Stelling

Excuses maken voor het (verre) verleden is onzinnig.

Stem

Agenda

Rotterdamse 'beroepsouwehoer'
Hallo, meneer de Uil - Waar brengt u ons naartoe? - Naar Fabeltjesland? - Eh, ja, naar Fabeltjesland. Velen zullen deze woorden van het kinderprogramma de Fabeltjeskrant kennen. De eerste afleveringen met Meneer de Uil en de andere dieren uit Fabeltjesland stammen uit 1968. Het programma werd inclusief herhalingen tot 1993 uitgezonden. Jong en oud voor de buis: ongekend.
Alex – De Kunst van Jacques Martin
Van alle helden die het pantheon van de stripwereld bevolken, is Alex een van de meest bijzondere personages. In 2018 viert Alex zijn zeventigjarige bestaan. Op 16 september 1948 was hij voor het eerst te zien in het weekblad Kuifje. Sindsdien werden twaalf miljoen albums verkocht met vertalingen naar vijftien talen. Al die tijd droeg hij eerlijkheid en rechtvaardigheid hoog in het vaandel, idealen die zijn geestelijke vader zeer dierbaar waren.

Maria’s boek

11 september 2018 S. Krul

Marie d’Harcourt, geboren in 1380, groeide op in de omgeving van het Franse hof. Zij was lange tijd hofdame van Valentina Visconti, de echtgenote van Louis d’Orleans, de broer van de waanzinnig geworden Franse koning Charles VI. Om de banden tussen het Franse hof en het hertogdom Gelre wat strakker aan te halen, trouwde zij in 1405 met de ambitieuze en roekeloze Reinoud IV, de ongeveer veertig jaar oude hertog van Gelre.

De moord op Louis d´Orleans in 1407 – vermoedelijk in opdracht van de Bourgondische hertog Jan zonder Vrees uitgevoerd – moet Maria van Gelre bijzonder hebben aangegrepen. Deze tragische gebeurtenis vormde een belangrijke aanleiding voor het doen samenstellen van een omvangrijk gebedenboek. Met negenhonderd bladzijden, een geïllustreerde kalender, 106 miniaturen en 121 kleine drôlerieën in de marge is dit gebedenboek het hoogtepunt van de boekproductie uit de Noordelijke Nederlanden aan het begin van de 15de eeuw.

 

 

Gebedenboek van Maria van Gelre, De miniatuur met hertogin Maria van Gelre. (Staatsbibliothek zu Berlin, foto Dick van Aalst/Radboud Universiteit)

De kroning van Maria, Parijs, begin 15de eeuw. Verf op paneel. (Het openingsbeeld is hiervan een detail) (Staatliche Museen zu Berlin, Gemäldegalerie)

 

Wenen en Berlijn

Het gebedenboek behoort echter niet meer tot het in Nederland aanwezige cultureel erfgoed. Een klein deel (160 bladzijden zonder miniaturen) bevindt zich in de Österreichische Nationalbibliothek in Wenen. Het grootste deel behoort tot de collectie van de Staatsbibliothek in Berlijn. Hier is het boek ruim dertig jaar geleden uit de band gehaald om verdere beschadiging van de bladen te voorkomen.

 

Maria van Gelre in een blauwe jurk, staande in een besloten hofje, Gelre, ca. 1415. Perkament. (Staatsbibliothek zu Berlin)

 

Hofgezelschap, Gelre, ca. 1415. Zilverstift, met inkt geretoucheerd. (Uppsala, Universitet Biblioteket)

 

Juwelenkistje, Parijs?, ca. 1400. Gepolychromeerd en verguld hout. (Londen, Victoria & Albert Museum)

 

Mijlpaal

Onder leiding van onderzoekers van de Radboud Universiteit uit Nijmegen is vanaf 2015 gewerkt aan de conservering, restauratie en digitalisering van dit kwetsbare gebedenboek. Onder de leuze ‘Te breekbaar om nog aan te raken, te mooi om onbekend te zijn’ werd een crowdfunding gestart om voldoende geld voor deze reddingsoperatie bij elkaar te brengen. In korte tijd meldden zich 350 donateurs. In juni 2017 werd een belangrijke mijlpaal bereikt. Op de website www.ru.nl/mariavangelre is het gros van de miniaturen en drôlerieën uit het gebedenboek, voorzien van een ruime toelichting,te raadplegen. Op de site Bijzondere Collecties Online van de RU is het gehele boek (inclusief transcriptie) toegankelijk gemaakt. Wie de voor expositie geschikte bladzijden met eigen ogen wil zien, kan van 13 oktober 2018 tot 7 januari 2019 terecht in Museum het Valkhof in Nijmegen. Een integrale publicatie met alles over de achtergrond, de inhoud en de makers van het gebedenboek is voorzien voor 2020. Afgelopen mei verscheen bij uitgeverij Vantilt Johan Oosterman, Sporen in het landschap. Maria van Gelre, 1380-1429.
(Cor van der Heijden)

 

Blad met Rijke man en Abraham en het begin van een gebed, Gelre, ca. 1415. Perkament. (Staatsbibliothek zu Berlin)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Drinken, slapen, praten, lachen en huilen

Een boek van bijna vijfhonderd bladzijden over drieëneenhalve eeuw geschiedenis van de Amsterdamse herbergen is, dat zal duidelijk zijn, niet een boek dat men in één adem uitleest. Hell moet over een engelengeduld beschikken omdat hij zich als een mol door tientallen meters archiefstukken van diverse herkomst heeft moeten vreten op zoek naar bruikbare gegevens.

Lees verder

Kroniek

Willeskop eigen baas

Tweehonderd jaar geleden, op 30 september 1818 krijgt Willeskop zelfstandigheid en een eigen wapen. Wat een eer, zeker vergeleken met tegenwoordig: het buurtschap Willeskop ligt verdeeld in de gemeenten Montfoort en Oudewater. Het telt wat boerderijen en huizen langs de N228. Maar Willeskop was van 1818 tot 1989 een zelfstandige gemeente.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder