Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

De rijkste vrouw

16 april 2018 Siebrand Krul

De Amsterdamse Elisabeth Tiellens, geboren in 1652 en gestorven in 1724, was in de Gouden Eeuw de rijkste vrouw. Elisabeth was de oudste dochter van de zijdelakenkoopman Michiel Tiellens (1620-1679) en Catharina van der Ghiessen (1626-1671). Het fortuin kwam van Catharina’s vader, de zeepzieder Philips van der Ghiessen. Bij haar overlijden in 1724 liet Elisabeth het onwaarschijnlijke vermogen na van 1.900.000 gulden, nu zo’n zestien miljoen euro, 6.365 jaarlonen van een ambachtsman.

In 1675 trouwde Elisabeth met de koopman en reder Benjamin Poulle, de trotse bezitter van de nog bestaande buitenplaats Gunterstein aan de Vecht bij Breukelen. In 1691 kocht het echtpaar de heerlijke rechten van het landgoed Berkenrode bij Heemstede. Op de fundamenten van het oude kasteel aldaar lieten zij een fraaie buitenplaats bouwen. Tien jaar later overleed Poulle waardoor de nog steeds kinderloze Elisabeth zich vrouwe van Gunterstein, Tienhoven en Berkenrode mocht noemen. In 1713 hertrouwde zij op 61-jarige leeftijd met de weduwnaar Jan Trip (1664-1732), een zeer invloedrijk man in zijn dagen, die liefst vijftien keer het ambt van burgemeester van Amsterdam heeft bekleed.

 

Elisabeth Tiellens geschilderd door Nicolaes Maes in 1677.

 

Met haar nalatenschap van 1.900.000 gulden neemt zij de derde plaats in op de door Kees Zandvliet samengestelde lijst van ‘De 250 rijksten van de Gouden Eeuw’. Alleen de familie Oranje en Hans Willem Bentinck (1649-1709), de vertrouweling van Willem III, gaan haar voor met een geschat vermogen van respectievelijk 25 en 11 miljoen gulden. Zandvliet heeft berekend dat omstreeks 1700 200.000 gulden vergelijkbaar is met 1,7 miljoen euro nu. Anders gezegd, de nalatenschap van Elisabeth is dus grofweg gelijk aan ruim 16 miljoen euro, die van stadhouder-koning Willem III, die in 1702 overleed, aan 212 miljoen euro. Maar op zich zeggen deze getallen weinig, omdat het ons niets vertelt over de koopkracht.

 

Het nog bestaande buitenhuis Gunterstein.

 

In Holland verdiende een ambachtsman in 1700 zo’n 300 gulden per jaar. Een vermogen van 1.900.000 gulden stond dus globaal gelijk aan 6.365 van dergelijke jaarlonen. Heden ten dage verdient een vergelijkbare ambachtsman minstens 21.000 euro per jaar. Op deze manier gerekend is een vermogen van 200.000 gulden gelijk aan ruim 14 miljoen euro nu. Elisabeth liet dus geen 16 maar 133 miljoen euro na; prins Willem III zelfs 1,75 miljard euro.
Ik verwijs graag naar het in 2006 uitgegeven boek van Zandvliet getiteld De 250 rijksten van de Gouden Eeuw. Kapitaal, macht, familie en levensstijl. Daarin
Staat te lezen dat Louis de Geer, Louis Trip en Elias Trip in de toptienlijst de nummers 4, 7 en 8 innemen. Elisabeth mocht hen tot haar familie rekenen.
(Ben Speet)

(Openingsbeeld: Het goed Berkenrode.)

 

Lees nog meer boeiende geschiedenisverhalen in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder