Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Moeder op een voetstuk

09 mei 2018 Siebrand Krul

De tweede zondag in mei, dit jaar de 13de, vieren we weer massaal Moederdag, een feest vast verankerd in de kalender van jaarlijkse onvermijdelijkheden. Wie heeft als kind niet onhandig morsend zijn moeder het ontbijt gebracht, vergezeld van een goedbedoeld knutselwerkje, op school met alle liefde in elkaar geklodderd? Moederdag is big business, een traditie met een grote T.

Er is iets geks met tradities, we denken dat ze oud zijn en spontaan uit de volksaard zijn ontsproten, maar vaak zijn ze dat niet. Zo is het ook met Moederdag. Moederdag hebben we te danken aan Anne Jarvis (1864-1948), een Amerikaanse vrouw met een mateloze bewondering voor haar moeder. Zij wilde van haar moeders sterfdag (9 mei 1905) een monument maken ter ere van alle moeders die zichzelf onopvallend dagelijks dienstbaar wegcijferden voor gezin en samenleving. Was het gezin de hoeksteen van de samenleving, de moeder daarvan toch het fundament. Het initiatief van Jarvis werd enthousiast ontvangen, niet in het minst door de enthousiaste steun van de middenstand. In 1914 riep president Wilson Moederdag uit tot een nationale feestdag.

 

Deze aan de handel gerichte Amerikaanse wervingsposter voor Moederdag uit de jaren vijftig beloofde de deelnemende winkeliers een mooie omzet.

 

Bedenkster haatte Moederdag

Anne Jarvis kon tevreden zijn. Maar ze was het niet. Met afgrijzen zag ze hoe de commercie met het feest aan de haal ging. Bloemenhandelaars, banketbakkers en wenskaartenmakers, iedereen wilde een graantje meepikken. Het zou Jarvis de rest van haar dagen frustreren. Ze voerde talloze rechtszaken tegen de geldelijke uitbating van ‘haar’ Moederdag en wilde Moederdag zelfs weer afschaffen. Het was vechten tegen de bierkaai. De laatste jaren van haar leven bracht Jarvis verbitterd en hulpbehoevend door in een verpleegtehuis, ironisch genoeg en zonder dat zij het wist, op kosten van de belangvereniging voor bloemisten.

 

Anne Jarvis (1864-1948) stond aan de wieg van Moederdag en kreeg er uiteindelijk een bloedhekel aan.

 

Antwerpse Moederkesdag de eerste

Het Amerikaanse voorbeeld trok ook in Europa de aandacht. In Vlaanderen ijverde de Antwerpse kunstenaar en schepen Frans Van Kuyck al in 1913 voor de invoering van ‘Moederkesdag’, een dag ter ere van de moeder, het ‘boven alles geliefde wezen, dat een mensch met eerbied en vereering aanbidt tot het einde van zijn dagen’. Voor Van Kuyck was de moeder de centrale spil in de opvoeding en daarmee de draagster van ‘de toekomst van het land en het geluk van het volk’
Van Kuyck beschreef in detail hoe Moederdag hoorde te verlopen, natuurlijk met bloemen en taart, een ‘moederjuweel’ van papier en een versierde stoel. Hij vergat ook de weeskinderen niet en zag daarin een taak weggelegd voor getrouwde kinderloze vrouwen uit de gegoede stand. Van Kuyck kon rekenen op de Bond Antwerpen Vooruit, een vereniging van Antwerpse Middenstanders. De Bond schreef enthousiast aan haar leden dat de dag niet alleen een feestdag zou zijn, maar ook een mooie gelegenheid voor al de winkeliers ‘om eens goede zaken te maken’.

 

Affiche uit 1948.

 

Niet meer te veranderen

De eerste Antwerpse Moederdag werd gevierd op 15 augustus 1913, waarmee de ‘sinjoren’ in Europa voorop liepen. Het sloot zo mooi aan bij de feestelijkheden ter ere van Maria ten Hemelopneming (‘Mariekesdag’) en de Antwerpse kermis. Toen in 1927 de socialistische voorman Paul Pastur ook in Wallonië Moederdag op de kaart wist te zetten, leidde de afwijkende Antwerpse datum tot lichte wrijving. Moest nu werkelijk alles in België tweevormig zijn? De Antwerpse Volksgazet liet er geen twijfel over bestaan: ‘Laat ze te Brussel zooveel beslissen als ze willen: de Antwerpenaars vieren Moederkesdag op Sainte Marie ofte Marie Hemelvaart, zijnde den vijftienden Augustus. Dat is reeds voor den oorlog in kannen en kruiken en dat is niet meer te veranderen!’
(Harry Stalknecht)

(Openingsbeeld: Moederdag, Taartendag, reclame voor Moederdag in 1938.)

 

Lees de andere helft van dit boeiende artikel, en nog veel meer geschiedenis in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder