Stelling

Alle mondiale problemen hebben één oorzaak: er zijn teveel mensen

Stem

Agenda

Oorlogsgetuigen
De Tachtigjarige Oorlog leeft vooral voort als de moedige opstand van de nietige Lage Landen tegen het oppermachtige en brute Spanje. De werkelijkheid was complexer. Sociale ongelijkheid, godsdiensttwisten, verstedelijking en verburgerlijking zijn maar een paar ingrediënten van het verhaal, dat ooit begon als een schreeuw om meer individuele vrijheid. 80 jaar oorlog in het Rijksmuseum in Amsterdam wil het hele verhaal vertellen.
Anonieme Richter
Gerhard Richter, een grote Duitse kunstenaar, inspireerde filmmaker Florian Henckel von Donnersmarck (‘Das Leben der Anderen’) voor de film ‘Werk ohne Autor’, dat een beklemmend beeld schetst van Duitsland in en na de Tweede Wereldoorlog. Ook geeft de film een goed overzicht van de verschillende kunststromingen in de vorige eeuw.
Koloniaal museum Tervuren
Eind vorig jaar heropende het Afrikamuseum in Tervuren. Al ver voor daarvoor daverde het in de media over de manier waarop het museum, quasi-modern Africamuseum genaamd, het koloniale verleden zou presenteren. Zoals de stichter, Leopold II, bedoeld had? Of met uitleg over de zwarte kanten van het verleden, ongeacht het koninklijk tintje?

Droogte legt verleden bloot

08 augustus 2018 Siebrand Krul

Naast allerlei problemen die de langdurige droogte, gepaard met grote hitte, voor de boeren opleverde, ontstond een vreemd en onverwacht effect: ineens werden oude perceelafscheidingen weer zichtbaar. Bijvoorbeeld bij aardappelteler Twan van der Heijden uit het Brabantse Soerendonk. Hij zag vanuit zijn trekker contouren van de ruilverkaveling die liefst 45 jaar geleden werd afgerond.

Van der Heijden probeert met waterkanonnen van zijn gewassen te redden wat er te redden is; dag en nacht is hij ermee in touw. De droogte zorgt er nu voor dat oude landschapspatronen in beeld komen, tot zijn stomme verbazing. ‘Toen ik met een drone een filmpje maakte, zag mijn vader meteen dat het verdacht veel leek op de maïsvelden van vroeger.’ Van der Heijden pakte er een gedetailleerde kaart uit die tijd bij en dat bleek te kloppen. ‘Ik was verrast, vooral omdat het al zo lang is geleden dat die gronden zijn geruild.’
Dat het zo droog is, maken ze op dit boerenbedrijf niet vaak mee. Van der Heijden teelt aardappels en maïs, maar dat laatste gewas heeft hij al moeten opgeven; hij komt uren te kort om het allemaal nat te kunnen houden. En ook de planten die wel kunstmatig water krijgen, hebben het zwaar. ‘De gewassen staan erbij alsof het al augustus is. Het is een drama,’ zegt hij.
De regen die nu en dan valt is letterlijk een druppel op een gloeiende plaat. De gewassen van Van der Heijden verdampen zo’n vijf millimeter water per dag. ‘Daar heb ik dus helemaal niets aan,’ zegt hij. Een plensbui van minstens dertig millimeter zou pas echt welkom zijn. En niet in één uur – want dat kan de gortdroge grond niet zo snel opnemen – maar verspreid over een langere periode. Dan kunnen ze pas echt een paar dagen op adem komen op de boerderij en blijft de schade aan de oogst mogelijk beperkt.

 

 

Sproeiverbod

Zover is het dus voorlopig nog niet, en daarmee blijft de langdurige droogte oprukken in de statistieken van droogste zomers ooit. Afgelopen weekend maakte Weeronline bekend dat er in Oost-Nederland een neerslagtekort is gemeten van 240 millimeter. Daarmee staat 2018 op plek zes. Inmiddels is plaats twee bereikt.
De zomer van 1947 – met een neerslagtekort van 296 millimeter – is het eerstvolgende record dat is gesneuveld. Maar veel mensen herinneren zich vooral nog de zomer van 1976, die pas echt uitzonderlijk was met een neerslagtekort van 361 millimeter.
Omdat met deze temperaturen sloten en beken droog kunnen vallen, geldt er in sommige regio’s een verbod om gewassen te besproeien. En in andere niet. Soms mogen boeren niet beregenen, maar worden sportvelden nat gehouden. Dat geeft allemaal scheven gezichten. Ook waterleidingbedrijven riepen eerder op niet de tuin te sproeien en zwembaden te vullen op de piekuren in de ochtend en avond. Drinkwater is er weliswaar genoeg want dat komt diep uit de grond, maar als teveel mensen tegelijk de kraan open zetten, kan de waterdruk minder worden. Dat probleem wordt minder nu veel mensen er op uit trekken naar het buitenland. ‘Maar nu zien we nog 30 tot 40 procent extra verbruik dan normaal in deze periode,’ zegt woordvoerder Bram Inklaar van Vitens.
Door de aanhoudende droogte groeit het aantal maatregelen waarmee bijvoorbeeld natuurbranden moeten worden voorkomen. Zo werden er in Brabant enkele vuurwerkshows afgelast. En hebben de Chinook-teams op Gilze-Rijen de waterzakken al klaar gelegd op een oefenveld om snel te kunnen ingrijpen. De helikopters hoefden afgelopen weekend niet in actie te komen, maar brandweerkorpsen waren wel druk met enkele bosbranden, onder meer op de Drunense duinen en de Sallandse Heuvelrug. Een natuurfotograaf zag op die laatste locatie zondagmorgen de brand en sloeg alarm. Het blijft onbegrijpelijk dat de meeste branden aangestoken blijken te zijn.

 

De langdurige droogte zal zeker effect hebben op de aardappelprijzen, en dus op die van friet, komende winter.

 

Dure friet

De droogte mag in Nederland dan bijzonder zijn, het is nog lang niet zo erg als in Canada. Daar is sprake van een hittegolf die al zeker 54 mensen het leven heeft gekost. Alleen al in de stad Montreal waren 28 doden, veelal ouderen en chronisch zieken. In het oosten van Canada is het meer dan 34 graden, tien graden hoger dan gemiddeld in juli.
Zolang het weer in Nederland niet verandert, blijven boeren als Twan van der Heijden bergen werk verzetten om hun gewassen van water te voorzien. En mogen ze hopen dat al die inspanningen ook nog worden terugbetaald na de oogst.
Een droge zomer hoeft namelijk geen ramp te zijn, zolang heel Europa er maar last van heeft en de oogst overal tegenvalt. Dat stuwt de wereldprijzen op en kan er met minder opbrengst toch nog geld worden verdiend. Vooralsnog ziet dat er voor de boeren gunstig uit. De lange termijnprijs per kilo aardappelen is al met twintig procent opgelopen naar zo’n twintig cent. Leuk voor de boer, maar de prijs van een frietje schiet daarmee waarschijnlijk eind van dit jaar ook omhoog.
(Algemeen Dagblad)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Friet voor de vogels

Terwijl ik dit boek in de tuin lees, hoor ik een groene halsbandparkiet. Kleurrijk voorbeeld van een stadsexoot, die zich, komend uit tropische bosgebieden, perfect heeft aangepast aan het koelere Europese stadsleven (in De Brusselse Neckstraat slapen er ’s avonds 4.000).

Lees verder

Kroniek

Ivanhoe

Tweehonderd jaar geleden, in 1819, creëerde Walter Scott een geheel nieuw literair genre, de historische roman. Met in de hoofdrol de held Ivanhoe. Hierna verschenen 'De Leeuw van Vlaanderen' van Hendrik Conscience, 'De drie musketiers' en 'Robin Hood'. Walter Scott verzon een figuur in een historische werkelijkheid. Zeker in de 19de eeuw speelde nationalistische elementen een belangrijke rol. Bij Ivanhoe zijn de Saksen de goeden, de (Franse) Normandiërs de kwaaierikken.

Lees verder

Heilige van de week

Rachel

15 januari(† ca. 1600 voor Chr.) Deze naam betekent in het Hebreeuws schaap. Rachel wordt genoemd in het Oude Testament. Op een dag komt er een jongen, Jakob, naar het dorp waar Rachel woont. Hij is verliefd op haar en wil met haar trouwen. Haar vader Laban wil dat Jakob eerst zeven jaar zijn kudde schapen hoedt. Jakob stemt toe.

Lees verder