Stelling

De Britten blijven Europees - als het hun zo uitkomt

Stem

Agenda

Stalins dood
Nadat Josef Stalin in maart 1953 bewusteloos wordt aangetroffen in zijn datsja, reageert de resterende top van de Communistische Partij als verlamd. Niemand durft er een dokter bij te halen, wat ook lastig zou zijn, want Stalin heeft al zijn dokters laten verbannen. In het machtsvacuüm dat ontstaat, probeert iedereen vooral zijn eigen hachje te redden. Op meesterlijke wijze verfilmd.
Noorderkempenfeest
Tien gemeenten in de Belgische Noorderkempen doen dit jaar mee aan Erfgoeddag en presenteren trots hun rijkdom. Thema is 'Kiezen'. Deelnemers zijn Arendonk, Beerse, Hoogstraten, Kasterlee, Merksplas, Oud-Turnhout, Ravels, Rijkevorsel, Turnhout en Vosselaar. Er zijn tentoonstellingen, vertellingen, muziek, films, demonstraties, dans, rondleidingen. Tal van musea, heemkundige kringen en verenigingen zetten hun erfgoed in de kijker.

Domein Zellaer

04 januari 2018 S. Krul

Neogotische kastelen zijn gezichtsbepalend in het Europese landschap, maar waar je tegenwoordig ook Europese regelgeving tegenkomt, niet op erfgoedgebied. Elk land bedenkt zijn eigen manier van behoud, of niet. Neogotische kastelen hebben gemeen dat ze vaak een belangrijke plaats in de relatief recente geschiedenis van hun omgeving innemen. Vera Kuijpers studeerde in Antwerpen af op onderzoek naar herbestemming van Domein Zellaer.

Het Domein in Bonheiden, oostelijk van Mechelen, bestaat uit een parkachtig bos, een jeugdhuis, een kapel, de combinatie van het koetshuis en een duiventil en het neogotische kasteel. Het bos is ongeveer achttien hectare groot en op het terrein zijn nog landschapsrelicten te zien die meer dan driehonderd jaar oud zijn. Het Domein Zellaer heeft de afgelopen 54 jaar een gezichtsbepalende functie gehad als Foyer de Charité, als enige in Vlaanderen.
Begin van Kuijpers onderzoek was uitzoeken wat nu eigenlijk de context van het Europese neogotische kastelenlandschap is, en hoe ontwikkelde zich dit? Dat ging met literatuurstudie, case-studies en interviews met mensen die kastelen beheren en restaureren. Vervolgens moest worden vastgesteld wat de plaats van Kasteel Zellaer binnen dit landschap is.

 

 

Het doel is om in 2018 het domein open te stellen. Door het Kempens Landschap vzw wordt gezocht naar een herbestemming voor het kasteelgebouw, koetshuis met aangebouwde kapel en het landschap. De herbestemming moet een zachte, recreatieve functie vervullen. Met zacht wordt bedoeld dat het domein commercieel uit te baten moet zijn maar de functie geen schadelijke effecten mag hebben op de erfgoedwaarden van de gebouwen en het landschap. Het onderzoek wijst uit dat een functie in de samenleving de beste methode is om het verlies van erfgoedwaarden te voorkomen. Een cultureel centrum derhalve, wat voorkomt dat er geen verbouwingen nodig zijn.

 

 

In Engeland, Frankrijk, Duitsland, België en Nederland wordt op verschillende manieren met de herwaardering van neogotische kastelen omgegaan. Hier is op Europees niveau geen eenduidig beleid voor. Zelfs op nationaal niveau gelden geen duidelijke richtlijnen. In elk land is een organisatie actief die strijdt voor het behoud van deze kastelen, wat er op wijst dat dit zeker belangrijk wordt geacht. Er zijn richtlijnen vastgelegd in het Charter van Venetië (1964), maar deze zijn niet bindend; elk land handelt naar eigen goeddunken. Verder bestaan grote verschillen in de rol van de overheid. In Duitsland is ze erg actief, in Frankrijk juist terughoudend. In Duitsland gaat men wel weer makkelijker om met het reconstrueren van interieurelementen. Bij Schloß Drachenburg is de eerste prioriteit om de bezoeker een idee te geven van bewoning in de 19de eeuw, dan pas de historische correctheid. In België zal dit eerder omgedraaid worden, zoals de te zien was bij het Kasteel van Caloen.
Het is een feit dat het voortbestaan van kastelen op een verstandige wijze wordt bevorderd wanneer een professionele organisatie zich er in mengt en eventueel adviseert.

 

Vera Kuijpers, afgestudeerd in Antwerpen, werkend in Leiden.

 

Vera Kuijpers werkt bij Erfgoed Leiden en Omstreken als projectondersteuner Duurzame Monumentenzorg. Ze heeft in september (2017) de master Monumenten- en Landschapszorg aan de Universiteit Antwerpen afgerond, waar de nadruk voor haar lag op de restauratie en herbestemming van kastelen en landgoederen. Sinds kort is Vera als vrijwilliger betrokken bij de stichting Kastelen, historische buitenplaatsen en landgoederen.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Vlaamse frontbeweging

De pamfletten die de Vlaamse Frontbeweging gedurende de Eerste Wereldoorlog achter de frontlinie verspreidde, worden geregeld aangehaald in de geschiedschrijving van de Vlaamse Beweging. Alle bewaarde druksels worden in dit boek integraal gepubliceerd, elk voorzien van een deftige inleiding en een ruim voorafgaande situering van de context van deze open brieven.

Lees verder

Kroniek

Von Richthofen valt

Op 21 april 1918, honderd jaar geleden, kan Manfred Freiherr von Richthofen zijn tachtigste vijandelijk toestel neerhalen. Zijn eskader dat inmiddels zijn naam draagt, is in de nabijheid van Vaux-sur-Somme verwikkeld geraakt in een luchtgevecht met geallieerde vliegtuigen. Bij het achtervolgen van een Canadeze jachtvlieger wordt de Rode Baron door een schot in zijn borst dodelijk getroffen. Of de kogel van een tweede Canadeze jager kwam, of van Australisch luchtafweergeschut, is nooit duidelijk geworden.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder