Stelling

Excuses maken voor het (verre) verleden is onzinnig.

Stem

Agenda

Rotterdamse 'beroepsouwehoer'
Hallo, meneer de Uil - Waar brengt u ons naartoe? - Naar Fabeltjesland? - Eh, ja, naar Fabeltjesland. Velen zullen deze woorden van het kinderprogramma de Fabeltjeskrant kennen. De eerste afleveringen met Meneer de Uil en de andere dieren uit Fabeltjesland stammen uit 1968. Het programma werd inclusief herhalingen tot 1993 uitgezonden. Jong en oud voor de buis: ongekend.
Alex – De Kunst van Jacques Martin
Van alle helden die het pantheon van de stripwereld bevolken, is Alex een van de meest bijzondere personages. In 2018 viert Alex zijn zeventigjarige bestaan. Op 16 september 1948 was hij voor het eerst te zien in het weekblad Kuifje. Sindsdien werden twaalf miljoen albums verkocht met vertalingen naar vijftien talen. Al die tijd droeg hij eerlijkheid en rechtvaardigheid hoog in het vaandel, idealen die zijn geestelijke vader zeer dierbaar waren.

Mexico’s massaslachting

28 juni 2018 S. Krul

Hoe was het toch mogelijk, zo vroeg de Amerikaanse historicus William H. McNeill zich in Plagues and Peoples (1976) verwonderd af, dat de Spaanse conquistador Hernando Cortez met een troepenmacht van oorspronkelijk nog geen zeshonderd man het Aztekenrijk, dat miljoenen onderdanen telde, zonder veel moeite onder de voet kon lopen? De tot op dat moment gangbare verklaringen waren voor hem ontoereikend. Vermoed werd dat ziekten een rol speelden, maar zeker wisten we dat niet.

Een terloopse opmerking in een van de verslagen over Cortez’ verovering, zette McNeill aan het denken. Op de avond dat de Azteken Cortez en zijn mannen uit Mexico Stad verdreven, woedde er namelijk een pokkenepidemie in de stad. In het verlammende effect van deze dodelijke epidemie zag McNeill de verklaring waarom de Azteken de verslagen en gedemoraliseerde Spanjaarden niet achtervolgden, waardoor dezen tijd en gelegenheid kregen om uit te rusten en zich te hergroeperen, Indiaanse bondgenoten te zoeken en aan een beleg van de stad te beginnen, waardoor zij uiteindelijk de overwinning behaalden.
Sindsdien wordt aan besmettelijke ziekten een hoofdrol toegekend bij de verklaring van de massale sterfte onder de inheemse bevolking van Amerika in de 16de eeuw. Kort na hun eerste contact met de Europeanen stierven veel indianen aan pokken, mazelen, de bof en griep: allemaal besmettelijke ziekten waartegen indianen geen natuurlijke weerstand hadden.
Onduidelijk bleef welke ziekten huishielden nadat deze besmettelijke ziekten waren uitgeraasd. Want onderzoek in de koloniale archieven leerde telkens weer dat ook in de rest van de 16de eeuw er overal in Spaans-Amerika zoveel meer begrafenissen dan doopplechtigheden waren. Verder dan ‘waarschijnlijk infectieziekten’ konden en durfden de wetenschappers niet gaan.

 

Pentekening (in bruin en zwart) uit het begin van de 18de eeuw, door Jan Goeree, van de ontvangst van Cortez door Montezuma, de keizer van het Aztekenrijk. (Rijksmuseum)

 

Dankzij onderzoekers van het Max Planck Instituut in Jena is er nu een doorbraak. Een team onder leiding van Johannes Krause publiceerde in Nature de resultaten van het onderzoek van een in de Mexicaanse deelstaat Oaxaca gevonden begraafplaats met slachtoffers van een grote epidemie die in de periode 1545-1550 in Mexico woedde. Uit het zachte pulp in het wortelkanaal van één kies kunnen ongeveer een miljoen DNA-fragmenten gehaald worden. Omdat er op de begraafplaats minimaal 29 personen waren begraven, was er voldoende materiaal om deze te kunnen vergelijken met de DNA-volgorden van ruim 6.200 bacteriën. De boosdoener bleek een ondersoort van de Salmonella enterica te zijn. Deze bacterie is de veroorzaker van paratyfus, een ziekte die kan worden overgedragen via besmet water, voedsel en uitwerpselen. Zo leveren andermaal genetici een antwoord op vragen waarop historici na uitputtend archiefonderzoek het antwoord schuldig moeten blijven.
(Cor van der Heijden)

(Openingsbeeld: Hernan Cortes ontmoet Montezuma, 1519. Kleurenlitho uit 1892. )

 

Lees het complete artikel, en nog veel meer historisch interessante zaken, in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Drinken, slapen, praten, lachen en huilen

Een boek van bijna vijfhonderd bladzijden over drieëneenhalve eeuw geschiedenis van de Amsterdamse herbergen is, dat zal duidelijk zijn, niet een boek dat men in één adem uitleest. Hell moet over een engelengeduld beschikken omdat hij zich als een mol door tientallen meters archiefstukken van diverse herkomst heeft moeten vreten op zoek naar bruikbare gegevens.

Lees verder

Kroniek

Willeskop eigen baas

Tweehonderd jaar geleden, op 30 september 1818 krijgt Willeskop zelfstandigheid en een eigen wapen. Wat een eer, zeker vergeleken met tegenwoordig: het buurtschap Willeskop ligt verdeeld in de gemeenten Montfoort en Oudewater. Het telt wat boerderijen en huizen langs de N228. Maar Willeskop was van 1818 tot 1989 een zelfstandige gemeente.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder