Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Ernest Claes, een heer uit Zichem

04 januari 2018 Siebrand Krul

Ernest Claes (1885-1968) wordt vooral geassocieerd met de streek- en schelmenroman De Witte. Het boek werd 126 keer herdrukt en tweemaal verfilmd. Samen met de Vlaamse televisiekroniek Wij, heren van Zichem, een compilatie van zijn streekliteratuur, werd De Witte vaak opnieuw uitgezonden op de Vlaamse én Nederlandse televisie (ondertiteld). Zijn gepubliceerde jeugdherinneringen uit Zichem schetsen een rustiek beeld van landelijk Vlaanderen begin 20ste eeuw.

Maar wat is het verhaal van de auteur zelf, los van hoe hij zijn eigen personage schetste? De humoristische roman De Witte is autobiografisch – zoals wel meer van zijn oeuvre – en getuigt net als al zijn andere werken van de Vlaams nationalistische en katholieke gevoelens die een centrale rol speelden in het leven van Ernest Claes. Ook de link met Nederland was steeds aanwezig. Om zijn doctorstitel te behalen, maakte hij een povere scriptie over het proza van Potgieter. De katholieke actie zorgde voor verdere contacten met Nederland, waar hij zijn eega leerde kennen, de Nederlandse auteur Stephanie Vetter. Na haar verhuis naar België en hun huwelijk in 1912, werkte ze voor het Vlaams katholieke vrouwenblad De Lelie en bleef romans schrijven.

 

Affiche van de film De Witte uit 1934.

 

Als een ‘product’ van de opleiding germanistiek aan de Katholieke Universiteit Leuven was Claes Duitsgezind. Dat kreeg een klap toen hij als voormalig universitair milicien in 1914 opgeroepen werd om het Duitse leger weerwerk te bieden. Bij de aanval op de vesting Namen werd soldaat Claes gewond, krijgsgevangen genomen en naar het Duitse Erfurt afgevoerd. Daar slaagde hij er in om als brancardier naar Zwitserland te worden overgebracht. De oorlog zette hij een tijdje verder als onderofficier-tolk bij het Britse leger. Dat duurde niet lang want nonchalant bracht zijn eega in Nederlandse kranten oorlogsberichten op basis van zijn niet gecensureerde briefwisseling.

 

 

In 1917 begon Claes oorlogsnovellen te publiceren op basis van zijn eigen ervaringen. In 1920 verscheen de lang voorbereidde De Witte als roman. Dankzij het humoristische en niet hoogstaande literaire verhaalniveau bleef het boek succesvol. Dat niveau is misschien de reden waarom er in de Canon van de Nederlandstalige literatuur geen boek van hem opgenomen werd? Om als staatsambtenaar bij te verdienen schreef hij voor kranten en tijdschriften en publiceerde persoonlijke bedenkingen bij de Belgische politieke gebeurtenissen tussen 1918 en 1935 in Het Nieuws van den Dag voor Nederlandsch Indië.
Zijn beroepsleven als parlementair medewerker verliep rustig tot in september 1944. Nonchalance, geen duidelijke keuzes willen maken om geen vrienden en kennissen voor het hoofd te stoten – een naïeve ‘allemansvriend’ en fantast die wel goed lette op zijn royalty’s – braken hem zuur op. Vanaf de jaren 1950 heroverde hij een plaats in cultureel Vlaanderen met het imago van een rustige oude man van stand. Zijn ruime kennissenkring in de Vlaamse nationalistische beweging maakt van de auteur – dankzij een goed bewaard archief – een mooi klankbord van de Vlaamse ontvoogding, de ambities, de ontgoochelingen en de keuzes die hij en zijn vrienden (niet) hebben gemaakt.
(Harry van Royen)

Bert Govaerts, Ernest Claes. De biografie van een heer uit Zichem
Houtekiet, Antwerpen 2016. 510 blz., € 39,99 ISBN 978 90 892 4455 0

Lees nog veel meer over boeiende nieuwe historische boeken in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. Nu overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder