Stelling

Klimaatgeschiedenis verdient meer aandacht

Stem

Agenda

Mythen, symbolen en ras
De tentoonstelling De SS, veelzijdig extremisme in het Nationaal Bevrijdingsmuseum te Groesbeek handelt over de structuur en intenties van een van de meest misdadige organisaties van de vorige eeuw. Het ‘veelzijdige’ betreft de terreinen waar de Schutzstaffel opereerde: het bedrijfsleven, de Holocaust en de programma’s rond raszuiverheid. Een bescheiden en ongemakkelijke expositie.
Weg naar de stad
Als hoofdstad van de Europese Unie telt het stedelijk gebied Brussel op dit moment 1,8 miljoen inwoners. Met 180 nationaliteiten is het met recht een wereldstad. De tentoonstelling Gastvrij Brussel? / Bruxelles terre d’accuil? in het Joods Museum van België belicht de geschiedenis en actualiteit van de Brusselse migratie.

Spijkerschrift: nog veel werk

04 januari 2018 skrul

In Mesopotamië (3000 v.Chr.-70 n.Chr) zijn de oudste vormen van literatuur en recht gevonden en belangrijke ontdekkingen in de wetenschap en techniek gedaan. Al deze ontwikkelingen zijn op kleitabletten in spijkerschrift vastgelegd. Met een hausse aan nieuw gevonden kleitabletten kunnen grote blinde vlekken over de oudste geschiedenis worden ingevuld. Dat levert een schat aan belangrijke informatie op, aldus hoogleraar Assyriologie Caroline Waerzeggers.

‘Wat moeten we in hemelsnaam met het spijkerschrift?’ Deze vraag krijgen assyriologen weleens te horen. Desondanks is Waerzeggers, net aangesteld op de Leidse leerstoel, positief gestemd over de bestudering van dit schrift uit het oude Mesopotamië. ‘Mesopotamië is vanwege haar chronologische prioriteit belangrijk in de geschiedenis van de mensheid. Bijvoorbeeld op het vlak van staatsvorming, literatuur, wetenschap en ideeën over vrijheid en burgerschap.’

Erfgenaam van Mesopotamië
Bovendien moeten assyriologen de plaats die Mesopotamië heeft in de wereldgeschiedenis beter belichten, vindt Waerzeggers. ‘Mesopotamië wordt vaak voorgesteld als een aanloop naar het Europese wonder: eerst werd in ‘de Oriënt’ de fakkel van de beschaving ontstoken, en vervolgens brachten de Grieken deze naar Europa. Mesopotamië hoort, volgens deze visie, bij ‘ons’. Maar zo sluit je vele groepen mensen uit, die ook erfgenaam zijn van Mesopotamië. Door onze fixatie op Griekenland en de wereld van de Bijbel, schrijven wij de complexe doorwerkingen in de eigen regio en ook de kruisbestuiving met gebieden ten Oosten van Mesopotamië, met name Iran, Afghanistan en Centraal-Azië systematisch uit de geschiedenisboeken.’ Daar moet verandering in komen, vindt Waerzeggers. Mesopotamië heeft een grotere relevantie voor de diepe geschiedenis van de mensheid, als collectief proces, dan we tot nu toe te horen krijgen. ‘Ook wanneer we naar onze eigen maatschappij kijken, vormt Mesopotamië een gedeeld moment in de geschiedenis van verschillende bevolkingsgroepen.’

 

Wetenschappers van de Katholieke Universiteit Leuven en van de Rijksuniversiteit Leiden verrichten onderzoek in het voormalige Mesopotamië.

Illegale opgravingen en handel
Tegelijkertijd signaleert Waerzeggers een probleem dat door de assyriologie moet worden geadresseerd. In de afgelopen twintig jaar zijn talloze kleitabletten via illegale opgravingen en handel terechtkomen bij verzamelaars. Veel assyriologen zien het als hun plicht om deze teksten te publiceren in samenwerking met de eigenaars. Dat levert een dilemma op: wordt door de bestudering de marktwaarde van zo’n gestolen kleitablet verhoogd, en roof aangemoedigd? Of moeten assyriologen zich enkel bekommeren om de historische waarde ervan? Waerzeggers vindt dat assyriologen zich meer op eigen initiatief over dit dilemma moeten uitspreken, in plaats van dat ze door buitenstaanders ter verantwoording worden geroepen. Ook onderling zouden assyriologen het debat moeten aangaan over de vraag wanneer het (on)verantwoord is om een tablet te bestuderen.
De tabletten die inmiddels gevonden en gedocumenteerd zijn, moeten nog kritischer worden bekeken. In welke context zijn de teksten geschreven, hoe moeten we ze interpreteren? ‘Kortom: een open veld wacht op ons’, is haar hoopvolle conclusie over de toekomst van assyriologie.

 

Caroline Waerzeggers houdt haar oratio.

Waarom was Mesopotamië zo belangrijk?
Het grondgebied Mesopotamië lag grotendeels in het huidige Irak, maar besloeg ook een gedeelte van het tegenwoordige Syrië, Turkije en Iran. Tussen ongeveer 3000 v.Chr. en 70 n.Chr. werd er in deze regio gebruik gemaakt van spijkerschrift. Honderdduizenden kleitabletten en inscripties zijn bewaard gebleven. Zij geven een goed beeld van de politieke, maatschappelijke en culturele ontwikkelingen in de loop van deze drie millennia. Naast belangrijke ontdekkingen op het vlak van wetenschap en techniek, zijn in deze regio ook de oudste vormen van literatuur, recht en boekhouding gevonden. Toen de Perzen en daarna Alexander de Grote het gebied (in de 4de eeuw v. Chr.) veroverden, werd deze kennis overgebracht naar het klassieke Griekenland, en later naar andere Europese landen. Mesopotamië wordt daarom beschouwd als een bakermat van de Westerse cultuur. De ontwikkelingen in het Midden-Oosten zelf en de contacten tussen Mesopotamië, Iran en Centraal-Azië zijn daarentegen veel minder goed bestudeerd.

 

Nee, dit is geen namaak.

 


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

De Führer uit Bouillon

In de Belgische televisiereeks De Nieuwe Orde legde Maurice De Wilde in de jaren 1980 collaborateurs uit WO II op de rooster. Alleen door Léon Degrelle, voor de doodstraf in Spanje ondergedoken, werd de scherprechter zo niet platgewalst dan toch dood gebulderd. In extreem-rechtse hoek had Vlaanderen het VNV, in Wallonië groeide Rex, geleid door Degrelle. In 1936 brak Rex spectaculair door, maar was in 1939 alweer uitgeteld, waarna de politicus tijdens de Duitse bezetting voor de militaire collaboratie koos.

Lees verder

Kroniek

Val van Falaise

Precies zeshonderd jaar geleden, in januari 1418, is de verrassing enorm als de onneembaar geachte vesting Falaise zich overgeeft aan koning Hendrik V van Engeland. Nu is Normandië geheel in Engelse handen. Fort Falaise was omstreeks 1120 gebouwd als residentie van de hertogen van Normandië, door de zoon van Willem de Veroveraar.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder