Stelling

Moeten vakbonden niet radicaler worden?

Stem

Agenda

Welluidend erfgoed
Bij de naam Gilbert d’Haen gaat er niet onmiddellijk een belletje rinkelen. Nochtans hebben veel Vlamingen – in het bijzonder ouderen – werk van de Antwerpse fotograaf (geb. 1932) gezien. Vooral in de jaren zestig verschenen zijn foto’s in katholieke publicaties in Vlaanderen. Hij maakte talloos veel communieportretten en huwelijksreportages. In 2012 schonk hij 280.000 negatieven aan het Antwerpse Fotomuseum.
Bakermat van de beschaving
Het is alsof je rondstruint in een sprookjesachtige bazaar in Isfahan en stuit op allerlei exclusieve koopwaar. In de tentoonstelling Iran – Bakermat van de beschaving sta je oog in oog met 200 unieke vondsten uit Iran. Aan de hand van kleitabletten met spijkerschrift, gouden drinkbekers en sieraden, bronzen wapens en prachtig beschilderd aardewerk volg je het spoor van de geschiedenis van een van de oudste en meest bijzondere culturen ter wereld.

Domein Zellaer

04 januari 2018 S. Krul

Neogotische kastelen zijn gezichtsbepalend in het Europese landschap, maar waar je tegenwoordig ook Europese regelgeving tegenkomt, niet op erfgoedgebied. Elk land bedenkt zijn eigen manier van behoud, of niet. Neogotische kastelen hebben gemeen dat ze vaak een belangrijke plaats in de relatief recente geschiedenis van hun omgeving innemen. Vera Kuijpers studeerde in Antwerpen af op onderzoek naar herbestemming van Domein Zellaer.

Het Domein in Bonheiden, oostelijk van Mechelen, bestaat uit een parkachtig bos, een jeugdhuis, een kapel, de combinatie van het koetshuis en een duiventil en het neogotische kasteel. Het bos is ongeveer achttien hectare groot en op het terrein zijn nog landschapsrelicten te zien die meer dan driehonderd jaar oud zijn. Het Domein Zellaer heeft de afgelopen 54 jaar een gezichtsbepalende functie gehad als Foyer de Charité, als enige in Vlaanderen.
Begin van Kuijpers onderzoek was uitzoeken wat nu eigenlijk de context van het Europese neogotische kastelenlandschap is, en hoe ontwikkelde zich dit? Dat ging met literatuurstudie, case-studies en interviews met mensen die kastelen beheren en restaureren. Vervolgens moest worden vastgesteld wat de plaats van Kasteel Zellaer binnen dit landschap is.

 

 

Het doel is om in 2018 het domein open te stellen. Door het Kempens Landschap vzw wordt gezocht naar een herbestemming voor het kasteelgebouw, koetshuis met aangebouwde kapel en het landschap. De herbestemming moet een zachte, recreatieve functie vervullen. Met zacht wordt bedoeld dat het domein commercieel uit te baten moet zijn maar de functie geen schadelijke effecten mag hebben op de erfgoedwaarden van de gebouwen en het landschap. Het onderzoek wijst uit dat een functie in de samenleving de beste methode is om het verlies van erfgoedwaarden te voorkomen. Een cultureel centrum derhalve, wat voorkomt dat er geen verbouwingen nodig zijn.

 

 

In Engeland, Frankrijk, Duitsland, België en Nederland wordt op verschillende manieren met de herwaardering van neogotische kastelen omgegaan. Hier is op Europees niveau geen eenduidig beleid voor. Zelfs op nationaal niveau gelden geen duidelijke richtlijnen. In elk land is een organisatie actief die strijdt voor het behoud van deze kastelen, wat er op wijst dat dit zeker belangrijk wordt geacht. Er zijn richtlijnen vastgelegd in het Charter van Venetië (1964), maar deze zijn niet bindend; elk land handelt naar eigen goeddunken. Verder bestaan grote verschillen in de rol van de overheid. In Duitsland is ze erg actief, in Frankrijk juist terughoudend. In Duitsland gaat men wel weer makkelijker om met het reconstrueren van interieurelementen. Bij Schloß Drachenburg is de eerste prioriteit om de bezoeker een idee te geven van bewoning in de 19de eeuw, dan pas de historische correctheid. In België zal dit eerder omgedraaid worden, zoals de te zien was bij het Kasteel van Caloen.
Het is een feit dat het voortbestaan van kastelen op een verstandige wijze wordt bevorderd wanneer een professionele organisatie zich er in mengt en eventueel adviseert.

 

Vera Kuijpers, afgestudeerd in Antwerpen, werkend in Leiden.

 

Vera Kuijpers werkt bij Erfgoed Leiden en Omstreken als projectondersteuner Duurzame Monumentenzorg. Ze heeft in september (2017) de master Monumenten- en Landschapszorg aan de Universiteit Antwerpen afgerond, waar de nadruk voor haar lag op de restauratie en herbestemming van kastelen en landgoederen. Sinds kort is Vera als vrijwilliger betrokken bij de stichting Kastelen, historische buitenplaatsen en landgoederen.


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Vlaanderens mooisten

Irene Smets schreef een verbazend boek voor hen die menen dat het Vlaamse erfgoed wordt verkwanseld. Wat een enorme rijkdom aan woongebouwen! En over het algemeen prima onderhouden. Daar schuilt niet alleen een dikke portemonnee achter, maar ook liefde voor historisch cultuurgoed.

Lees verder

Kroniek

Eerste hitparade

Discjockeys, radiozenders zijn ermee vergeven. Soms lijkt het alsof de ‘plaatjesdraaier’ belangrijker is dan de muziek. 69 Jaar geleden, op zaterdag 2 juli 1949, was dat wel anders. Toen presenteerde Jaap Albert Louis Sidney (‘Pete’) Felleman de allereerste hitparade op de Nederlandse radio, simpelweg ‘Hitparade’ genaamd.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder