestond en dit een autobiografische vertelling van diens wonderlijke avonturen was.

Lees verder

Heilige van de week

Joris 23 april († 303)

Joris is afgeleidt van het Griekse georgius. Dit betekent landbouwer.

Lees verder