Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Einde van een tijdperk

28 juni 2018 Siebrand Krul

Het buurtschap De Hem, nabij Zaanstad, werd na aanleg van de spoorbrug over het Noordzeekanaal Hembrug genoemd. De brug werd een tunnel, het dorpje een productieplaats voor wapens en munitie. Het wemelt er van de militaire monumenten, maar nu heeft het Rijksvastgoedbedrijf het ruim 42 hectare grote terrein verkocht.

Op het dieptepunt van de crisis was er nog geen sprake van de verkoop van het historische Hembrugterrein. Daarom sloegen het Rijksvastgoedbedrijf, de provincie en de gemeente Zaanstad de handen ineen om het gebied stap voor stap te ontwikkelen. Begin dit jaar is Hembrug voor 41 miljoen verkocht aan een projectontwikkelaar.
‘Dit is het einde van een tijdperk’, lacht Jonel Nugteren, projectleider bij het Rijksvastgoedbedrijf. ‘Op het moment dat we samen met de gemeente en de provincie met dit terrein aan de slag gingen, had de economische crisis een dieptepunt bereikt. Er kon toen nog geen sprake zijn van verkoop.’ De organische gebiedsontwikkeling is passend bij het historische Hembrugterrein, een gebied dat aan het einde van de 19de eeuw in gebruik werd genomen om wapens en munitie te produceren. Een eeuw lang werden er regelmatig naar behoefte fabriekspanden gesloopt en bijgebouwd. Het projectbureau Hembrug ontfermde zich vanaf 2012 over de renovaties, de inrichting van de openbare ruimte, bodem- en asbestsaneringen, kabels en leidingen, terreinbeheer, planvorming, verhuur en verkoop.
Het terrein maakt onderdeel uit van werelderfgoed de Stelling van Amsterdam en is van grote cultuurhistorische waarde. Van de 120 gebouwen hebben er vijftig een monumentale status. Een groot deel van het gebied bestaat uit ‘plofbos’, dat ooit de schokken van een eventuele explosie van de munitie moest opvangen.

 

Gebouw van fabricage van optische instrumenten.

 

Vlees noch vis
Nugteren: ‘Gaandeweg het proces merkten we dat er steeds meer partijen interesse toonden in het Hembrugterrein. We kregen er vragen over: ‘Jullie doen toch helemaal niet aan gebiedsontwikkeling, is dat niet meer iets voor de markt?’ In die tijd kwam het Rijksvastgoedbedrijf in de greep om zoveel mogelijk bezit te verkopen. Enigszins verbazend bleken er partijen te zijn die Hembrug in zijn geheel wilden kopen, zodat ze zelf regie kunnen uitoefenen op de gebiedsontwikkeling. Verder bleek er behoefte aan een groot aantal woningen. Nugteren: ‘Aanvankelijk gingen we uit van bedrijvigheid en een paar woningen. Maar dat is vlees noch vis. Je hebt massa nodig om ook de nodige voorzieningen te realiseren en een echt levendige wijk te maken.’ In totaal is maximaal twaalf hectare bestemd voor wonen en zes voor bedrijven. Of dat wordt ingevuld met nieuwbouw of oudbouw, maakt niet uit; de projectontwikkelaar is hier vrij in.’

 

Het hoofdkantoor.

 

Instawalk
Het verkooptraject liep van maart tot en met november 2017. ‘Een obstakel was dat het terrein nog voor een groot deel was afgesloten. ‘Daarom hebben we in maart twee bezichtigingsdagen georganiseerd. Iedereen was welkom’, vertelt Nugteren. Tijdens een zogenaamde Instawalk konden deelnemers massaal hun foto’s van het Hembrugterrein op Instagram delen. Er kwamen zo’n tachtig geïnteresseerden op deze Instawalk af.

 

Het wapendepot.

Onherroepelijk neemt de natuur bezit van de gebouwen.

Omdat het om zo’n bijzonder gebied gaat, werd besloten om de koper niet alleen op prijs, maar ook op kwaliteit te selecteren. Nugteren legt uit hoe dat in zijn werk ging: ‘De potentiële kopers werd eerst gevraagd om hun ervaring met grootschalige projectontwikkeling aan te tonen. Daar kwamen veertien partijen uit. Het ging ons er niet om wát een koper gaat doen, maar hóe hij het gaat doen. We wilden bijvoorbeeld weten hoe een partij om wilde gaan met de monumenten, de toegankelijkheid van het gebied en de gemeenschap van dertig ondernemers die zich nu op het Hembrugterrein heeft gevestigd.’ De ontwikkelstrategieën die ingediend werden, zijn vervolgens voorgeschoteld aan een selectiecommissie onder leiding van rijksbouwmeester Floris Alkemade.

 

Magazijnen.

 

Vuistdikke handleiding
Najaar 2017 mochten zes partijen een bod uitbrengen. ABC ontwikkelstrategie deed met 41 miljoen euro de beste bieding, en werd eigenaar van een groot deel van het Hembrugterrein: het te ontwikkelen gedeelte. Twintig panden werden al verkocht aan ondernemers; de gemeente Zaanstad gaat zich ontfermen over het plofbos. De rest van het terrein wordt door ABC ontwikkeld tot een nieuwe stadswijk, met ruimte voor ongeveer duizend woningen. Nugteren: ‘Er zijn bij de verkoop afspraken gemaakt over hoe we het terrein opleveren. Hembrug is overgedragen met een vuistdikke handleiding met informatie over de panden, de bodem en de voorzieningen. We houden ons nu nog bezig met de laatste werkzaamheden voor de bodemsanering en de restauratie van twee panden.

 

Projectleider Jonel Nugteren van de Rijksgebouwendienst. (Foto Arenda Oomen)

 

(Openingsbeeld: De gietkasten, of wat daarvan over is.)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder