Stelling

Klimaatgeschiedenis verdient meer aandacht

Stem

Agenda

Mythen, symbolen en ras
De tentoonstelling De SS, veelzijdig extremisme in het Nationaal Bevrijdingsmuseum te Groesbeek handelt over de structuur en intenties van een van de meest misdadige organisaties van de vorige eeuw. Het ‘veelzijdige’ betreft de terreinen waar de Schutzstaffel opereerde: het bedrijfsleven, de Holocaust en de programma’s rond raszuiverheid. Een bescheiden en ongemakkelijke expositie.
Weg naar de stad
Als hoofdstad van de Europese Unie telt het stedelijk gebied Brussel op dit moment 1,8 miljoen inwoners. Met 180 nationaliteiten is het met recht een wereldstad. De tentoonstelling Gastvrij Brussel? / Bruxelles terre d’accuil? in het Joods Museum van België belicht de geschiedenis en actualiteit van de Brusselse migratie.

Domein Zellaer

04 januari 2018 skrul

Neogotische kastelen zijn gezichtsbepalend in het Europese landschap, maar waar je tegenwoordig ook Europese regelgeving tegenkomt, niet op erfgoedgebied. Elk land bedenkt zijn eigen manier van behoud, of niet. Neogotische kastelen hebben gemeen dat ze vaak een belangrijke plaats in de relatief recente geschiedenis van hun omgeving innemen. Vera Kuijpers studeerde in Antwerpen af op onderzoek naar herbestemming van Domein Zellaer.

Het Domein in Bonheiden, oostelijk van Mechelen, bestaat uit een parkachtig bos, een jeugdhuis, een kapel, de combinatie van het koetshuis en een duiventil en het neogotische kasteel. Het bos is ongeveer achttien hectare groot en op het terrein zijn nog landschapsrelicten te zien die meer dan driehonderd jaar oud zijn. Het Domein Zellaer heeft de afgelopen 54 jaar een gezichtsbepalende functie gehad als Foyer de Charité, als enige in Vlaanderen.
Begin van Kuijpers onderzoek was uitzoeken wat nu eigenlijk de context van het Europese neogotische kastelenlandschap is, en hoe ontwikkelde zich dit? Dat ging met literatuurstudie, case-studies en interviews met mensen die kastelen beheren en restaureren. Vervolgens moest worden vastgesteld wat de plaats van Kasteel Zellaer binnen dit landschap is.

 

 

Het doel is om in 2018 het domein open te stellen. Door het Kempens Landschap vzw wordt gezocht naar een herbestemming voor het kasteelgebouw, koetshuis met aangebouwde kapel en het landschap. De herbestemming moet een zachte, recreatieve functie vervullen. Met zacht wordt bedoeld dat het domein commercieel uit te baten moet zijn maar de functie geen schadelijke effecten mag hebben op de erfgoedwaarden van de gebouwen en het landschap. Het onderzoek wijst uit dat een functie in de samenleving de beste methode is om het verlies van erfgoedwaarden te voorkomen. Een cultureel centrum derhalve, wat voorkomt dat er geen verbouwingen nodig zijn.

 

 

In Engeland, Frankrijk, Duitsland, België en Nederland wordt op verschillende manieren met de herwaardering van neogotische kastelen omgegaan. Hier is op Europees niveau geen eenduidig beleid voor. Zelfs op nationaal niveau gelden geen duidelijke richtlijnen. In elk land is een organisatie actief die strijdt voor het behoud van deze kastelen, wat er op wijst dat dit zeker belangrijk wordt geacht. Er zijn richtlijnen vastgelegd in het Charter van Venetië (1964), maar deze zijn niet bindend; elk land handelt naar eigen goeddunken. Verder bestaan grote verschillen in de rol van de overheid. In Duitsland is ze erg actief, in Frankrijk juist terughoudend. In Duitsland gaat men wel weer makkelijker om met het reconstrueren van interieurelementen. Bij Schloß Drachenburg is de eerste prioriteit om de bezoeker een idee te geven van bewoning in de 19de eeuw, dan pas de historische correctheid. In België zal dit eerder omgedraaid worden, zoals de te zien was bij het Kasteel van Caloen.
Het is een feit dat het voortbestaan van kastelen op een verstandige wijze wordt bevorderd wanneer een professionele organisatie zich er in mengt en eventueel adviseert.

 

Vera Kuijpers, afgestudeerd in Antwerpen, werkend in Leiden.

 

Vera Kuijpers werkt bij Erfgoed Leiden en Omstreken als projectondersteuner Duurzame Monumentenzorg. Ze heeft in september (2017) de master Monumenten- en Landschapszorg aan de Universiteit Antwerpen afgerond, waar de nadruk voor haar lag op de restauratie en herbestemming van kastelen en landgoederen. Sinds kort is Vera als vrijwilliger betrokken bij de stichting Kastelen, historische buitenplaatsen en landgoederen.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

De Führer uit Bouillon

In de Belgische televisiereeks De Nieuwe Orde legde Maurice De Wilde in de jaren 1980 collaborateurs uit WO II op de rooster. Alleen door Léon Degrelle, voor de doodstraf in Spanje ondergedoken, werd de scherprechter zo niet platgewalst dan toch dood gebulderd. In extreem-rechtse hoek had Vlaanderen het VNV, in Wallonië groeide Rex, geleid door Degrelle. In 1936 brak Rex spectaculair door, maar was in 1939 alweer uitgeteld, waarna de politicus tijdens de Duitse bezetting voor de militaire collaboratie koos.

Lees verder

Kroniek

Val van Falaise

Precies zeshonderd jaar geleden, in januari 1418, is de verrassing enorm als de onneembaar geachte vesting Falaise zich overgeeft aan koning Hendrik V van Engeland. Nu is Normandië geheel in Engelse handen. Fort Falaise was omstreeks 1120 gebouwd als residentie van de hertogen van Normandië, door de zoon van Willem de Veroveraar.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder