Stelling

Excuses maken voor het (verre) verleden is onzinnig.

Stem

Agenda

Rotterdamse 'beroepsouwehoer'
Hallo, meneer de Uil - Waar brengt u ons naartoe? - Naar Fabeltjesland? - Eh, ja, naar Fabeltjesland. Velen zullen deze woorden van het kinderprogramma de Fabeltjeskrant kennen. De eerste afleveringen met Meneer de Uil en de andere dieren uit Fabeltjesland stammen uit 1968. Het programma werd inclusief herhalingen tot 1993 uitgezonden. Jong en oud voor de buis: ongekend.
Alex – De Kunst van Jacques Martin
Van alle helden die het pantheon van de stripwereld bevolken, is Alex een van de meest bijzondere personages. In 2018 viert Alex zijn zeventigjarige bestaan. Op 16 september 1948 was hij voor het eerst te zien in het weekblad Kuifje. Sindsdien werden twaalf miljoen albums verkocht met vertalingen naar vijftien talen. Al die tijd droeg hij eerlijkheid en rechtvaardigheid hoog in het vaandel, idealen die zijn geestelijke vader zeer dierbaar waren.

Het tapijt van Bayeux

16 april 2018 S. Krul

Over een lengte van krap zeventig meter vertelt het tapijt van Bayeux het verhaal van de Slag bij Hastings. Het fascineert niet alleen door zijn schoonheid, maar ook door zijn geheimzinnige herkomst. Dit geborduur-de epos is een van de absolute topstukken van middeleeuwse kunst en het verkeert in excellente staat, terwijl het al in 1070 gemaakt werd, een paar jaar na de beroemde slag. Alleen hoe het verhaal afloopt, vertelt het tapijt niet.

De Slag bij Hastings heeft plaats nodig – en krijgt die ook. Op negen aan elkaar genaaide, goudgele linnen banen spelen wollen garens hun spel en wekken geschiedenis tot leven. En zo staan ze ons als toen voor ogen, de schepen die het Kanaal oversteken, de koningen in hun stervensuur, de pijl die in het strijdgewoel zijn dodelijke weg vindt naar dat ene stukje huid tussen pantserhemd en helm.

Het ‘stripverhaal’eindigt raadselachtig, als aan het einde van de rechterpagina, beneden: “wordt vervolgd”. Alleen: volgende week geen nieuw deel. Al duizend jaar is het lot van de vluchtende Engelsen ongewis. Was daar niet nog de kroning van Willem in de kathedraal van Westminster? Als pendant van Eduard op de troon, met wie het tapijt de draad oppakt? Hoeveel meter waren er ooit? Nooit meer dan deze zeventig, of was er nog een bijna even lang stuk dat latere veroveringen van Willem uitbeeldde? Het blijft gissen voor de kunsthistorici …

 

Paarden aan boord. Willems vloot onderweg naar Engeland.

 

Een ander raadsel is dat van de opdrachtgever én van de uitvoerenden. Als we daarvoor het tapijt onder de loep nemen, dient gelijk gezegd dat dit geen tapijt in strikte zin is: de voorstelling is niet geweven, maar in borduursel aangebracht op een ondergrond van linnen. Het ‘tapijt’ (wandkleed) wordt voor het eerst in 1476 genoemd, in een inventaris van de kathedraal van Bayeux. Lang werd gedacht dat Mathilde, Willems gema-lin, de opdrachtgeefster was, maar daarvoor is op het werk zelf geen enkel aanknopingspunt te vinden. Odo van Bayeux dan, de man die direct garen spon bij de overwinning van zijn halfbroer? Als kersverse graaf van Kent beschikte hij over prima connecties met het St. Augustine-klooster in Canterbury, vermaard om zijn borduurkunst. Een Engels kunstwerk dus? Nee, Frans, zo beweren andere deskundigen. Wat de twijfels in stand houdt, is het feit dat het werk geen Normandische propaganda is. Zo zien we hoe Harold Normandi-sche ruiters bevrijdt uit het drijfzand bij Mont-Saint-Michel, of hoe de Normandiërs wreedheden begaan in Engeland (een brandend huis, waaruit een vrouw met kind vlucht). Over het algemeen stellen de makers van het tapijt zich neutraal op.

 

Koning Eduard de Belijder en Harold Godwinson in Winchester.

 

\Wie de ongemene uitstraling van het bijna zeventig meter lange beeldverhaal wil ervaren, moet naar het Bayeux Museum in Normandië. Daar hangt het achter glas en vertelt – nu eens vol vaart en opwinding, dan weer onderhoudend of met een zekere droefenis. Maar nergens stokt de beweging en in het heetst van de strijd verwacht je zelfs een striptekenaar met koeienletters whamm! bhoff! toing! te zien schrijven … van links naar rechts stuwt de stroom van beelden zich voort, die slechts door een paar bomen of torens van el-kaar gescheiden zijn. Onstuitbaar gaat het op de ontknoping en het slagveld af.

 

Harold zweert de eed aan Willem, hertog van Normandië op heilige relieken.

 

De scenes 32 en 33: verbijsterd kijken naar de Komeet van Halley; Harold in Westminster.

 

Op touw gezet wordt de geschiedenis met de ontmoeting tussen koning Eduard en Harold Godwinson, waarna Harold zijn reis naar Frankrijk onderneemt. De figuren zijn smal, de koppen klein, de lange lichamen voortdurend in beweging. We zien nu hoe Willem Harold als dank voor de bijstand in de strijd tegen de graaf van Bretagne tot zijn vazal maakt. Dan een cut en Engeland: Eduard overlijdt, Harold claimt de troon. Willem breekt op. Dan zoomen de makers in op de oversteek, verwijlen bij de pracht van de zeilen, de uit-monstering van de opvarenden. Hetzelfde nogmaals bij de veldslag: als het gerucht gaat dat Willem dood is, zien we die z’n helm achterover schuiven om zijn mannen te tonen dat hun koning nog springlevend is.
Onder en boven de scènes is een strook met versieringen aangebracht. Er zijn onder meer fabeldieren te zien, die soms naar parabels verwijzen. In de bovenrand verschijnt ook de komeet van Halley, die in april-mei 1066 aan de hemel stond – een veeg teken voor Harold? Hier en daar lopen scheepsmasten of de lichamen van gevallenen vanuit het voorstellingsvlak door in de sierranden – verrassend en dynamisch. Onaangenaam wordt dat oog alleen getroffen door de belettering, die zich vreemd tussen de figuren wringt. Dat suggereert dat de Latijnse tekst door andere handen aangebracht is – ná de hoofdhandeling en vóór de ornamentiek onder en boven.
Merkbaar is in elk geval dat de wreedheden van de Slag bij Hastings de makers of maaksters nog levendig voor ogen stonden.
(Janina Lingenberg)

(Openingsbeeld: De Slag bij Hastings in volle gang.)

 

Lees het volledige artikel, plus nog veel meer in het dossier ‘Engelands eigenzinnige weg’ in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Drinken, slapen, praten, lachen en huilen

Een boek van bijna vijfhonderd bladzijden over drieëneenhalve eeuw geschiedenis van de Amsterdamse herbergen is, dat zal duidelijk zijn, niet een boek dat men in één adem uitleest. Hell moet over een engelengeduld beschikken omdat hij zich als een mol door tientallen meters archiefstukken van diverse herkomst heeft moeten vreten op zoek naar bruikbare gegevens.

Lees verder

Kroniek

Willeskop eigen baas

Tweehonderd jaar geleden, op 30 september 1818 krijgt Willeskop zelfstandigheid en een eigen wapen. Wat een eer, zeker vergeleken met tegenwoordig: het buurtschap Willeskop ligt verdeeld in de gemeenten Montfoort en Oudewater. Het telt wat boerderijen en huizen langs de N228. Maar Willeskop was van 1818 tot 1989 een zelfstandige gemeente.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder