Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Pausbul naar Brussel

21 januari 2018 Siebrand Krul

Elk jaar stroomt een ontzagwekkende hoeveelheid ‘nieuwe’ archieven van tien kilometer lengte in het Brusselse Rijksarchief. Daar kijken ze niet van op. Maar de verwerving van een 15de-eeuwse pauselijke bul is zonder meer uitzonderlijk. Het behoort tot het openbaar domein, en is van onschatbare waarde. De bul in kwestie kwam dankzij de opmerkzaamheid van het Brusselse Veilinghuis Henri Godts terecht waar ze hoort, kosteloos.

Archief dat is gevormd door een overheidsinstantie behoort tot het openbaar domein, want is gevormd door een instelling die gefinancierd werd of wordt door de gemeenschap. Een dergelijk archiefstuk kan nooit eigendom worden van een privépersoon. Naast het juridische aspect speelt ook de historische waarde een rol. Archieven beheren de getuigen van onze geschiedenis. Hoewel hun historische waarde onschatbaar is, is hun marktwaarde nihil, aangezien ze wettelijk niet mogen worden verkocht. Archief van privépersonen of -organisaties kan in bepaalde omstandigheden wel worden verkocht.
Hierover bestaat nog veel onwetendheid, ook bij verkopers of antiquairs. Zo weet niet iedereen dat de archieven van kerken van vóór 1796 ook tot het openbaar domein behoren. Ze zijn niet meer het eigendom van de kerken, zeker niet van privépersonen, maar behoren volgens de wet tot het patrimonium van de, in dit geval Belgische, staat.

Bulla
Recent deed er zich een voorbeeld voor, toen een pauselijke bul uit 1430 opdook bij het Veilinghuis Henri Godts in Brussel. Een pauselijke bul bevat instructies en openbaarmakingen. In de oorkondeleer wordt de term bul gereserveerd voor plechtige pauselijke oorkonden die voorzien zijn van een bulla, een gouden of loden zegel. Het gaat in dit geval om een bul van paus Martinus V aan het kapittel van Sint-Guido in Anderlecht, geschreven op perkament en voorzien van het pauselijke zegel. De collegiale Sint-Pieter-en-Sint-Guidokerk is een gotische kerk aan het Dapperheidsplein in Anderlecht. Het adjectief ‘collegiaal’ betekent dat er een kapittel van kanunniken gevestigd was. Het archief van Sint-Guido vormt met zijn 19 strekkende meter een belangrijk bestand voor het Rijksarchief te Brussel. Met deze bul wordt daar een mooie getuigenis van de organisatie van de ziekenzorg in het 15de-eeuwse Brussel aan toegevoegd.

Antiquariaat Godts
Henri Godts heeft zijn volledige medewerking verleend aan de teruggave van deze bul aan de gemeenschap. Het stuk werd zonder enige financiële vergoeding overgemaakt aan het Rijksarchief te Brussel. Hierdoor worden de archiefbestanden verrijkt ten bate van het onderzoek en de toekomstige generaties. Het Rijksarchief betuigt zijn dankbaarheid aan het Antiquariaat Henri Godts, en aan de houder van het document, mede in naam van de wetenschappelijke gemeenschap en de burgers van dit land, voor de verantwoordelijkheid en burgerzin waarmee ze hebben bijgedragen tot de overdracht van dit bijzonder waardevolle document.
Deze pauselijke bul uit de 15de eeuw is een mooie, eerste aanwinst voor de bestanden van het vernieuwde Rijksarchief te Brussel. Tot april 2017 opereerde het Rijksarchief te Brussel (Anderlecht) vanuit een verouderd en te klein gebouw in Anderlecht, aan de Fernand Demetskaai. Tussen april en augustus is het verhuisd naar Vorst en veranderde de naam in kortweg ‘Rijksarchief te Brussel’.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder