Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Spijkerschrift: nog veel werk

04 januari 2018 Siebrand Krul

In Mesopotamië (3000 v.Chr.-70 n.Chr) zijn de oudste vormen van literatuur en recht gevonden en belangrijke ontdekkingen in de wetenschap en techniek gedaan. Al deze ontwikkelingen zijn op kleitabletten in spijkerschrift vastgelegd. Met een hausse aan nieuw gevonden kleitabletten kunnen grote blinde vlekken over de oudste geschiedenis worden ingevuld. Dat levert een schat aan belangrijke informatie op, aldus hoogleraar Assyriologie Caroline Waerzeggers.

‘Wat moeten we in hemelsnaam met het spijkerschrift?’ Deze vraag krijgen assyriologen weleens te horen. Desondanks is Waerzeggers, net aangesteld op de Leidse leerstoel, positief gestemd over de bestudering van dit schrift uit het oude Mesopotamië. ‘Mesopotamië is vanwege haar chronologische prioriteit belangrijk in de geschiedenis van de mensheid. Bijvoorbeeld op het vlak van staatsvorming, literatuur, wetenschap en ideeën over vrijheid en burgerschap.’

Erfgenaam van Mesopotamië
Bovendien moeten assyriologen de plaats die Mesopotamië heeft in de wereldgeschiedenis beter belichten, vindt Waerzeggers. ‘Mesopotamië wordt vaak voorgesteld als een aanloop naar het Europese wonder: eerst werd in ‘de Oriënt’ de fakkel van de beschaving ontstoken, en vervolgens brachten de Grieken deze naar Europa. Mesopotamië hoort, volgens deze visie, bij ‘ons’. Maar zo sluit je vele groepen mensen uit, die ook erfgenaam zijn van Mesopotamië. Door onze fixatie op Griekenland en de wereld van de Bijbel, schrijven wij de complexe doorwerkingen in de eigen regio en ook de kruisbestuiving met gebieden ten Oosten van Mesopotamië, met name Iran, Afghanistan en Centraal-Azië systematisch uit de geschiedenisboeken.’ Daar moet verandering in komen, vindt Waerzeggers. Mesopotamië heeft een grotere relevantie voor de diepe geschiedenis van de mensheid, als collectief proces, dan we tot nu toe te horen krijgen. ‘Ook wanneer we naar onze eigen maatschappij kijken, vormt Mesopotamië een gedeeld moment in de geschiedenis van verschillende bevolkingsgroepen.’

 

Wetenschappers van de Katholieke Universiteit Leuven en van de Rijksuniversiteit Leiden verrichten onderzoek in het voormalige Mesopotamië.

Illegale opgravingen en handel
Tegelijkertijd signaleert Waerzeggers een probleem dat door de assyriologie moet worden geadresseerd. In de afgelopen twintig jaar zijn talloze kleitabletten via illegale opgravingen en handel terechtkomen bij verzamelaars. Veel assyriologen zien het als hun plicht om deze teksten te publiceren in samenwerking met de eigenaars. Dat levert een dilemma op: wordt door de bestudering de marktwaarde van zo’n gestolen kleitablet verhoogd, en roof aangemoedigd? Of moeten assyriologen zich enkel bekommeren om de historische waarde ervan? Waerzeggers vindt dat assyriologen zich meer op eigen initiatief over dit dilemma moeten uitspreken, in plaats van dat ze door buitenstaanders ter verantwoording worden geroepen. Ook onderling zouden assyriologen het debat moeten aangaan over de vraag wanneer het (on)verantwoord is om een tablet te bestuderen.
De tabletten die inmiddels gevonden en gedocumenteerd zijn, moeten nog kritischer worden bekeken. In welke context zijn de teksten geschreven, hoe moeten we ze interpreteren? ‘Kortom: een open veld wacht op ons’, is haar hoopvolle conclusie over de toekomst van assyriologie.

 

Caroline Waerzeggers houdt haar oratio.

Waarom was Mesopotamië zo belangrijk?
Het grondgebied Mesopotamië lag grotendeels in het huidige Irak, maar besloeg ook een gedeelte van het tegenwoordige Syrië, Turkije en Iran. Tussen ongeveer 3000 v.Chr. en 70 n.Chr. werd er in deze regio gebruik gemaakt van spijkerschrift. Honderdduizenden kleitabletten en inscripties zijn bewaard gebleven. Zij geven een goed beeld van de politieke, maatschappelijke en culturele ontwikkelingen in de loop van deze drie millennia. Naast belangrijke ontdekkingen op het vlak van wetenschap en techniek, zijn in deze regio ook de oudste vormen van literatuur, recht en boekhouding gevonden. Toen de Perzen en daarna Alexander de Grote het gebied (in de 4de eeuw v. Chr.) veroverden, werd deze kennis overgebracht naar het klassieke Griekenland, en later naar andere Europese landen. Mesopotamië wordt daarom beschouwd als een bakermat van de Westerse cultuur. De ontwikkelingen in het Midden-Oosten zelf en de contacten tussen Mesopotamië, Iran en Centraal-Azië zijn daarentegen veel minder goed bestudeerd.

 

Nee, dit is geen namaak.

 


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder