Stelling

De woorden 'passie' en 'kids' zouden verboden moeten worden.

Stem

Agenda

Gevangen na de oorlog
Het Stadsmuseum te Lokeren wijdt een tentoonstelling aan het Interneringscentrum Lokeren. Na de Tweede Wereldoorlog zaten hier meer dan 20.000 personen die beschuldigd waren van collaboratie of ervoor veroordeeld waren korte of langere tijd vast. Die gevangenen kwamen uit alle lagen van de bevolking, maar het kamp van Lokeren telde relatief veel vooraanstaanden uit de Vlaamse Beweging. Het is nog altijd een gevoelige kwestie.
Los van de aarde
Dit jaar is het 235 jaar geleden (21 november 1783) dat voor het eerst de mens zich aan de zwaartekracht wist te ontworstelen. Dat gebeurde met een heteluchtballon bedacht en gebouwd door de gebroeders Montgolfier uit Annonnay in Frankrijk. Ook al wat het een kort tochtje, er ontstond meteen een hype. Reden voor het Graafs Museum in Grave (NB) om een tentoonstelling rond het thema ballonvaren te organiseren.

Ein frischer, fröhlicher Krieg

05 maart 2018 S. Krul

Wij kennen de beelden: de overvolle treinen in juli en augustus 1914 op weg naar het front. Uit de ramen hangen trossen Duitse soldaten, die zingen, lachen, zwaaien en juichen. Met Kerstmis zouden zij immers weer thuis zijn, want het zou ‘Ein frischer, fröhlicher Krieg’ worden, een sportieve kamp met uiteindelijk een glorieuze winnaar en een eervolle verliezer. Wij weten nu beter. Dit jaar herdenken wij dat honderd jaar geleden, na ettelijke miljoenen doden, eindelijk de wapens zwegen.

Exacte aantallen zijn niet te geven, slechts schattingen: zo’n zeventien miljoen militaire en burgerlijke doden, zo’n 22 miljoen gewonden en ruim 8 miljoen vermisten. Geenszins dus een frisse en vrolijke oorlog. Of de bedenker van deze uitdrukking het met deze conclusie eens is, zullen wij nooit weten. Zijn naam is de Duitse (Pruisische) historicus Heinrich Leo (1799-1878). Weinigen zullen die naam nu nog iets zeggen, maar in zijn tijd was hij in Duitsland een spraakmakend figuur, een polemist pur sang die zijn vlijmscherpe pen gebuikte om alles wat riekte naar het liberalisme en het idee dat de mens toch vooral een individu was die het recht had zichzelf te ontplooien te veroordelen en zodoende de bijnaam ‘Enfant terrible der Reaktion’ had gekregen. Tot zijn bewonderaars behoorden onder andere Georg Hegel, vooral bekend vanwege zijn dialectische geschiedsopvatting van These-Antithese-Synthese, Otto von Bismarck, de IJzeren Kanselier, de ‘Realpolitiker’ die het verdeelde Duitsland wilde omsmeden tot een trotse natie en conservatief en de nationalist Friedrich Jahn, de grondlegger van de Duitse turnbeweging.

 

Heinrich Leo.

 

In 1853, toen de Krimoorlog in alle hevigheid woedde, schreef hij in een artikel het volgende: O God verlos ons van de verrotte Europese volkeren en schenk ons een frisse, vrolijke oorlog, die door Europa raast, de bevolking schift en het schurftige gespuis vertrapt dat zich ruimtelijk zo dicht om zich heen heeft verzameld, waardoor een oppassend mens zich in deze bedompte lucht niet langer kan handhaven. Voor Leo was de oorlog namelijk een soort vurige oerkracht, dé bron van discipline, tucht en saamhorigheid, en daardoor het juiste middel om op de ruïnes van de burgerlijke, liberale samenleving van zijn tijd, een nieuwe, zuivere en onbaatzuchtige orde te bouwen gericht op die Ordnung der Massen.
Met zijn frase raakte Leo duidelijk een gevoelige snaar, waardoor deze drie woorden aan een eigen leven begonnen. In 1889 waren zij inmiddels zo ingeburgerd dat zij werden opgenomen in de herziene editie van de ‘Geflügelte Worte. Der Citatenschatz des deutschen Volkes’.

 

 

Voor zover bekend werden deze gevleugelde woorden in Nederland voor het eerst gebezigd in 1915 toen de krant ‘De Amsterdammer’ een artikel publiceerde onder de titel ‘So ein frischer, frohlicher Krieg’. Het betrof een uitje van de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht waarbij een tableau vivant werd vertoond met een tot waanzin vervallen grijnslachende moeder bij haar dode kind, een aanklacht derhalve tegen de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog.
[Ben Speet]


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Klopt het clichébeeld wel?

Alleen zestigplussers hebben de veelbesproken jaren zestig meegemaakt. Geert Buelens (van 1971) hoort daar niet bij. Nostalgie blijft dus ver weg, en maar goed ook, want zeer onsixties zegt hijzelf. Een optimistische blik op de toekomst primeerde, in een decennium dat nu vooreerst love and peace van de hippies oproept, maar in werkelijkheid extreem gewelddadig was.

Lees verder

Kroniek

RFK neergeschoten

Vijftig jaar geleden. Woensdag de 5de juni 1968, enkele minuten na middernacht. Met een grote lach op zijn gezicht stapt senator Robert (Bobby) Fitzgerald Kennedy, het V-teken gevend, van het podium in de prachtige danszaal van het Ambassadorhotel in Los Angeles, op weg naar de persconferentie. Hij loopt binnendoor, door de keuken. Een fatale route, want daar treft hij Sirhan Sirhan.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder