Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Mythen, symbolen en ras

21 januari 2018 Siebrand Krul

De tentoonstelling De SS, veelzijdig extremisme in het Nationaal Bevrijdingsmuseum te Groesbeek handelt over de structuur en intenties van een van de meest misdadige organisaties van de vorige eeuw. Het ‘veelzijdige’ betreft de terreinen waar de Schutzstaffel opereerde: het bedrijfsleven, de Holocaust en de programma’s rond raszuiverheid. Een bescheiden en ongemakkelijke expositie.

Anton Loibl was in de jaren dertig als SS-Hauptsturmführer de chauffeur van Hitler. In zijn vrije tijd was hij uitvinder en bedacht hij de fietspedaalreflector. Zijn baas Himmler verzorgde het patent, waarna hij als aandeelhouder met de behaalde winst het Lebensborn-project financierde. Doel van dit project was dat Arische vrouwen zoveel mogelijk kinderen moesten krijgen. Daartoe werden klinieken geopend waarin ze konden bevallen van (buitenechtelijke) kinderen. Er werden ook honderdduizenden kinderen uit Oost-Europa ontvoerd, met als doel deze in pleeggezinnen te germaniseren. Een ander programma was SS-Ahnenerbe, waarin door mythen- en runenanalyse, wetenschappelijke expedities en skelettenonderzoek naar het bewijs voor de superioriteit van het Germaanse ras werd gezocht. Een van de slachtoffers was Levi Kahn uit Brunssum, wiens ontzielde lichaam werd toegevoegd aan de Joodse Skeletten Collectie voor ‘wetenschappelijk onderzoek’.

 

Lebensbornkliniek van de SS.

 

Genoemde feiten geven aan hoe systematisch en allesomvattend de SS te werk ging, zowel in ideologie als in bruutheid – in vrijwel alle SS-bedrijven werd gebruik gemaakt van slavenarbeid en veel kinderen uit Oost-Europa werden later alsnog naar de door de SS gerunde concentratie- of vernietigingskampen gestuurd.
De tentoonstelling bestaat uit acht thema’s (respectievelijk ‘Opkomst’, ‘Het SS-bedrijf’, ‘De Waffen-SS’, ‘Ras’, ‘Wewelsburg’, ‘Holocaust’, ‘Na de oorlog’ en ‘Vandaag’), die worden geïllustreerd door biografieën of levensverhalen van daders als Anton Loibl en slachtoffers als Levi Kahn. Het is dus vooral een verhalende tentoonstelling, met relatief weinig historisch materiaal.
Het extremisme heeft niet alleen vele gezichten, het past zich ook aan. Zo bestond de Waffen-SS aanvankelijk uit geselecteerde model-Duitsers, maar werden er naarmate de oorlog zich uitbreidde eerst vrijwilligers gerekruteerd in landen die door de nazi’s als Arisch werden beschouwd (waaronder 20.000 Nederlanders) en later uit heel Europa. De samenstellers wijzen erop dat de Waffen-SS aldus eigenlijk een ‘multiculturele’ organisatie werd. Een wat ongelukkig gekozen woord, aangezien de multiculturele samenleving juist open en democratisch is. De grootste verdienste van de tentoonstelling is dat het verhaal zonder omhaal wordt verteld, waarbij de minder bekende feiten rond racisme en geweld volop aandacht krijgen. In het licht van het oplaaiende moderne extremisme moet je zelfs stellen dat de discussie actueler is dan ooit.
(Jaap Krol)

 

SS’ers als beveiligers bij het Olympisch Stadion in Berlijn, 1936.

 

Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945
Wylerbaan 4, Groesbeek. www.bevrijdingsmuseum.nl
De SS, veelzijdig extremisme
Tot en met 15 april, ma-za 10-17, zo 12-17

(Openingsbeeld: Metingen in Tibet.)

 

Lees nog meer tentoonstellingstips in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder