Stelling

Klimaatgeschiedenis verdient meer aandacht

Stem

Agenda

Mythen, symbolen en ras
De tentoonstelling De SS, veelzijdig extremisme in het Nationaal Bevrijdingsmuseum te Groesbeek handelt over de structuur en intenties van een van de meest misdadige organisaties van de vorige eeuw. Het ‘veelzijdige’ betreft de terreinen waar de Schutzstaffel opereerde: het bedrijfsleven, de Holocaust en de programma’s rond raszuiverheid. Een bescheiden en ongemakkelijke expositie.
Weg naar de stad
Als hoofdstad van de Europese Unie telt het stedelijk gebied Brussel op dit moment 1,8 miljoen inwoners. Met 180 nationaliteiten is het met recht een wereldstad. De tentoonstelling Gastvrij Brussel? / Bruxelles terre d’accuil? in het Joods Museum van België belicht de geschiedenis en actualiteit van de Brusselse migratie.

Antwerpse Jodenhaat

04 januari 2018 skrul

Voortbouwend op eerder werk heeft de Vlaamse historicus Lieven Saerens een nieuwe bouwsteen gelegd die een nog steviger grondslag geeft aan zijn reputatie als de specialist van de Jodenvervolging in België – in de eerste plaats in Antwerpen. In het eerste van de drie delen schetst Saerens een levendig en grondig gedocumenteerd beeld van de groepjes Antwerpse nazi’s, die sinds 1930 voedsel gaven aan latente antisemitische gevoelens onder de bevolking.

De platheid en de grofheid waarmee deze doorgaans jonge nazi’s hun propagandablaadjes zoals Ten Aanval en Volksverwering vulden, grenst aan het onwaarschijnlijke. Het mag dan ook geen wonder heten dat ze een eerste rangsrol speelden in de praktijk van de Jodenvervolging tijdens de bezetting.

 

 

Lastiger te verklaren is de houding van de lokale overheid en politiediensten uit de bezettingsjaren. Dit in Vlaanderen en vooral in Antwerpen nog steeds gevoelige punt is het onderwerp van het tweede deel. Het is in meer dan één opzicht verbijsterend. Saerens legt haarfijn uit hoe de Sipo/SD er in Antwerpen in slaagde gebruik te maken van de ‘gewilligheid’ van deze overheid om aan de eisen van de Duitsers tegemoet te komen.

 

 

In enkele weken tijd werd een groot aantal Antwerpse politieagenten steeds verder betrokken bij Jodenrazzia’s, eerst als omstanders die enkel de straten moesten vergrendelen. Maar enkele weken later namen ze even goed deel aan regelrechte arrestaties die gepaard gingen met geweld en bij sommigen met bijna onverhulde Jodenhaat. Bijzonder opmerkelijk is dat dit politieoptreden plaats vond met medeweten van burgemeester en het parket, die op geen enkel ogenblik enige blijk van afkeuring betoonden.

 

 

Tijdens drie razzia’s in juli en augustus 1942 nam de Antwerpse politie deel aan de arrestatie van 3.200 Joden; bij de laatste werden 1.243 mensen opgepakt, 243 meer dan de Duitsers hadden geëist. Volledigheidshalve dient ook vermeld dat een aantal agenten zich wel degelijk verzetten tegen het uitvoeren van Duitse bevelen.

 

 

Saerens wijst ook op het verschillende beleid van de Brusselse burgemeesters, die hun politie niet inzetten en bijvoorbeeld hun ambtenaren ook verboden de Jodenster uit te delen. Geen van deze ambtenaren werd hiervoor door de Duitsers vervolgd of ontslagen. Met deze vaststelling toont Saerens aan dat de ‘politiek van het minste kwaad’ die in Antwerpen werd gevoerd (medewerking om erger te voorkomen) althans ten dele een drogreden was. In het derde deel gaat Saerens in op de naoorlogse nasleep van de Jodenvervolging, waarbij opvalt hoe weinig aandacht ervoor bestond. Met name Antwerpen noemt Saerens de stad van haat en vergetelheid.
(Etienne Verhoeyen (Geassocieerde onderzoeker Cegesoma Brussel))

Lieven Saerens, Haat is een deugd. Uitgeverij Lannoo, Tielt 2017, 262 blz., € 22,99 ISBN 978 94 014 9779 0 – NUR 689

(Foto’s: uit het besproken boek.)

Lees nog veel besprekingen van interessate geschiedenisboeken in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. NU overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

De Führer uit Bouillon

In de Belgische televisiereeks De Nieuwe Orde legde Maurice De Wilde in de jaren 1980 collaborateurs uit WO II op de rooster. Alleen door Léon Degrelle, voor de doodstraf in Spanje ondergedoken, werd de scherprechter zo niet platgewalst dan toch dood gebulderd. In extreem-rechtse hoek had Vlaanderen het VNV, in Wallonië groeide Rex, geleid door Degrelle. In 1936 brak Rex spectaculair door, maar was in 1939 alweer uitgeteld, waarna de politicus tijdens de Duitse bezetting voor de militaire collaboratie koos.

Lees verder

Kroniek

Val van Falaise

Precies zeshonderd jaar geleden, in januari 1418, is de verrassing enorm als de onneembaar geachte vesting Falaise zich overgeeft aan koning Hendrik V van Engeland. Nu is Normandië geheel in Engelse handen. Fort Falaise was omstreeks 1120 gebouwd als residentie van de hertogen van Normandië, door de zoon van Willem de Veroveraar.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder