Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Dier met status

09 mei 2018 Siebrand Krul

Een bijzondere archeologische vondst bij Tombos in Noord-Soedan. Samen met een internationaal team ontdekte archeoloog Sarah Schrader van de Universiteit Leiden daar een ruim 3000 jaar oud graf van een ritueel begraven paard. Zowel het graf als het paardenskelet zijn in perfecte conditie. Het graf werpt nieuw licht op het eeuwenoude belang van deze edele viervoeter.

Eigenlijk deden Sarah Schrader en haar collega’s bij de archeologische vindplaats Tombos onderzoek naar een verzameling graven van mensen. Tot hun verbazing vonden ze echter een paardenskelet in een van de graftombes. ‘Het was een grote verassing om dit uitstekend bewaarde en duidelijk opzettelijk begraven paard aan te treffen. Aangezien er geen andere dierengraven in de buurt waren, wisten we direct dat het iets bijzonders moest zijn,’ zegt Schrader.

Lijkwade

Het paard was begraven onder een typische piramide met ruimte voor meerdere graven. Dergelijke tombes zijn normaal gesproken voor menselijke bijzettingen bedoeld. Uit analyse bleek het paardenskelet ruim 3000 jaar oud te zijn (1000 tot 900 jaar voor Christus). Het was bijzonder goed bewaard gebleven: er ontbraken bijna geen botten en de botten lagen bijna exact op hun anatomische locatie. Er waren zelfs nog delen van de vacht van het paard bewaard gebleven. Bij het skelet ontdekte Schrader ook verschillende grafgiften: een scarabee, een ijzeren bit en resten van een lap stof, waarschijnlijk een lijkwade. De restanten van het ijzeren bit bleken bovendien een van de oudste stukken ijzer ooit in Afrika aangetroffen.

Het paardengraf is volgens Schrader om meerdere redenen een bijzondere vondst. Allereerst is het een zeldzaamheid dat het skelet van het paard zo goed bewaard is gebleven. Maar daarnaast is vooral de wijze van begraven bijzonder. De archeologische vindplaats Tombos werd oorspronkelijk omstreeks 1450 v. Chr. gesticht als Egyptisch bestuurlijk centrum. Na de neergang van het Egyptische Nieuwe Rijk werd het een onderdeel van het Nubische rijk. Dit rijk groeide sterk in zowel omvang als aanzien vanaf ongeveer 1000 v. Chr. ‘Het feit dat dit paard bewust in een mensengraf werd begraven en dure, rituele grafgiften meekreeg zegt veel over hoe deze vroege Nubische gemeenschap naar dit dier keek,’ legt ze uit.

 

Het paardenbit uit het graf.

Rituele en symbolische waarde

‘Er zijn meer voorbeelden van Nubische koningen en koninginnen die paarden lieten begraven met dure grafgiften, maar dit graf is zeker 150 jaar ouder,’ zegt Schrader. Dat toont aan dat paarden al veel eerder rituele, symbolische en mogelijk zelfs emotionele betekenis hadden in het Nubische rijk, die veel verder gaat dan alleen functioneel gebruik van het paard. ‘Ik vind het heel bijzonder om te zien dat mensen in deze oude cultuur mogelijk al om hun dieren gaven op een vergelijkbare manier zoals wij dat nu doen, en dat ze hun dieren zelfs op eenzelfde manier begroeven zoals ze dat bij mensen zouden doen. Dat ze bijvoorbeeld een zeer kostbaar stuk ijzer mee begroeven met dit dier zegt veel over de vermoedelijke waarde die ze aan dit paard toeschreven,’ aldus Schrader.
(Rijksuniversiteit Leiden)

(Openingsbeeld: Het skelet van het paard, zoals dit in het graf in Tombos (Soedan) is aangetroffen.)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder