Stelling

Het bombardement op Dresden was genocide.

Stem

Agenda

Luchtvaartdagen Soesterberg
Op 25 en 26 augustus vinden de Soesterberg Luchtvaartdagen (niet te verwarren met de Luchtmachtdagen die in 2019 worden gehouden) plaats bij het Nationaal Militair Museum (NMM) op Park Vliegbasis Soesterberg. Unieke vliegtuigen en straaljagers, waaronder de F-4 Phantom, worden uit het depot gehaald en voor het publiek tentoongesteld. Meer dan twintig vliegtuigen kunnen van dichtbij worden bekeken, in sommige kun je plaatsnemen in de cockpit. Ook is er een theatervoorstelling van het Flying Circus.
Resist!
In mei 1968 gaan in Parijs de studenten de straat op uit protest tegen conservatisme en moralisme. De tentoonstelling met de Engelstalige (?) naam Resist! The 1960s Protests, Photography & Visual Legacy in Bozar in Brussel blikt terug op dat protest, uitwaaierend naar de Praagse Lente, de Vietnamoorlog, de burgerrechtenbeweging in de VS en de Afrikaanse onafhankelijkheidsstrijd.

Heksenjacht

09 mei 2018 S. Krul

Met verbazing die overgaat naar ergernis wordt gekeken naar allerlei activistische groepjes die aspecten uit de geschiedenis aangrijpen om hun radicale gekwetstheid te ventileren. In Amsterdam was er een opmerkelijke optocht gericht tegen zeeheld Michiel de Ruyter. Zonder enig besef van de historische context en het normenpatroon van die tijd wordt een graai in de geschiedenis gedaan voor een moralistisch lesje in eigen gelijk.

Jurist Marcelo Mooren maakt zich er druk over, en heeft een remedie: laat historische namen en begrippen onder de Erfgoedwet vallen. Dat zou een einde kunnen maken aan de willekeur om historische figuren aan de schandpaal te nagelen.
Kennelijk zijn de panelen over identiteit aan het schuiven. In dit jaar van Marx-herdenkingen wordt vastgesteld dat de Duitse econoom zich vergiste in de hechting van arbeiders aan hun sociale klasse: ze hechten sterker aan etniciteit, aan de nationale staat. In onze tijd verandert dat weer. Op zoek naar een nieuwe identiteit zetten mensen zich af tegen steunberen van de nationale staat, zoals zeehelden, ontdekkingsreizigers, archeologen en kolonisten. Het wordt ernstig als bijvoorbeeld musea (Tropenmuseum) en besturen daarin meegaan; dan slaat snel de willekeur toe en spelen eindeloze discussies op zoals over wiens standbeeld mag blijven staan en wiens weg moet, of voorzien van een plaquette waarop de nieuwe moraal staat (‘vroeger een held, nu een crimineel’).

 

Heldenstandbeeld in Tranendal bij Heiligerlee, ter nagedachtenis aan de slag aldaar in 1568. (Foto RCE)

 

Iedere geschiedwetenschapper is zich ervan bewust dat het verleden nooit beoordeeld moet worden met de normen van nu. Mensen en ontwikkelingen moeten in hun tijd en ook plaats worden beschouwd, bij voorbaat met weglating van een oordeel. Zelfs een promovendus die zich tezeer met zijn onderwerp vereenzelvigt -veelvoorkomend manco- dient teruggefloten te worden.
Julius Caesar? Dictator, moordenaar. Willem de Veroveraar? Ook helemaal fout want hoe haalde hij het in zijn hoofd om andermans land in te pikken? Napoleon? Verantwoordelijk voor miljoenen doden. De me#too-beweging zal kokhalzend de staat van dienst van Lodewijk XIV overzien. Slavernij is helemaal een brisant onderwerp. Menigeen vraagt zich af hoe het mogelijk is dat een gekleurde medemens van vandaag de dag zich kan opwinden over slaventransporten in de 17de eeuw. Erger nog: zich persoonlijk gekwetst voelen en genoegdoening eisen.
Geschiedenis dreigt speelbal te worden van mensen met een onvoldragen zelfbeeld.

 

Het besmeurde standbeeld van koning Leopold II in Brussel. Het was afgelopen januari voor de tweede keer doelwit van activisten.

 

Maar de geschiedenis mag ook niet in glas en beton worden gegoten: in het verleden is de verslaglegging vaak tendentieus geweest, wat leidde tot beelden die niet stroken met de werkelijkheid. De koloniale oorlog die Nederland eind jaren veertig in Nederlands-Indië voerde, is verwrongen, tendentieus, of minstens onvolledig op het nationale netvlies beland.
Bedachtzaam en zo waardenvrij mogelijk zou de geschiedenis voortdurend opnieuw moeten worden bestudeerd, wars van de hetzerige en lukrake gekwetstheid die het debat nu zo vaak vervuilt. En die soms de grens naar het ridicule overschrijdt, zoals met de protesten tegen cowboy-indianen-kinderfeestjes in Utrecht.

(Siebrand Krul)

(Openingsbeeld: Protestmars tegen Michiel de Ruyter voor het Zeevaartmuseum aan de Prins Hendrikkade (!) te Amsterdam. (AT5)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Op naar de Zoo!

De Zoo naast het Centraal Station in Antwerpen staat voor veel Vlamingen gelijk met minstens een schoolreis tijdens de lagere schooltijd. Tegenwoordig scoort de buitenafdeling van de Zoo in Planckendael bij Mechelen beter. Het wandelparcours en de aankleding zijn er dan ook pastoraler dan in het centrum van Antwerpen. In de 19de eeuw was, voor elke grote Europese stad die zichzelf respecteerde, het hebben van een zoo vanzelfsprekend.

Lees verder

Kroniek

Hou maar op!

Honderd jaar geleden, op 14 augustus 1918, besprak de Oberste Heeresleitung (OHL) van de Duitsers de militaire toestand van de slopende en slepende oorlog met de keizers Wilhelm II van Duitsland en Karl I van Habsburg. De OHL concludeerde dat verder vechten ‘aussichtslos’ was. Karl was erop gebrand de strijd voort te zetten, Wilhelm, die al een poos niks meer te zeggen had, berustte in de situatie. Op de foto de OHL in november 1918 voor slot Wilhelmshöhe nabij Kassel.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder