Stelling

Excuses maken voor het (verre) verleden is onzinnig.

Stem

Agenda

Rotterdamse 'beroepsouwehoer'
Hallo, meneer de Uil - Waar brengt u ons naartoe? - Naar Fabeltjesland? - Eh, ja, naar Fabeltjesland. Velen zullen deze woorden van het kinderprogramma de Fabeltjeskrant kennen. De eerste afleveringen met Meneer de Uil en de andere dieren uit Fabeltjesland stammen uit 1968. Het programma werd inclusief herhalingen tot 1993 uitgezonden. Jong en oud voor de buis: ongekend.
Alex – De Kunst van Jacques Martin
Van alle helden die het pantheon van de stripwereld bevolken, is Alex een van de meest bijzondere personages. In 2018 viert Alex zijn zeventigjarige bestaan. Op 16 september 1948 was hij voor het eerst te zien in het weekblad Kuifje. Sindsdien werden twaalf miljoen albums verkocht met vertalingen naar vijftien talen. Al die tijd droeg hij eerlijkheid en rechtvaardigheid hoog in het vaandel, idealen die zijn geestelijke vader zeer dierbaar waren.

Ein frischer, fröhlicher Krieg

05 maart 2018 S. Krul

Wij kennen de beelden: de overvolle treinen in juli en augustus 1914 op weg naar het front. Uit de ramen hangen trossen Duitse soldaten, die zingen, lachen, zwaaien en juichen. Met Kerstmis zouden zij immers weer thuis zijn, want het zou ‘Ein frischer, fröhlicher Krieg’ worden, een sportieve kamp met uiteindelijk een glorieuze winnaar en een eervolle verliezer. Wij weten nu beter. Dit jaar herdenken wij dat honderd jaar geleden, na ettelijke miljoenen doden, eindelijk de wapens zwegen.

Exacte aantallen zijn niet te geven, slechts schattingen: zo’n zeventien miljoen militaire en burgerlijke doden, zo’n 22 miljoen gewonden en ruim 8 miljoen vermisten. Geenszins dus een frisse en vrolijke oorlog. Of de bedenker van deze uitdrukking het met deze conclusie eens is, zullen wij nooit weten. Zijn naam is de Duitse (Pruisische) historicus Heinrich Leo (1799-1878). Weinigen zullen die naam nu nog iets zeggen, maar in zijn tijd was hij in Duitsland een spraakmakend figuur, een polemist pur sang die zijn vlijmscherpe pen gebuikte om alles wat riekte naar het liberalisme en het idee dat de mens toch vooral een individu was die het recht had zichzelf te ontplooien te veroordelen en zodoende de bijnaam ‘Enfant terrible der Reaktion’ had gekregen. Tot zijn bewonderaars behoorden onder andere Georg Hegel, vooral bekend vanwege zijn dialectische geschiedsopvatting van These-Antithese-Synthese, Otto von Bismarck, de IJzeren Kanselier, de ‘Realpolitiker’ die het verdeelde Duitsland wilde omsmeden tot een trotse natie en conservatief en de nationalist Friedrich Jahn, de grondlegger van de Duitse turnbeweging.

 

Heinrich Leo.

 

In 1853, toen de Krimoorlog in alle hevigheid woedde, schreef hij in een artikel het volgende: O God verlos ons van de verrotte Europese volkeren en schenk ons een frisse, vrolijke oorlog, die door Europa raast, de bevolking schift en het schurftige gespuis vertrapt dat zich ruimtelijk zo dicht om zich heen heeft verzameld, waardoor een oppassend mens zich in deze bedompte lucht niet langer kan handhaven. Voor Leo was de oorlog namelijk een soort vurige oerkracht, dé bron van discipline, tucht en saamhorigheid, en daardoor het juiste middel om op de ruïnes van de burgerlijke, liberale samenleving van zijn tijd, een nieuwe, zuivere en onbaatzuchtige orde te bouwen gericht op die Ordnung der Massen.
Met zijn frase raakte Leo duidelijk een gevoelige snaar, waardoor deze drie woorden aan een eigen leven begonnen. In 1889 waren zij inmiddels zo ingeburgerd dat zij werden opgenomen in de herziene editie van de ‘Geflügelte Worte. Der Citatenschatz des deutschen Volkes’.

 

 

Voor zover bekend werden deze gevleugelde woorden in Nederland voor het eerst gebezigd in 1915 toen de krant ‘De Amsterdammer’ een artikel publiceerde onder de titel ‘So ein frischer, frohlicher Krieg’. Het betrof een uitje van de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht waarbij een tableau vivant werd vertoond met een tot waanzin vervallen grijnslachende moeder bij haar dode kind, een aanklacht derhalve tegen de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog.
[Ben Speet]


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Drinken, slapen, praten, lachen en huilen

Een boek van bijna vijfhonderd bladzijden over drieëneenhalve eeuw geschiedenis van de Amsterdamse herbergen is, dat zal duidelijk zijn, niet een boek dat men in één adem uitleest. Hell moet over een engelengeduld beschikken omdat hij zich als een mol door tientallen meters archiefstukken van diverse herkomst heeft moeten vreten op zoek naar bruikbare gegevens.

Lees verder

Kroniek

Willeskop eigen baas

Tweehonderd jaar geleden, op 30 september 1818 krijgt Willeskop zelfstandigheid en een eigen wapen. Wat een eer, zeker vergeleken met tegenwoordig: het buurtschap Willeskop ligt verdeeld in de gemeenten Montfoort en Oudewater. Het telt wat boerderijen en huizen langs de N228. Maar Willeskop was van 1818 tot 1989 een zelfstandige gemeente.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder