Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Gevangen na de oorlog

30 mei 2018 Siebrand Krul

Het Stadsmuseum te Lokeren wijdt een tentoonstelling aan het Interneringscentrum Lokeren. Na de Tweede Wereldoorlog zaten hier meer dan 20.000 personen die beschuldigd waren van collaboratie of ervoor veroordeeld waren korte of langere tijd vast. Die gevangenen kwamen uit alle lagen van de bevolking, maar het kamp van Lokeren telde relatief veel vooraanstaanden uit de Vlaamse Beweging. Het is nog altijd een gevoelige kwestie.

Schrijver en gedetineerde Filip De Pillecyn (1891-1962) wijst er in zijn boek Face au mur wel op dat de overgrote meerderheid van zijn barak ‘nederigen’ waren: ’85% van hen heeft enkel de lagere school bezocht. Er is een ongelofelijke verscheidenheid van beroepen: op de 150 man die de barak nu telt zijn er niet minder dan 78 verschillende beroepen, gaande van licentiaat in de filosofie tot mijnwerker. Onderwijzers, dokters, bedienden en studenten zijn het talrijkst.’
Vooral de eerste maanden was het kampleven hard en monotoon, met als belangrijkste activiteit een verplichte ochtend- en middagwandeling. Gelatenheid lijkt ook zichtbaar in de talrijke kunstwerken uit het kamp. Paul De Clercq bijvoorbeeld tekent veelal verweerde en berustende koppen, die in hun eenvoud krachtig zijn geschetst.

Veel van de tentoongestelde foto’s zijn gemaakt door de kampaalmoezenier en fotograaf pater Longinus De Munter (1899-1991). Als bindende schakel tussen de kampdirecteur en gedetineerden was hij zowel een geestelijk raadsman, boodschapper als smokkelaar – hij verstopte weleens een brood onder zijn pij. Mede door zijn inzet werd het bewind soms wat losser en kwam er ruimte voor ontspanning en cultuur. Verschillende gevangenen verzorgden lezingen, schreven toneelstukken en organiseerden concerten voor het kampkoor.
Mede door het groepsregime in grote barakken vonden verschillende gedetineerden tijdens hun verblijf in het kamp bevestiging bij elkaar in de overtuiging dat de naoorlogse repressie een anti-Vlaamse karakter had. Deze mythe leefde nog jaren door bij nogal wat nazaten van gevangenen en heel wat Vlaams-nationalisten.

Het verhaal van Lokeren loopt dus door tot ver na de oorlog – eigenlijk tot op de dag van vandaag, omdat het onderwerp collaboratie ook in Vlaanderen nog altijd gevoelig ligt. Voor Nederlanders biedt de tentoonstelling een mogelijkheid deze complexe thematiek in de Vlaamse context te bekijken.
De samenstellers werden ondersteund door een wetenschappelijk comité van historici. Het verhaal van collaboratie, de bestraffing ervan en de organisatie van de internering worden afgewisseld met grote en kleine levensverhalen, allerlei voorwerpen en schenkingen uit familiearchieven. Het Kamp van Lokeren 1944-1947 is zo een perspectiefrijke tentoonstelling over een beladen geschiedenis.
(Jaap Krol)

(Openingsbeeld: Binnenzicht barak. (Foto Longinus De Munter/coll. Stadsarchief Lokeren))

 

Lees over meer interessante historische tentoonstellingen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder