Stelling

Alle mondiale problemen hebben één oorzaak: er zijn teveel mensen

Stem

Agenda

Oorlogsgetuigen
De Tachtigjarige Oorlog leeft vooral voort als de moedige opstand van de nietige Lage Landen tegen het oppermachtige en brute Spanje. De werkelijkheid was complexer. Sociale ongelijkheid, godsdiensttwisten, verstedelijking en verburgerlijking zijn maar een paar ingrediënten van het verhaal, dat ooit begon als een schreeuw om meer individuele vrijheid. 80 jaar oorlog in het Rijksmuseum in Amsterdam wil het hele verhaal vertellen.
Anonieme Richter
Gerhard Richter, een grote Duitse kunstenaar, inspireerde filmmaker Florian Henckel von Donnersmarck (‘Das Leben der Anderen’) voor de film ‘Werk ohne Autor’, dat een beklemmend beeld schetst van Duitsland in en na de Tweede Wereldoorlog. Ook geeft de film een goed overzicht van de verschillende kunststromingen in de vorige eeuw.
Koloniaal museum Tervuren
Eind vorig jaar heropende het Afrikamuseum in Tervuren. Al ver voor daarvoor daverde het in de media over de manier waarop het museum, quasi-modern Africamuseum genaamd, het koloniale verleden zou presenteren. Zoals de stichter, Leopold II, bedoeld had? Of met uitleg over de zwarte kanten van het verleden, ongeacht het koninklijk tintje?

Rotterdamse ‘beroepsouwehoer’

11 september 2018 Siebrand Krul

Hallo, meneer de Uil - Waar brengt u ons naartoe? - Naar Fabeltjesland? - Eh, ja, naar Fabeltjesland. Velen zullen deze woorden van het kinderprogramma de Fabeltjeskrant kennen. De eerste afleveringen met Meneer de Uil en de andere dieren uit Fabeltjesland stammen uit 1968. Het programma werd inclusief herhalingen tot 1993 uitgezonden. Jong en oud voor de buis: ongekend.

Voor wie het tóch is vergeten: de serie startte iedere aflevering met een introductie door Meneer de Uil. De blauwe handpop las de Fabeltjeskrant voor, met daarin ‘precies vermeld hoe het met de dieren is gesteld’. Het dierennieuws volgde daarna het wel en wee van een aantal vaste karakters: Juffrouw Ooievaar, de gebroeders Bever, Bor de Wolf, Truus de Mier en de gezusters Hamster. Wat veel mensen niet zullen weten, is dat die karakters zijn gebaseerd op echte Rotterdammers uit de wijk Vreewijk. Dat hebben de initiatiefnemers van een tentoonstelling over vijftig jaar Fabeltjeskrant onlangs achterhaald.

 

Tekstschrijver Leen Valkenier samen met enkele dieren uit de Fabeltjeskrant. (ANP)

 

Peter de Klerk is een van die initiatiefnemers en hij vertelt over ‘de ontdekking’ in het NOS Radio 1 Journaal. Hij legt uit dat het begon met een groep Rotterdamse jongeren die bij elkaar kwam om sketches en grappen te maken over de Duitse bezetters. De kerk was daarvoor de enige mogelijke plaats, want tijdens de Duitse bezetting was het samenkomen van mensen verboden, behalve in kerken.
‘Een van die mensen was Leen Valkenier’, zegt De Klerk. ‘Hij schreef later de Fabeltjeskrant en baseerde een aantal karakters op de mensen die hij kende uit die periode in Vreewijk.’

 

Meneer de Raaf, Isadora Paradijsvogel, Bor de Wolf, Lowieke de Vos, Ome Gerrit de Postduif. (ANP Kippa)

 

Een paar van die Rotterdammers leven nog steeds, vertelt De Klerk. ‘Meneer de Uil is bijvoorbeeld Jan Straaijer. Hij was degene die de sketches in 1943 aan elkaar praatte. Een beroepsouwehoer zoals hij dat zelf zegt. Dat is eigenlijk ook zo in de Fabeltjeskrant, daar is Meneer de Uil degene die alles aan elkaar praat.’ Ook Juffrouw Ooievaar is gebaseerd op een bestaand persoon, Jopie Donkervoort. Zij stond er tijdens de sketches in de oorlogsjaren op dat ze goede rollen kreeg. ‘Een prima donna. Daar zie je ook Juffrouw Ooievaar in terug’, zegt De Klerk.

 

Jopie Donkervoort (Juffrouw Ooievaar), Han Kullberg (Ed Bever) en Leen Valkenier kort na de oorlog. (Privécollectie familie Kullberg)

 

‘En er waren nog twee broers, de zonen van een aannemer uit de wijk. Die zorgden voor het decors en dat soort dingen. Je voelt het al aankomen: dat waren Ed en Willem Bever.’
Juffrouw Mier was dan weer de moeder van schrijver Leen Valkenier en voor Gerrit de Duif stond een Amsterdamse kroegbaas model. Hij was daarmee het enige personage dat de schrijver niet baseerde op inwoners van de wijk Vreewijk. En Bor de Wolf, dat was Valkenier zelf.

 

Kijken naar de Fabeltjeskrant in 1974. (ANP)

 

‘Fabeltjeskranthuwelijk’
Een deel van de Rotterdamse personages die schrijver Leen Valkenier gebruikte voor de Fabeltjeskrant gingen ook na de oorlog door als toneelgezelschap. Twee bleven voor altijd samen: Juffrouw Ooievaar trouwde met Ed Bever, weet De Klerk.
De Fabeltjeskrant won in 1969 een Edison en een Gouden Televizier-ring. In 2005 werd het programma uitgeroepen tot het beste kinderprogramma van de 20ste eeuw. Van de serie zijn 1.640 afleveringen verschenen en verschillende landen hadden eigen versies.
De tentoonstelling Fabeltjesland, een reis door 50 jaar Fabeltjeskrant opent op 29 september op de pier bij het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam. Het is die dag precies vijftig jaar geleden dat de eerste aflevering van het programma werd uitgezonden.

 

Jopie Donkervoort (Juffrouw Ooievaar) en Jan Straaijer (Meneer de Uil) in 2016. (Privécollectie familie Kullberg)

 

Tot slot nog even de bekende woorden die Meneer De Uil na iedere aflevering van de Fabeltjeskrant plechtig sprak:
Zo, en nu maar knus naar jullie warme nestjes
En denk erom: oogjes dicht en snaveltjes toe
Slaap lekker!
Bekijk een aflevering van de Fabeltjeskrant:

(ANP Kippa)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Friet voor de vogels

Terwijl ik dit boek in de tuin lees, hoor ik een groene halsbandparkiet. Kleurrijk voorbeeld van een stadsexoot, die zich, komend uit tropische bosgebieden, perfect heeft aangepast aan het koelere Europese stadsleven (in De Brusselse Neckstraat slapen er ’s avonds 4.000).

Lees verder

Kroniek

Ivanhoe

Tweehonderd jaar geleden, in 1819, creëerde Walter Scott een geheel nieuw literair genre, de historische roman. Met in de hoofdrol de held Ivanhoe. Hierna verschenen 'De Leeuw van Vlaanderen' van Hendrik Conscience, 'De drie musketiers' en 'Robin Hood'. Walter Scott verzon een figuur in een historische werkelijkheid. Zeker in de 19de eeuw speelde nationalistische elementen een belangrijke rol. Bij Ivanhoe zijn de Saksen de goeden, de (Franse) Normandiërs de kwaaierikken.

Lees verder

Heilige van de week

Rachel

15 januari(† ca. 1600 voor Chr.) Deze naam betekent in het Hebreeuws schaap. Rachel wordt genoemd in het Oude Testament. Op een dag komt er een jongen, Jakob, naar het dorp waar Rachel woont. Hij is verliefd op haar en wil met haar trouwen. Haar vader Laban wil dat Jakob eerst zeven jaar zijn kudde schapen hoedt. Jakob stemt toe.

Lees verder