Stelling

Moeten vakbonden niet radicaler worden?

Stem

Agenda

Welluidend erfgoed
Bij de naam Gilbert d’Haen gaat er niet onmiddellijk een belletje rinkelen. Nochtans hebben veel Vlamingen – in het bijzonder ouderen – werk van de Antwerpse fotograaf (geb. 1932) gezien. Vooral in de jaren zestig verschenen zijn foto’s in katholieke publicaties in Vlaanderen. Hij maakte talloos veel communieportretten en huwelijksreportages. In 2012 schonk hij 280.000 negatieven aan het Antwerpse Fotomuseum.
Bakermat van de beschaving
Het is alsof je rondstruint in een sprookjesachtige bazaar in Isfahan en stuit op allerlei exclusieve koopwaar. In de tentoonstelling Iran – Bakermat van de beschaving sta je oog in oog met 200 unieke vondsten uit Iran. Aan de hand van kleitabletten met spijkerschrift, gouden drinkbekers en sieraden, bronzen wapens en prachtig beschilderd aardewerk volg je het spoor van de geschiedenis van een van de oudste en meest bijzondere culturen ter wereld.

Spijkerschrift: nog veel werk

04 januari 2018 S. Krul

In Mesopotamië (3000 v.Chr.-70 n.Chr) zijn de oudste vormen van literatuur en recht gevonden en belangrijke ontdekkingen in de wetenschap en techniek gedaan. Al deze ontwikkelingen zijn op kleitabletten in spijkerschrift vastgelegd. Met een hausse aan nieuw gevonden kleitabletten kunnen grote blinde vlekken over de oudste geschiedenis worden ingevuld. Dat levert een schat aan belangrijke informatie op, aldus hoogleraar Assyriologie Caroline Waerzeggers.

‘Wat moeten we in hemelsnaam met het spijkerschrift?’ Deze vraag krijgen assyriologen weleens te horen. Desondanks is Waerzeggers, net aangesteld op de Leidse leerstoel, positief gestemd over de bestudering van dit schrift uit het oude Mesopotamië. ‘Mesopotamië is vanwege haar chronologische prioriteit belangrijk in de geschiedenis van de mensheid. Bijvoorbeeld op het vlak van staatsvorming, literatuur, wetenschap en ideeën over vrijheid en burgerschap.’

Erfgenaam van Mesopotamië
Bovendien moeten assyriologen de plaats die Mesopotamië heeft in de wereldgeschiedenis beter belichten, vindt Waerzeggers. ‘Mesopotamië wordt vaak voorgesteld als een aanloop naar het Europese wonder: eerst werd in ‘de Oriënt’ de fakkel van de beschaving ontstoken, en vervolgens brachten de Grieken deze naar Europa. Mesopotamië hoort, volgens deze visie, bij ‘ons’. Maar zo sluit je vele groepen mensen uit, die ook erfgenaam zijn van Mesopotamië. Door onze fixatie op Griekenland en de wereld van de Bijbel, schrijven wij de complexe doorwerkingen in de eigen regio en ook de kruisbestuiving met gebieden ten Oosten van Mesopotamië, met name Iran, Afghanistan en Centraal-Azië systematisch uit de geschiedenisboeken.’ Daar moet verandering in komen, vindt Waerzeggers. Mesopotamië heeft een grotere relevantie voor de diepe geschiedenis van de mensheid, als collectief proces, dan we tot nu toe te horen krijgen. ‘Ook wanneer we naar onze eigen maatschappij kijken, vormt Mesopotamië een gedeeld moment in de geschiedenis van verschillende bevolkingsgroepen.’

 

Wetenschappers van de Katholieke Universiteit Leuven en van de Rijksuniversiteit Leiden verrichten onderzoek in het voormalige Mesopotamië.

Illegale opgravingen en handel
Tegelijkertijd signaleert Waerzeggers een probleem dat door de assyriologie moet worden geadresseerd. In de afgelopen twintig jaar zijn talloze kleitabletten via illegale opgravingen en handel terechtkomen bij verzamelaars. Veel assyriologen zien het als hun plicht om deze teksten te publiceren in samenwerking met de eigenaars. Dat levert een dilemma op: wordt door de bestudering de marktwaarde van zo’n gestolen kleitablet verhoogd, en roof aangemoedigd? Of moeten assyriologen zich enkel bekommeren om de historische waarde ervan? Waerzeggers vindt dat assyriologen zich meer op eigen initiatief over dit dilemma moeten uitspreken, in plaats van dat ze door buitenstaanders ter verantwoording worden geroepen. Ook onderling zouden assyriologen het debat moeten aangaan over de vraag wanneer het (on)verantwoord is om een tablet te bestuderen.
De tabletten die inmiddels gevonden en gedocumenteerd zijn, moeten nog kritischer worden bekeken. In welke context zijn de teksten geschreven, hoe moeten we ze interpreteren? ‘Kortom: een open veld wacht op ons’, is haar hoopvolle conclusie over de toekomst van assyriologie.

 

Caroline Waerzeggers houdt haar oratio.

Waarom was Mesopotamië zo belangrijk?
Het grondgebied Mesopotamië lag grotendeels in het huidige Irak, maar besloeg ook een gedeelte van het tegenwoordige Syrië, Turkije en Iran. Tussen ongeveer 3000 v.Chr. en 70 n.Chr. werd er in deze regio gebruik gemaakt van spijkerschrift. Honderdduizenden kleitabletten en inscripties zijn bewaard gebleven. Zij geven een goed beeld van de politieke, maatschappelijke en culturele ontwikkelingen in de loop van deze drie millennia. Naast belangrijke ontdekkingen op het vlak van wetenschap en techniek, zijn in deze regio ook de oudste vormen van literatuur, recht en boekhouding gevonden. Toen de Perzen en daarna Alexander de Grote het gebied (in de 4de eeuw v. Chr.) veroverden, werd deze kennis overgebracht naar het klassieke Griekenland, en later naar andere Europese landen. Mesopotamië wordt daarom beschouwd als een bakermat van de Westerse cultuur. De ontwikkelingen in het Midden-Oosten zelf en de contacten tussen Mesopotamië, Iran en Centraal-Azië zijn daarentegen veel minder goed bestudeerd.

 

Nee, dit is geen namaak.

 


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Vlaanderens mooisten

Irene Smets schreef een verbazend boek voor hen die menen dat het Vlaamse erfgoed wordt verkwanseld. Wat een enorme rijkdom aan woongebouwen! En over het algemeen prima onderhouden. Daar schuilt niet alleen een dikke portemonnee achter, maar ook liefde voor historisch cultuurgoed.

Lees verder

Kroniek

Eerste hitparade

Discjockeys, radiozenders zijn ermee vergeven. Soms lijkt het alsof de ‘plaatjesdraaier’ belangrijker is dan de muziek. 69 Jaar geleden, op zaterdag 2 juli 1949, was dat wel anders. Toen presenteerde Jaap Albert Louis Sidney (‘Pete’) Felleman de allereerste hitparade op de Nederlandse radio, simpelweg ‘Hitparade’ genaamd.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder