Stelling

Alle mondiale problemen hebben één oorzaak: er zijn teveel mensen

Stem

Agenda

Oorlogsgetuigen
De Tachtigjarige Oorlog leeft vooral voort als de moedige opstand van de nietige Lage Landen tegen het oppermachtige en brute Spanje. De werkelijkheid was complexer. Sociale ongelijkheid, godsdiensttwisten, verstedelijking en verburgerlijking zijn maar een paar ingrediënten van het verhaal, dat ooit begon als een schreeuw om meer individuele vrijheid. 80 jaar oorlog in het Rijksmuseum in Amsterdam wil het hele verhaal vertellen.
Anonieme Richter
Gerhard Richter, een grote Duitse kunstenaar, inspireerde filmmaker Florian Henckel von Donnersmarck (‘Das Leben der Anderen’) voor de film ‘Werk ohne Autor’, dat een beklemmend beeld schetst van Duitsland in en na de Tweede Wereldoorlog. Ook geeft de film een goed overzicht van de verschillende kunststromingen in de vorige eeuw.
Koloniaal museum Tervuren
Eind vorig jaar heropende het Afrikamuseum in Tervuren. Al ver voor daarvoor daverde het in de media over de manier waarop het museum, quasi-modern Africamuseum genaamd, het koloniale verleden zou presenteren. Zoals de stichter, Leopold II, bedoeld had? Of met uitleg over de zwarte kanten van het verleden, ongeacht het koninklijk tintje?

Beeld op zwart

09 mei 2018 Siebrand Krul

Er is paniek uitgebroken bij een heleboel archief- en erfgoedinstellingen, heemkundekringen en oudheidkundige verenigingen in Nederland. Zo haalde Erfgoed ‘s -Hertogenbosch per direct 35.000 scans van anonieme foto’s en/of prentbriefkaarten offline. Vele vergelijkbare instellingen volgden dit voorbeeld, duizenden liefhebbers gedupeerd achterlatend. Wat is er aan de hand?

De directe aanleiding is een vonnis van de kantonrechter in Leiden. Op 5 april werd Erfgoed Leiden en Omstreken zwaar beboet voor het online publiceren van 25 anonieme prentbriefkaarten uit de jaren veertig en vijftig. Behalve een vergoeding van € 75 per foto, moet Erfgoed Leiden ook nog de proceskosten betalen (€ 12.511,23).
Erfgoed Leiden staat op het standpunt dat zij te goeder trouw heeft gehandeld: het zou gaan om anoniem gepubliceerde foto’s waarop het auteursrecht op grond van art. 38 Auteurswet door verloop van zeventig jaar na publicatie was vervallen. De kantonrechter oordeelde echter dat het niet gaat om anonieme foto’s omdat de fotograaf destijds een stempel met zijn naam gezet zou hebben op de exemplaren van de foto’s die hij aan de uitgever van de prentbriefkaarten beschikbaar stelde. Dat de prentbriefkaarten vervolgens zonder de naam van de fotograaf werden gepubliceerd, doet volgens de kantonrechter niet ter zake. Hij volgt de letter van de wet. Zo is er een geval bekend van een uitgever die een foto publiceerde van een fotograaf in het jaar waarin deze 75 jaar dood was. Toch volgde veroordeling, want in de kleine lettertjes staat: ’gerekend vanaf 31 december volgend op de sterfdatum’.

H.A. Voet, als exploitant van een antiquariaat gespecialiseerd in historische foto’s en ansichtkaarten, kocht in 1982 een collectie van vele duizenden opnamen van stads- en straatgezichten die J.F.H. Roovers (1912-2000) tussen 1935 en 1965 in Rotterdam en omgeving gemaakt had. Bij deze transactie verkreeg Voet ook het auteursrecht op deze opnamen. Momenteel is hij dus ook met succes bezig dit te gelde te maken. Dat Erfgoed Leiden uit voorzorg een regeling met auteursrechtenorganisatie Pictoright had gesloten (en waaraan zij jaarlijks € 12.5000 betaalt voor het online plaatsen van de tienduizenden foto’s waarvan de makers niet achterhaald kunnen worden) bood in dit geval geen soelaas.
Zo worden door één gewiekste handelaar met één juridische procedure de resultaten van vele jaren digitaliseringsbeleid tenietgedaan. Een groot deel van het met veel geld en moeite ontsloten en toegankelijk gemaakte cultureel erfgoed verdwijnt weer achter slot en grendel. De branchevereniging van archiefinstellingen Brain slaat alarm. Vraag is hoe lang de praktijk van de dagelijkse stortvloed van historisch materiaal op het internet kan worden geblokkeerd. Wordt vast en zeker vervolgd.
(Cor van der Heijden)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Friet voor de vogels

Terwijl ik dit boek in de tuin lees, hoor ik een groene halsbandparkiet. Kleurrijk voorbeeld van een stadsexoot, die zich, komend uit tropische bosgebieden, perfect heeft aangepast aan het koelere Europese stadsleven (in De Brusselse Neckstraat slapen er ’s avonds 4.000).

Lees verder

Kroniek

Ivanhoe

Tweehonderd jaar geleden, in 1819, creëerde Walter Scott een geheel nieuw literair genre, de historische roman. Met in de hoofdrol de held Ivanhoe. Hierna verschenen 'De Leeuw van Vlaanderen' van Hendrik Conscience, 'De drie musketiers' en 'Robin Hood'. Walter Scott verzon een figuur in een historische werkelijkheid. Zeker in de 19de eeuw speelde nationalistische elementen een belangrijke rol. Bij Ivanhoe zijn de Saksen de goeden, de (Franse) Normandiërs de kwaaierikken.

Lees verder

Heilige van de week

Rachel

15 januari(† ca. 1600 voor Chr.) Deze naam betekent in het Hebreeuws schaap. Rachel wordt genoemd in het Oude Testament. Op een dag komt er een jongen, Jakob, naar het dorp waar Rachel woont. Hij is verliefd op haar en wil met haar trouwen. Haar vader Laban wil dat Jakob eerst zeven jaar zijn kudde schapen hoedt. Jakob stemt toe.

Lees verder