Stelling

De Britten blijven Europees - als het hun zo uitkomt

Stem

Agenda

Stalins dood
Nadat Josef Stalin in maart 1953 bewusteloos wordt aangetroffen in zijn datsja, reageert de resterende top van de Communistische Partij als verlamd. Niemand durft er een dokter bij te halen, wat ook lastig zou zijn, want Stalin heeft al zijn dokters laten verbannen. In het machtsvacuüm dat ontstaat, probeert iedereen vooral zijn eigen hachje te redden. Op meesterlijke wijze verfilmd.
Noorderkempenfeest
Tien gemeenten in de Belgische Noorderkempen doen dit jaar mee aan Erfgoeddag en presenteren trots hun rijkdom. Thema is 'Kiezen'. Deelnemers zijn Arendonk, Beerse, Hoogstraten, Kasterlee, Merksplas, Oud-Turnhout, Ravels, Rijkevorsel, Turnhout en Vosselaar. Er zijn tentoonstellingen, vertellingen, muziek, films, demonstraties, dans, rondleidingen. Tal van musea, heemkundige kringen en verenigingen zetten hun erfgoed in de kijker.

Antwerpse Jodenhaat

04 januari 2018 S. Krul

Voortbouwend op eerder werk heeft de Vlaamse historicus Lieven Saerens een nieuwe bouwsteen gelegd die een nog steviger grondslag geeft aan zijn reputatie als de specialist van de Jodenvervolging in België – in de eerste plaats in Antwerpen. In het eerste van de drie delen schetst Saerens een levendig en grondig gedocumenteerd beeld van de groepjes Antwerpse nazi’s, die sinds 1930 voedsel gaven aan latente antisemitische gevoelens onder de bevolking.

De platheid en de grofheid waarmee deze doorgaans jonge nazi’s hun propagandablaadjes zoals Ten Aanval en Volksverwering vulden, grenst aan het onwaarschijnlijke. Het mag dan ook geen wonder heten dat ze een eerste rangsrol speelden in de praktijk van de Jodenvervolging tijdens de bezetting.

 

 

Lastiger te verklaren is de houding van de lokale overheid en politiediensten uit de bezettingsjaren. Dit in Vlaanderen en vooral in Antwerpen nog steeds gevoelige punt is het onderwerp van het tweede deel. Het is in meer dan één opzicht verbijsterend. Saerens legt haarfijn uit hoe de Sipo/SD er in Antwerpen in slaagde gebruik te maken van de ‘gewilligheid’ van deze overheid om aan de eisen van de Duitsers tegemoet te komen.

 

 

In enkele weken tijd werd een groot aantal Antwerpse politieagenten steeds verder betrokken bij Jodenrazzia’s, eerst als omstanders die enkel de straten moesten vergrendelen. Maar enkele weken later namen ze even goed deel aan regelrechte arrestaties die gepaard gingen met geweld en bij sommigen met bijna onverhulde Jodenhaat. Bijzonder opmerkelijk is dat dit politieoptreden plaats vond met medeweten van burgemeester en het parket, die op geen enkel ogenblik enige blijk van afkeuring betoonden.

 

 

Tijdens drie razzia’s in juli en augustus 1942 nam de Antwerpse politie deel aan de arrestatie van 3.200 Joden; bij de laatste werden 1.243 mensen opgepakt, 243 meer dan de Duitsers hadden geëist. Volledigheidshalve dient ook vermeld dat een aantal agenten zich wel degelijk verzetten tegen het uitvoeren van Duitse bevelen.

 

 

Saerens wijst ook op het verschillende beleid van de Brusselse burgemeesters, die hun politie niet inzetten en bijvoorbeeld hun ambtenaren ook verboden de Jodenster uit te delen. Geen van deze ambtenaren werd hiervoor door de Duitsers vervolgd of ontslagen. Met deze vaststelling toont Saerens aan dat de ‘politiek van het minste kwaad’ die in Antwerpen werd gevoerd (medewerking om erger te voorkomen) althans ten dele een drogreden was. In het derde deel gaat Saerens in op de naoorlogse nasleep van de Jodenvervolging, waarbij opvalt hoe weinig aandacht ervoor bestond. Met name Antwerpen noemt Saerens de stad van haat en vergetelheid.
(Etienne Verhoeyen (Geassocieerde onderzoeker Cegesoma Brussel))

Lieven Saerens, Haat is een deugd. Uitgeverij Lannoo, Tielt 2017, 262 blz., € 22,99 ISBN 978 94 014 9779 0 – NUR 689

(Foto’s: uit het besproken boek.)

Lees nog veel besprekingen van interessate geschiedenisboeken in de nieuwe G-GESCHIEDENIS. NU overal te koop voor slechts € 5,50!


Zoeken

Vul hieronder uw zoekterm in:



Boekbespreking

Vlaamse frontbeweging

De pamfletten die de Vlaamse Frontbeweging gedurende de Eerste Wereldoorlog achter de frontlinie verspreidde, worden geregeld aangehaald in de geschiedschrijving van de Vlaamse Beweging. Alle bewaarde druksels worden in dit boek integraal gepubliceerd, elk voorzien van een deftige inleiding en een ruim voorafgaande situering van de context van deze open brieven.

Lees verder

Kroniek

Von Richthofen valt

Op 21 april 1918, honderd jaar geleden, kan Manfred Freiherr von Richthofen zijn tachtigste vijandelijk toestel neerhalen. Zijn eskader dat inmiddels zijn naam draagt, is in de nabijheid van Vaux-sur-Somme verwikkeld geraakt in een luchtgevecht met geallieerde vliegtuigen. Bij het achtervolgen van een Canadeze jachtvlieger wordt de Rode Baron door een schot in zijn borst dodelijk getroffen. Of de kogel van een tweede Canadeze jager kwam, of van Australisch luchtafweergeschut, is nooit duidelijk geworden.

Lees verder

Heilige van de week

Theresia van Avilla - 15 oktober († 1582)

De naam Theresia komt waarschijnlijk van het Griekse woord voor warmte, zomer, of het Griekse jageres. Misschien betekent de naam wel bewoonster van het eiland Thera, tegenwoordig Santorini.

Lees verder