Stelling

Rusland leert selectief uit zijn eigen geschiedenis

Stem

Agenda

Manhattan Masters

Het Haagse museum Mauritshuis wist een zeer bijzondere tentoonstelling voor elkaar te krijgen: tien schilderijen van Hollandse meesters uit The Frick Collection in New York. Voor het eerst in zijn bestaan zal het Amerikaanse museum deze kunstwerken in bruikleen geven aan een Europees museum, terwijl het eigen gebouw wordt gerenoveerd.

Op weg naar het einde

Na restauratie is De dood van Maria van Hugo van der Goes terug in het Sint-Janshospitaal. Oog in oog met de dood. Hugo van de Goes, oude meesters, nieuwe blikken is een studie naar de sterfelijkheid. Samen met Jan van Eyck (1390-1441) en Rogier van der Weyden (ong. 1399-1464) is Hugo van der Goes (1440-1482/83) één van de spilfiguren van de Vlaamse Primitieven.

Antwerpse Jodenhaat

04 januari 2018 Siebrand Krul

Voortbouwend op eerder werk heeft de Vlaamse historicus Lieven Saerens een nieuwe bouwsteen gelegd die een nog steviger grondslag geeft aan zijn reputatie als de specialist van de Jodenvervolging in België – in de eerste plaats in Antwerpen. In het eerste van de drie delen schetst Saerens een levendig en grondig gedocumenteerd beeld van de groepjes Antwerpse nazi’s, die sinds 1930 voedsel gaven aan latente antisemitische gevoelens onder de bevolking.

De platheid en de grofheid waarmee deze doorgaans jonge nazi’s hun propagandablaadjes zoals Ten Aanval en Volksverwering vulden, grenst aan het onwaarschijnlijke. Het mag dan ook geen wonder heten dat ze een eerste rangsrol speelden in de praktijk van de Jodenvervolging tijdens de bezetting.

 

 

Lastiger te verklaren is de houding van de lokale overheid en politiediensten uit de bezettingsjaren. Dit in Vlaanderen en vooral in Antwerpen nog steeds gevoelige punt is het onderwerp van het tweede deel. Het is in meer dan één opzicht verbijsterend. Saerens legt haarfijn uit hoe de Sipo/SD er in Antwerpen in slaagde gebruik te maken van de ‘gewilligheid’ van deze overheid om aan de eisen van de Duitsers tegemoet te komen.

 

 

In enkele weken tijd werd een groot aantal Antwerpse politieagenten steeds verder betrokken bij Jodenrazzia’s, eerst als omstanders die enkel de straten moesten vergrendelen. Maar enkele weken later namen ze even goed deel aan regelrechte arrestaties die gepaard gingen met geweld en bij sommigen met bijna onverhulde Jodenhaat. Bijzonder opmerkelijk is dat dit politieoptreden plaats vond met medeweten van burgemeester en het parket, die op geen enkel ogenblik enige blijk van afkeuring betoonden.

 

 

Tijdens drie razzia’s in juli en augustus 1942 nam de Antwerpse politie deel aan de arrestatie van 3.200 Joden; bij de laatste werden 1.243 mensen opgepakt, 243 meer dan de Duitsers hadden geëist. Volledigheidshalve dient ook vermeld dat een aantal agenten zich wel degelijk verzetten tegen het uitvoeren van Duitse bevelen.

 

 

Saerens wijst ook op het verschillende beleid van de Brusselse burgemeesters, die hun politie niet inzetten en bijvoorbeeld hun ambtenaren ook verboden de Jodenster uit te delen. Geen van deze ambtenaren werd hiervoor door de Duitsers vervolgd of ontslagen. Met deze vaststelling toont Saerens aan dat de ‘politiek van het minste kwaad’ die in Antwerpen werd gevoerd (medewerking om erger te voorkomen) althans ten dele een drogreden was. In het derde deel gaat Saerens in op de naoorlogse nasleep van de Jodenvervolging, waarbij opvalt hoe weinig aandacht ervoor bestond. Met name Antwerpen noemt Saerens de stad van haat en vergetelheid.
(Etienne Verhoeyen (Geassocieerde onderzoeker Cegesoma Brussel))

Lieven Saerens, Haat is een deugd. Uitgeverij Lannoo, Tielt 2017, 262 blz., € 22,99 ISBN 978 94 014 9779 0 – NUR 689

(Foto’s: uit het besproken boek.)

Lees nog veel besprekingen van interessate geschiedenisboeken in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. NU overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Het gezicht van de Eerste Wereldoorlog

Vol van haat voor alles wat Duits was, kon de Britse soldaat F.A.J. ‘Tanky’ Taylor er niet aan weerstaan om een krijgsgevangene die hij ‘een bijzonder lelijk specimen’ vond de huid vol te schelden. Als reactie haalde de Duitser een aantal foto's uit zijn borstzak. ‘De eerste foto toonde een hoofd, maar onder de ogen, die een meelijwekkende, wanhopige blik hadden, was helemaal geen gezicht te zien. Alleen maar een afschuwelijke puinhoop.

Lees verder

Kroniek

Wilde anti-piratenactie

Op 9 november 1822, tweehonderd jaar geleden, vond voor de kust van Cuba een zeeslag plaats tussen de schoener USS Alligator van de Amerikaanse marine en een squadron van drie piratenschoeners. De actie moest een einde maken aan de piraterij in West-Indië. Zo’n 25 kilometer van Matanzas, Cuba, had een grote bende piraten verschillende schepen gekaapt en hield ze vast voor losgeld.

Lees verder

Heilige van de week

Carolus Borromeus

4 november († 1584) Carolus is een Latijnse vorm van het Germaanse woord karel of kerel, dat vrije man betekent. Al op drieëntwintig jarige leeftijd is Carlo kardinaal en aartsbisschop van de Italiaanse stad Milaan. Zijn oom is paus en kan deze slimme jongeman goed gebruiken in Rome. Hij geeft hem het bestuur van de pauselijke staat. Aartsbisschop van Milaan is hij, tot zijn verdriet, alleen maar in naam.

Lees verder