Stelling

Gelukkig bestaat er geen buitenaards leven

Stem

Agenda

Gewapend met Schoonheid
Bij het zien van imposante kastelen, glimmende harnassen en dodelijke wapens denken we bijna altijd aan mannen. Maar wie macht en kracht alleen met ridders en mannelijkheid associeert, komt bedrogen uit. Op het Muiderslot is tot eind oktober de tentoonstelling ‘Gewapend met Schoonheid’ te zien waarin de machtsmiddelen van de vrouw, vaak onzichtbaar, maar des te voelbaarder, centraal staan.
Vergeten kroonprins
Vierhonderd jaar geleden werd Filips Willem van Oranje begraven in de Sint-Sulpitiuskerk te Diest. Naar aanleiding van dit jubileum is er een tentoonstelling samengesteld, die niet alleen enkele hoofdrolspelers van de Opstand belicht, maar ook het leven in en rond de Oranjestad zelf.

Belgisch trekpaard

12 februari 2018 S. Krul

Stoer, zwaarbespierd en breedgeschouderd, dat zijn Belgische trekpaarden. Het zijn koudbloedigen, met een zachtaardig karakter en vermogen om zware lasten te trekken en in gezapig tempo te verplaatsen. Er zijn ongeveer 300 fokkers van Belgische trekpaarden en het aantal in het Stamboek ingeschreven dieren bedraagt zo’n 7.500.

De Koninklijke Maatschappij het Belgisch Trekpaard (KMBT) houdt sinds 1886 het stamboek bij en waakt over de toepassing, ontwikkeling en verbetering van de rasstandaard in de fokkerij. Het Belgisch Trekpaard maakt deel uit van een bredere traditie van koudbloedpaardrassen in noordwest-Europa, waarin het Belgisch trekpaard een grote inbreng heeft (gehad). Vanaf de 19de eeuw begon de doelbewuste selectie uit en kruising van verschillende regionale types trekpaarden (Denderstreek, gebied rond Nijvel en dal van de Méhaigne). Onder meer met behulp van de nieuwe inzichten in de diergeneeskunde kon men zo een paard bekomen met voldoende trekkracht. Vooral de fokkerijen in de streek rond Vollezele genoten al snel internationale faam. De trekpaarden werden omstreeks 1900 uitgevoerd naar onder meer Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië en de VS. De veelgebruikte benaming Brabants trekpaard of ‘Brabander’ stamt uit de hoogdagen van deze exportgerichte fokkerij.

 

Een Belgisch trekpaard geschilderd door Henry Schouten.

 

Rasverspreiding

Deze diaspora heeft geleid tot een nog steeds doorlevende fokkerij en export van het Belgisch trekpaard in en naar diverse delen van de wereld. Ze heeft ook aanleiding gegeven tot de oprichting van eigen stamboeken die bestaan uit Belgische trekpaarden of uit koudbloedpaarden met inbreng van de genetica van het Belgisch trekpaard, zoals bijvoorbeeld het Nederlands trekpaard, het Cheval Trait du Nord en de Duitse Kaltblut-rassen. De Amerikaanse Belgian draft horses, afstammelingen van geëxporteerde Belgische trekpaarden, evolueerden in de 20ste eeuw tot grote paarden met fijnere benen, waaruit enkele Vlaamse fokkers het sinds 2005 erkende Vlaamse paard kweekten.

 

Belgische trekpaarden spelen een belangrijke rol in de maandagse Paasprocessie in Hakendover.

 

Natiepaarden

De landbouw- en nijverheidssector draaide tot de jaren 1950-1960 in belangrijke mate op de inzet van trekpaarden. Niet toevallig heet het trekpaard in de volksmond ‘boerenpaard’. Boeren gebruikten het trekpaard om het land te bewerken en zware lasten en karren te trekken. Dit laatste deden trekpaarden ook in de mijnbouw, binnenscheepvaart, verhuissector en – als natiepaarden – in de Antwerpse haven. De Belgische trekpaarden hadden een sterke invloed op het leven van de (plattelands)bevolking en bepaalden mee de streekidentiteit. Toen na de Tweede Wereldoorlog tractoren meer en meer de trekpaarden vervingen, namen de activiteiten van de fokkerijen snel af. Maar het trekpaard en zijn cultuur verdwenen nooit helemaal. Fokkers bleven het ras koesteren en kweekten vanaf dan vooral als hobby.
Slechts een beperkt aantal traditiedragers werken vandaag nog altijd met dit prachtige dier. Zij beschikken over de uitgebreide kennis en vaardigheden en het roerende erfgoed, zoals traditionele voer- en werktuigen. De techniek van mennen op het kordeel (koord of enkele lijn) bijvoorbeeld, gebeurt met één hand zodat de andere hand vrij is om het werktuig (bv. een ploeg) vast te houden. Menners gebruiken een specifieke streekgebonden taal om hun trekpaard te leiden, bijvoorbeeld Djut om rechts te draaien, eir om links te draaien. In (trek)wedstrijden, jaarmarkten, stoeten, processies en andere immateriële erfgoedtradities stelen deze kolossen dikwijls de show. Bovendien zijn ook de specifieke ambachten zoals de hoefsmederij en de gareelmakerij onlosmakelijk met de trekpaarden verbonden.

 

 

Jeugdherinneringen

Er is vandaag een groeiende tendens om trekpaarden opnieuw in te zetten in bijvoorbeeld natuurbeheer en te benutten in sectoren zoals toerisme, recreatie, sport en sociale economie.
Het Belgisch trekpaard spreekt nog altijd tot de verbeelding en wordt vaak afgebeeld of verbeeld in diverse kunstdisciplines. Het trekpaard is een waar symbool, niet alleen voor het rurale verleden, maar ook voor de streek van Vlaams-Brabant.
Voor velen is de passie geworteld in een familiale geschiedenis eigen aan een rurale context van landbouwers of kleine ondernemers. Zij hebben nog eigen jeugdherinneringen aan de aanwezigheid en arbeid van trekpaarden op het familiaal bedrijf en kennen overgeleverde verhalen over de rol van het trekpaard die meerdere generaties (tot honderd jaar) teruggaan. In die zin vormt het trekpaard een getuige van pre-machinale arbeid in een periode van voor de doorbraak van de tractor, gebaseerd op specifieke kennis, gebruiken en vaardigheden, die eigen zijn aan de omgang met het trekpaard en die in relatie staan tot specifiek materiaal zoals ploegen, karren, … Deze waarde van het trekpaard en de interesse in het documenteren, doorgeven en toepassen van technieken worden gedeeld door professionelen en vrijwilligers uit de erfgoedsector, hobbyboeren en trekpaardenmenners.

 

Een keuring in 2009. Keuringen spelen een belangrijke rol in het beschermen en diversiviëren van het ras.

 

Bron van energie

Bovendien staat het Belgisch trekpaard ook symbool voor een nationale trots en een regionale identiteit, waarbij dit laatste sterk leeft in de provincie Vlaams-Brabant en meer specifiek in de Groene Gordel, waaronder de regio Pajottenland en Zennevallei, en in de streek rond Geraardsbergen. Hierbij wordt het trekpaard, mede vanwege zijn zachtaardig karakter, verbonden met noties als werkkracht, goedmoedigheid en natuurlijkheid. Deze perceptie leidt ook tot reële toepassingen die het paard herwaarderen als ecologische en milieuvriendelijke bron van energie en mobiliteit in natuurbeheer en bosbouw, en als partner in sociale economie- en welzijnsprojecten.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Innige relatie

Abdul Karim is pas 24 wanneer hij in 1887 uit Indië in Engeland aankomt als persoonlijke tafeldienaar van koningin Victoria. De vroegere assistent-klerk van de gevangenis in Agra promoveert spoedig tot privé-secretaris of Munshi van de keizerin van India herself; hij leert haar Urdu, instrueert Indiase zaken en wordt haar favoriete gezelschap.

Lees verder

Kroniek

Karl verliest zijn stad

Op 10 mei 1953, 65 jaar geleden, werd de Saksische stad Chemnitz hernoemd tot Karl-Marx-Stadt. Dat was een uitloper van het ‘Marx-jaar’ en ook, zo verklaarde ministerpresident Otto Grotewohl van de DDR, een hommage aan de sterke arbeideristische traditie van de stad. Naar de mening van al die arbeiders werd niet getaald.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder