Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Rotterdamse ‘beroepsouwehoer’

11 september 2018 Siebrand Krul

Hallo, meneer de Uil - Waar brengt u ons naartoe? - Naar Fabeltjesland? - Eh, ja, naar Fabeltjesland. Velen zullen deze woorden van het kinderprogramma de Fabeltjeskrant kennen. De eerste afleveringen met Meneer de Uil en de andere dieren uit Fabeltjesland stammen uit 1968. Het programma werd inclusief herhalingen tot 1993 uitgezonden. Jong en oud voor de buis: ongekend.

Voor wie het tóch is vergeten: de serie startte iedere aflevering met een introductie door Meneer de Uil. De blauwe handpop las de Fabeltjeskrant voor, met daarin ‘precies vermeld hoe het met de dieren is gesteld’. Het dierennieuws volgde daarna het wel en wee van een aantal vaste karakters: Juffrouw Ooievaar, de gebroeders Bever, Bor de Wolf, Truus de Mier en de gezusters Hamster. Wat veel mensen niet zullen weten, is dat die karakters zijn gebaseerd op echte Rotterdammers uit de wijk Vreewijk. Dat hebben de initiatiefnemers van een tentoonstelling over vijftig jaar Fabeltjeskrant onlangs achterhaald.

 

Tekstschrijver Leen Valkenier samen met enkele dieren uit de Fabeltjeskrant. (ANP)

 

Peter de Klerk is een van die initiatiefnemers en hij vertelt over ‘de ontdekking’ in het NOS Radio 1 Journaal. Hij legt uit dat het begon met een groep Rotterdamse jongeren die bij elkaar kwam om sketches en grappen te maken over de Duitse bezetters. De kerk was daarvoor de enige mogelijke plaats, want tijdens de Duitse bezetting was het samenkomen van mensen verboden, behalve in kerken.
‘Een van die mensen was Leen Valkenier’, zegt De Klerk. ‘Hij schreef later de Fabeltjeskrant en baseerde een aantal karakters op de mensen die hij kende uit die periode in Vreewijk.’

 

Meneer de Raaf, Isadora Paradijsvogel, Bor de Wolf, Lowieke de Vos, Ome Gerrit de Postduif. (ANP Kippa)

 

Een paar van die Rotterdammers leven nog steeds, vertelt De Klerk. ‘Meneer de Uil is bijvoorbeeld Jan Straaijer. Hij was degene die de sketches in 1943 aan elkaar praatte. Een beroepsouwehoer zoals hij dat zelf zegt. Dat is eigenlijk ook zo in de Fabeltjeskrant, daar is Meneer de Uil degene die alles aan elkaar praat.’ Ook Juffrouw Ooievaar is gebaseerd op een bestaand persoon, Jopie Donkervoort. Zij stond er tijdens de sketches in de oorlogsjaren op dat ze goede rollen kreeg. ‘Een prima donna. Daar zie je ook Juffrouw Ooievaar in terug’, zegt De Klerk.

 

Jopie Donkervoort (Juffrouw Ooievaar), Han Kullberg (Ed Bever) en Leen Valkenier kort na de oorlog. (Privécollectie familie Kullberg)

 

‘En er waren nog twee broers, de zonen van een aannemer uit de wijk. Die zorgden voor het decors en dat soort dingen. Je voelt het al aankomen: dat waren Ed en Willem Bever.’
Juffrouw Mier was dan weer de moeder van schrijver Leen Valkenier en voor Gerrit de Duif stond een Amsterdamse kroegbaas model. Hij was daarmee het enige personage dat de schrijver niet baseerde op inwoners van de wijk Vreewijk. En Bor de Wolf, dat was Valkenier zelf.

 

Kijken naar de Fabeltjeskrant in 1974. (ANP)

 

‘Fabeltjeskranthuwelijk’
Een deel van de Rotterdamse personages die schrijver Leen Valkenier gebruikte voor de Fabeltjeskrant gingen ook na de oorlog door als toneelgezelschap. Twee bleven voor altijd samen: Juffrouw Ooievaar trouwde met Ed Bever, weet De Klerk.
De Fabeltjeskrant won in 1969 een Edison en een Gouden Televizier-ring. In 2005 werd het programma uitgeroepen tot het beste kinderprogramma van de 20ste eeuw. Van de serie zijn 1.640 afleveringen verschenen en verschillende landen hadden eigen versies.
De tentoonstelling Fabeltjesland, een reis door 50 jaar Fabeltjeskrant opent op 29 september op de pier bij het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam. Het is die dag precies vijftig jaar geleden dat de eerste aflevering van het programma werd uitgezonden.

 

Jopie Donkervoort (Juffrouw Ooievaar) en Jan Straaijer (Meneer de Uil) in 2016. (Privécollectie familie Kullberg)

 

Tot slot nog even de bekende woorden die Meneer De Uil na iedere aflevering van de Fabeltjeskrant plechtig sprak:
Zo, en nu maar knus naar jullie warme nestjes
En denk erom: oogjes dicht en snaveltjes toe
Slaap lekker!
Bekijk een aflevering van de Fabeltjeskrant:

(ANP Kippa)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder