Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Beeld op zwart

09 mei 2018 Siebrand Krul

Er is paniek uitgebroken bij een heleboel archief- en erfgoedinstellingen, heemkundekringen en oudheidkundige verenigingen in Nederland. Zo haalde Erfgoed ‘s -Hertogenbosch per direct 35.000 scans van anonieme foto’s en/of prentbriefkaarten offline. Vele vergelijkbare instellingen volgden dit voorbeeld, duizenden liefhebbers gedupeerd achterlatend. Wat is er aan de hand?

De directe aanleiding is een vonnis van de kantonrechter in Leiden. Op 5 april werd Erfgoed Leiden en Omstreken zwaar beboet voor het online publiceren van 25 anonieme prentbriefkaarten uit de jaren veertig en vijftig. Behalve een vergoeding van € 75 per foto, moet Erfgoed Leiden ook nog de proceskosten betalen (€ 12.511,23).
Erfgoed Leiden staat op het standpunt dat zij te goeder trouw heeft gehandeld: het zou gaan om anoniem gepubliceerde foto’s waarop het auteursrecht op grond van art. 38 Auteurswet door verloop van zeventig jaar na publicatie was vervallen. De kantonrechter oordeelde echter dat het niet gaat om anonieme foto’s omdat de fotograaf destijds een stempel met zijn naam gezet zou hebben op de exemplaren van de foto’s die hij aan de uitgever van de prentbriefkaarten beschikbaar stelde. Dat de prentbriefkaarten vervolgens zonder de naam van de fotograaf werden gepubliceerd, doet volgens de kantonrechter niet ter zake. Hij volgt de letter van de wet. Zo is er een geval bekend van een uitgever die een foto publiceerde van een fotograaf in het jaar waarin deze 75 jaar dood was. Toch volgde veroordeling, want in de kleine lettertjes staat: ’gerekend vanaf 31 december volgend op de sterfdatum’.

H.A. Voet, als exploitant van een antiquariaat gespecialiseerd in historische foto’s en ansichtkaarten, kocht in 1982 een collectie van vele duizenden opnamen van stads- en straatgezichten die J.F.H. Roovers (1912-2000) tussen 1935 en 1965 in Rotterdam en omgeving gemaakt had. Bij deze transactie verkreeg Voet ook het auteursrecht op deze opnamen. Momenteel is hij dus ook met succes bezig dit te gelde te maken. Dat Erfgoed Leiden uit voorzorg een regeling met auteursrechtenorganisatie Pictoright had gesloten (en waaraan zij jaarlijks € 12.5000 betaalt voor het online plaatsen van de tienduizenden foto’s waarvan de makers niet achterhaald kunnen worden) bood in dit geval geen soelaas.
Zo worden door één gewiekste handelaar met één juridische procedure de resultaten van vele jaren digitaliseringsbeleid tenietgedaan. Een groot deel van het met veel geld en moeite ontsloten en toegankelijk gemaakte cultureel erfgoed verdwijnt weer achter slot en grendel. De branchevereniging van archiefinstellingen Brain slaat alarm. Vraag is hoe lang de praktijk van de dagelijkse stortvloed van historisch materiaal op het internet kan worden geblokkeerd. Wordt vast en zeker vervolgd.
(Cor van der Heijden)


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder