Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Aan de wieg van Libië

28 maart 2018 Siebrand Krul

Zelfs popsterren blijven doorgaans wat langer. Op 18 januari 1950 landde Adrianus Pelt op luchthaven Schiphol in een door de Verenigde Naties gecharterd vliegtuig van de KLM. Het toestel kwam uit Genève en drie kwartier later vertrok Pelt alweer. Naar Libië. Daar is een boulebard naar hem vernoemd. Waarom?

Het optreden van Pelt op Schiphol beperkte zich tot een persconferentie. Met enige luchtigheid beantwoordde hij vragen van internationale journalisten. ‘Neen, koning word ik daar niet. En ook geen gouverneur. Ik moet alleen de onafhankelijkheid van het land voorbereiden.’ Of het volk geschikt is voor zelfbestuur, wilden de kritische journalisten weten. Uiteraard sprak Pelt alle vertrouwen uit in de Libiërs: ‘Ik heb de indruk dat er intelligentie genoeg in leeft.’
Het sprak na de oorlog zeker tot de verbeelding dat een landgenoot was benoemd tot Hoge Commissaris voor Libië. Het was ook een opmerkelijke opdracht voor een man die tamelijk eenvoudig als journalist bij De Telegraaf begonnen was. Zijn verdiensten op diplomatiek vlak zijn inmiddels echter zo goed als vergeten. Alleen heel af en toe duikt de naam Pelt nog wel eens op. Zoals afgelopen zomer toen Nederland probeerde te bemiddelen tussen strijdende Libische partijen die het land verscheurd en in een staat van wetteloosheid houden. Minister Koenders meende dat de Libiërs speciaal vertrouwen in ons stelden, omdat Pelt eerder het land zo succesvol aaneengesmeed had. Bruggenbouwer Pelt die aan de wieg stond van de onafhankelijke staat Libië en daar nog steeds geëerd wordt – dat roept nieuwgierigheid op. Wie was die man?

 

In 1951 wordt de Emir van Cyrenaica de nieuwe koning van Libië. Sayyid Mohammed Idris bin Muhammad al-Mahdi as-Senussi laat zich Idris van Libië noemen. (Nationaal Archief, collectie Anefo)

 

Zware, goedmoedige stem

In het Nationaal Archief ligt grofweg negen meter aan dossiers die Pelt heeft nagelaten. Daarbij zijn ook veel foto’s. Alleen al de inventaris geeft een beeld van zijn hele leven, dat op 8 mei 1892 in Koog aan de Zaan begon. Na de HBS werd hij journalist. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was hij correspondent voor De Telegraaf in Londen, respectievelijk Parijs. Vanuit die plaatsten berichtte hij over internationale politiek.
In 1920 trad Pelt in dienst als voorlichter van de Volkenbond. De pas opgerichte internationale organisatie had als doel door samenwerking oorlogen te voorkomen en vrede en veiligheid te garanderen. Pelt maakte onder andere deel uit van de Lytton-commissie die moest bemiddelen tussen China en Japan over de kwestie Mantsjoerije. Die poging liep overigens op een fiasco uit: Japan stapte uit onvrede over de uitslag uit de Volkenbond.
Bij het uitbreken van Tweede Wereldoorlog woonde Pelt in Genève, waar de Volkenbond was gezeteld. Hij nam het eerste vliegtuig naar Londen om een afspraak na te komen die hij met minister Van Kleffens van Buitenlandse Zaken eerder al had gemaakt: mocht het oorlog worden, dan zou hij directeur van de Rijksvoorlichtingsdienst worden. Meermalen beroerde in die jaren zijn ‘zware, goedmoedige stem’ vanuit Londen de ether, een stem die nog steeds het accent van de Zaankanter Westzij droeg, aldus een oud-collega van hem.

 

De medina van Tripoli.

 

Alsof hij er niet bij hoorde

Koningin Wilhelmina had minder waardering voor de kwaliteiten van Pelt als voorlichter. Zij vond hem maar ‘een eigenwijs mannetje’ en probeerde te voorkomen dat hij tot hoofdvoorlichter van het Militair Gezag zou worden benoemd. Maar tevergeefs.
In de zomer van 1945 ging de carrière verder in een stroomversnelling. Pelt maakte deel uit van de Nederlandse delegatie bij de oprichtingsvergadering van de VN San Francisco en vier jaar later – in 1949 – werd hij gekozen tot een van de drie vicesecretarissen-generaal van de Verenigde Naties, qua doel de opvolger van de Volkenbond (die in 1945 was opgeheven).
Weer een jaar later landde hij op Schiphol met een uitzonderlijke opdracht op zak. De oud-collega die zijn zware stem meermalen de ether had horen beroeren, zag een gezonde, blozende en wat gezette man. Maar vooral iemand die op een foto vol hoogwaardigheidsbekleders altijd achteraan stond met een gezicht alsof hij er niet bij hoorde en wiens naam nooit in het bijschrift werd vermeld. Maar nu trad Pelt op de voorgrond. Op hem rustte de zware taak om in naam van de VN de voormalige Italiaanse kolonie Libië naar de onafhankelijkheid te begeleiden. De moeilijkste opgave was drie gebieden – die nooit een eenheid hadden gevormd – samen tot één soevereine staat te maken. Pelt lag daarbij ook onder vuur van andere Arabische landen. Maar hij slaagde in zijn missie. Op 24 december 1951 werd het land een constitutionele monarchie met als koning Idris I.

 

Adriaan Pelt. (Nat. Archief)

 

Gouden ring

Pelt bleef nog tot februari 1952, de eerste parlementsverziekingen. Bij zijn vertrek kreeg hij van koning Idris en gouden ring. Een heel kostbare gouden ring, vertelde Pelt zijn oud-collega’s bij terugkeer op Schiphol. Later ontving hij namens de Libische regering ook een officiële medaille. In Tripoli werd bovendien een boulevard naar hem vernoemd.
Na zijn succesvolle missie was Pelt nog vijf jaar lang directeur van het Europees bureau van de VN in Genève. Daarna had hij kunnen genieten van zijn welverdiende pensioen, maar hij bleef zich inzetten voor verschillende nationale en internationale organisaties. Hij overleed in 1981 op hoge leeftijd in zijn woonplaats Genève. Dat was lang nadat in Libië in 1969 een staatsgreep was gepleegd door legerofficieren onder leiding van Moammar al-Qadhafi. Het zal hem waarschijnlijk pijn gedaan hebben.
(Karin van den Born, eindredacteur geschiedenis NTR)

 

(Openingsbeeld: Adriaan Pelt , Hoge Commissaris voor Libië, tijdens een persconferentie op Schiphol, 1950. (Nationaal Archief, collectie Anefo/foto Jac. de Nijs))

 

Lees nog meer boeiende geschiedenis in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder